ABŞ kəşfiyyatı bizə kömək edəcək. Bəs Rusiya? – ERMƏNİ MƏTBUATI YAZIRbackend

ABŞ kəşfiyyatı bizə kömək edəcək. Bəs Rusiya? – ERMƏNİ MƏTBUATI YAZIR

Son bir neçə gün ərzində Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması kontekstində çox mühüm əhəmiyyət kəsb edən iki məlumat meydana gəlib. Ən azı, Tavuşdakı kəskinləşmədən sonra yenidən aktuallıq kəsb edən hissə: inam və araşdırma mexanizmlərinin yaradılması və ön cəbhədə insidentlərin qarşısının alınması. Ermənistan tərəfinin əvvəllər düşünülməmiş şəkildə ikinci plana atdığı, indi isə yenidən danışıqların gündəliyinə qayıtmağa çalışdığı Vyana və Sankt-Peterburq razılaşmalarının mahiyyətini də məhz bu suallar təşkil edirdi.

Bu sətirlər “Ermənistanın səsi” nəşrində yer alıb.

KONKRET.az mövzunun aktuallığını nəzərə alaraq həmin yazını sizə təqdim edir:

“28 iyulda ABŞ hökumətinin saytında bir mesaj var idi. Orada son 7 ildə Dövlət Departamenti, müdafiə və energetika nazirlikləri, həmçinin ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurası nümayəndələrinin kosmik dialoq çərçivəsində Rusiyanın müvafiq nümayəndələri ilə ilk görüşündən danışılıb. Nümayəndə heyətləri anlaşılmazlıq risklərini azaltmaq, insidentlərin qarşısını almaq və ya idarə olunmasına kömək etmək və gözlənilməz eskalasiyanın qarşısını almaq məqsədilə iki ölkə arasında kosmosla bağlı operativ məsələlər üzrə əlaqənin yaxşılaşdırılması istiqamətində müzakirələrin davam etdirilməsində maraqlı olduqlarını bildiriblər.

Ermənistan-Azərbaycan sərhədində hərbi eskalasiya dövrü ilə görüşün tarixinə təsadüf etməsi təsadüf deyil. Yalnız onu xatırladaq ki, orbital zondaj mövzusu münaqişə zonasında vəziyyətin izlənilməsinin innovativ üsulu kimi çoxdan Müdafiə Nazirliyinin Milli Strateji Araşdırmalar İnstitutunun səyləri ilə qaldırılır. Hələ 2016 – cı ildə onun təşəbbüsçüsü, professor Qayk Kotancyan bu mövzuda Rusiya Dövlət Dumasının Xarici əlaqələr daimi komissiyasının və Dövlət Dumasının beynəlxalq məsələlər üzrə komitəsinin birgə iclasında məruzə ilə çıxış edib.

İstənilən halda, faktın özü qiymətləndirilməlidir: Rusiya ilə ABŞ arasında ikitərəfli münasibətlərin son dərəcə pisləşməsi fonunda kosmosda əməkdaşlıq barədə razılığa gəliblər. Məhz Qarabağ münaqişəsini nəzərə alsaq, iki fövqəldövlətin, ən azı, nisbi sülhün qorunub saxlanmasında fikir ayrılığı yoxdur, bu maraq həm də Azərbaycan-Ermənistan sərhədlərində eskalasiyanın qarşısının alınmasında əməkdaşlığa aiddir.

Ondan bir neçə gün sonra Amerikanın Erməni Milli Komitəsi Qarabağ məsələsi ilə bağlı başqa bir maraqlı xəbər verdi.

Nümayəndələr Palatasının ABŞ kəşfiyyatı üzrə Daimi Xüsusi Komitəsi Palatanın üzvü Adam Şiffin sədrliyi ilə kəşfiyyat məlumatlarının verilməsi haqqında qanuna ABŞ kəşfiyyatının Konqresə Dağlıq Qarabağda və Ermənistan-Azərbaycan sərhədində güc tətbiqinə hansı tərəfin təşəbbüs göstərməsinə dair yazılı qiymət verəcəyinə dair müddəanı daxil edib. ANKA-nın məlumatına görə, bu, 1994-cü ildə bağlanan atəşkəs rejiminə əməl olunmasına kömək edəcək.

Beləliklə, hələ ki, İrəvanda Vyana və Sankt-Peterburq sazişlərinin necə yenidən gündəmə gətiriləcəyi barədə fikir yürüdürlər, Vaşinqtonda erməni lobbiçilik təşkilatları bu istiqamətdə praktiki və səmərəli addımlar atırlar.

ABŞ-da erməni və Türk lobbiçilərinin mübarizəsi nəzərə çarpacaq dərəcədə kəskinləşib ki, bu da iyulda Suren Sarqsyanın dəqiq tərifinə dair qətnamələrin əsl “müharibəsi”nə çevrilib. Xüsusilə regional gərginliyin kəskin artması, Türkiyə və Azərbaycanın açıq-aşkar aqressivliyi fonunda erməni təşkilatları fəallığı xeyli artırmış və ABŞ Konqresində artıq bir sıra təsirli addımlar atmışlar.

Birincisi, bu, Qarabağa ABŞ büdcəsindən qanunverici orqanın hər iki palatasında müsbət həll ediləcək ərazilərin minalardan təmizlənməsi üçün birbaşa yardımın bərpası məsələsidir. İkincisi, bu, ABŞ-ın Azərbaycana silah tədarükünün qarşısının alınması prosesində olan problemdir. ANKA-nın bu istiqamətdə ciddi səy göstərdiyi daha bir məsələ ABŞ-ın 2021-ci il üçün müdafiə büdcəsi haqqında qanun layihəsindən “Ukrayna, Gürcüstan, Moldova və Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən olan qaçqınlar” haqda bəndin çıxarılmasıdır.

Üstəlik, ABŞ kəşfiyyatı tərəfindən tərəflərin Ermənistan sərhədlərində yerdəyişmələri barədə orbital zondaja dair məlumatların verilməsi məsələsi də var.

Digər mühüm aspekti də düzəltmək lazımdır. ABŞ Konqresi tərəfindən erməni soyqırımı tanındıqdan sonra bir çox ekspertlər ümid edirdilər ki, bundan sonra erməni təşkilatları Qarabağ məsələsinə ilk növbədə diqqət yetirəcəklər. Bu, prinsipcə baş verib: bu gün ANKA, AAA və digər təşkilatların təşəbbüs və fəallığının böyük hissəsi ermənilik üçün vacib olan bu məsələyə yönəlib.

Nəhayət, son. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Q. Kotancyan hələ 4 il əvvəl etimad tədbirlərinin qurulması və Dövlət Dumasının qabaqcıl müvafiq komitəsində insidentlərin araşdırılması mexanizmlərinin tətbiqi kontekstində kosmik kəşfiyyat işlərinin tətbiqi məsələsini ortaya qoyub. Üstəlik, iyulun sonlarında iki nümayəndə heyətinin kosmos sahəsində əməkdaşlığa dair dialoqu nəzərə alsaq, Rusiya bu məsələdə təşəbbüsü amerikalılara güzəştə gedərək, Minsk qrupu üzrə tərəfdaşlarından geri qala bilər. Gözləmək olar ki, tezliklə yay tətili başa çatdıqdan sonra (və bəlkə də əvvəllər) Moskvadan da ümidverici xəbərlər peyda olacaq”.

Haşiyə: Bu yazını bilərəkdən nöqtəsinə-vergülünə toxunmadan verdik və daha əmin olduq ki, Tovuz əməliyyatındakı uğursuzluqdan sonra Ermənistan hakimiyyəti əsas gücü ABŞ-da lövbər salan erməni lobbisinə yönəldib və onlardan Konqresdə özləri üçün uğurlu, Azərbaycan üçün zərərli layihələrin qəbul edilməsini gözləyir…

Bizim gözləntimiz isə Azərbaycan ordusundandır. Torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsinin əsil məqamı yetişib…

Babək Göyüş

KONKRET.az

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

*

*

*