1.5 milyon yəhudi qəhrəmanı: 9 may Qələbə günü İsrail üçün nə deməkdir?backend

1.5 milyon yəhudi qəhrəmanı: 9 may Qələbə günü İsrail üçün nə deməkdir?

“Yəhudilər Holokost soyqırımında həlak oldular, eyni zamanda müttəfiq ordularının tərkibində döyüşdülər. Əslində bu, tarixdəki ən böyük yəhudi ordusu idi”.

KONKRET.az xəbər verir ki, bu sözləri İsrail Xarici İşlər Nazirliyinin Avrasiya İdarəsinin rəhbəri deyib.

O, daha sonra bunları yazıb:

“9 may 2020-ci il Nasist Almaniyası üzərində qələbənin 75-ci ildönümüdür. Mənim üçün bu tarix yəhudi xalqının Holokostu və Qəhrəmanlığını anma günü və İsrailin Müstəqillik Günü kimi çox simvolikdir. Nasistlər üzərində qələbə, Holokostun sonu və Yəhudilərin milli müstəqilliyinin bərpası bir-biri ilə əlaqəli hadisələrdir.

Yəhudilər yalnız II Dünya Müharibəsinin qurbanları deyildilər. Əslində, qardaşlarımız tariximizin ən böyük “Yəhudi ordusu” sıralarında nasistlərə qarşı vuruşdular – təxminən bir milyona yaxın yəhudi bu qlobal qarşıdurmanın bütün cəbhələrində müttəfiq ordularında xidmət etmişdilər.

Yarım milyona yaxın yəhudi Qırmızı Ordu sıralarında döyüşdü. Onların hərbi xidmətləri təxəyyülü heyrətləndirə bilməz. Ən yüksək komandanlıq vəzifələri daxil olmaqla 170.000-ə yaxın yəhudi zabit var idi. 300-dən çox yəhudi general və admiral var idi – 9 yəhudi ordulara və donanmalara, 12 nəfər korpusa, 64 nəfər diviziyalara əmr verdi. 157 yəhudi əsgər SSRİ-nin ən yüksək mükafatı – “Sovet İttifaqı Qəhrəmanı” adına layiq görüldü.

Qırmızı Ordunun yəhudi əsgərlərinin böyük əksəriyyəti müharibə dəhşətini yaşamışdı. Döyüşdə öldürülən Qırmızı Ordunun 200.000 yəhudi əsgərləri müttəfiq ordularına düşən bütün yəhudi əsgərlərin 80% -ni təşkil edir. Sağ qalan 300 min nəfərdən 180.000-ə yaxını xəsarət aldı, onlardan 70.000 nəfər əlil oldu. Bu rəqəmləri bu gün başa düşmək çətindir.

Təəssüf ki, müharibədən sonrakı onilliklər ərzində bu qəhrəmanlıq hekayəsi haqda az danışdılar. Sovet təbliğatı yəhudilərin Qələbədə iştirakına dair hər hansı bir qeydləri yaddaşlardan silməyə tələsirdi. Eyni zamanda, gənc İsrail Dövləti Sovet silahları ilə silahlanmış ərəb dövlətlərinə qarşı yaşaması üçün mübarizə aparmağa məcbur oldu. Və o zaman çoxlarına Sovet yəhudilərinin qəhrəmanlıqlarını xatırlatmağın yersiz olduğu görünürdü. Belə oldu ki, biz də demək olar ki, heç nə demədik və tariximizin bu vacib fəsli haqqında çox az şey bildik.

SSRİ-nin dağılması və Sovet yəhudilərinin İsrailə kütləvi şəkildə köçməsi bu vəziyyətin tədricən dəyişməsinə səbəb oldu. İsrail Knesseti Qələbə gününü həm adi, həm də yəhudi təqvimində qeyd olunan rəsmi anım günü kimi tanıdı. Veteran yürüşləri, anım günləri artıq İsrailin ictimai həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

2012-ci ildə İsrail Prezidenti Şimon Peres, Baş nazir Benyamin Netanyahu və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin iştirakı ilə Qırmızı Ordunun Nasist Almaniyası üzərində qazandığı abidənin açılışı oldu. Baş nazir Netanyahu 2018-ci ildə Prezident Putinin dəvəti ilə Qırmızı Meydanda Qələbə Günü paradında iştirak etdi.

2020-ci ilin yanvar ayında Benjamin Netanyahu və Vladimir Putin Qüdsdəki anma mərasimi zamanı Leninqrad mühasirəsinin qurbanlarına və qəhrəmanlarına abidə açıldı və Rusiya prezidenti Osvensim ölüm düşərgəsinin azad edilməsinin 75 illiyinə həsr olunmuş Beynəlxalq Holokost Forumunda iştirak etdi. Yeri gəlmişkən, Osvensimin qapılarını o vaxt bir yəhudi, Qırmızı Ordunun mayoru Anatoli Şapiro açdı.

Nasizm üzərində qazanılan qələbənin qəhrəmanlıqlarını əbədiləşdirmək üçün bu vacib səylər diplomatik sahədə böyük əhəmiyyət daşıyır. İsrail Xarici İşlər Nazirliyi Holokostun xatirəsini yaddaşlarda saxlamaq üçün təşkil edilən bir çox layihələrdə tərəfdaş kimi iştirak edib.

Dünyadakı İsrail diplomatları beynəlxalq aləmdə Holokostu inkar etməyə və ya yəhudi əsgərlərinin əziz xatirəsini silməyə çalışanlarla üz-üzə qalır. Biz bunu son zamanlar başını qaldıran yeni antisemitizmin başqa bir tərəfi olaraq görürük.

Nasist canavarları üzərində qələbə sevinci, Holokost dəhşətlərinin və bu gün yəhudi xalqının tam bərpa etmədiyi soyqırımının xatirəsi bizim üçün əbədi olaraq qalacaqdır. Yaşamaq hüququmuzu müdafiə edən qurbanların və qəhrəmanların xatirəsini hər zaman qoruyacağıq”.

P.S. Yazı  İsrail Xarici İşlər Nazirliyinin Avro-Asiya departamentinin birinci şöbəsinin direktoru tərəfindən hazırlanıb.

Babək Göyüş

KONKRET.az

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

*

*

*