ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyası Vaşinqtonda “yeni Yaxın Şərq və Qafqaz” xəritəsini formalaşdırmaq və Ermənistanla Azərbaycan arasında tarixi barışığı möhkəmləndirmək istiqamətində son addımlarını atdığı bir vaxtda, regiondan bu həssas balansı poza biləcək siqnallar gəlməkdədir. Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyanın 23–25 fevral 2026-cı il tarixlərində Tehrana səfəri ABŞ diplomatiyasının gözləntiləri ilə ziddiyyət təşkil edən addım kimi qiymətləndirilir.
KONKRET.az xəbər verir ki, Cənubi Qafqazı ABŞ nəzarətində tranzit mərkəzinə çevirməyi hədəfləyən TRIPP layihəsi fonunda İrəvanın bu diplomatik gedişi Vaşinqtonda strateji ikili oyun kimi dəyərləndirilə bilər.
Ağ Evin mövqeyinə əsasən, Papikyanın İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Ali Laricani ilə görüşü Trampın regionla bağlı formalaşdırdığı siyasi arxitektura üçün birbaşa təhdid kimi görünür. ABŞ-ın 2026-cı il strategiyası İranın təcrid edilməsinə və onun tranzit dəhlizlərinə təsirinin minimuma endirilməsinə əsaslanır. ABŞ-dan iri investisiya və hərbi-texniki dəstək vədləri alan Ermənistanın bu addımı “oyun qaydalarının pozulması” kimi qəbul edilə bilər.
Vaşinqtonda bu səfər təkcə “kəşfiyyat xarakterli addım” kimi deyil, həm də gələcəkdə həssas texnologiyaların sızması riski kimi qiymətləndirilir. Əgər Ermənistan Qərbin təhlükəsizlik sisteminə inteqrasiya edərsə, onun İranla hərbi əlaqələri “qırmızı xətt” hesab olunur. Bu səbəbdən Tramp administrasiyası İrəvanı sərt seçim qarşısında qoya bilər: ya tam loyal siyasət, ya da iqtisadi yardım paketinin yenidən nəzərdən keçirilməsi.
İran üçün isə Papikyanın səfəri və Laricani ilə görüşü diplomatik baxımdan “hava nəfəsi” rolunu oynayır. Tehran bu prosesdə iki əsas məqsəd güdür. Birincisi, Zəngəzur üzərindən hər hansı dəhlizin yaradılmasına qəti etiraz edir və Ermənistanla sərhədlərin dəyişməz qalmasını tələb edir. İran rəsmilərinin “sərhədlərin toxunulmazlığı” ilə bağlı açıqlamaları Vaşinqtona birbaşa xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir.
İkincisi, İran üçün həyati əhəmiyyət daşıyan məsələ Ermənistan ərazisinin ABŞ tərəfindən kəşfiyyat və ya mümkün hücum əməliyyatları üçün istifadə edilməməsinə dair təminatların alınmasıdır. Papikyanın bu yöndə verdiyi mesajlar Tehrana müəyyən zəmanətlər təqdim edir ki, bu da ABŞ-ın “maksimum təzyiq” siyasəti ilə ziddiyyət təşkil edir.
Məqalədə qeyd olunur ki, Azərbaycan da bu səfəri diqqətlə izləyir. Yekun sülh sazişinin imzalanması ərəfəsində olan Bakı üçün Ermənistanın Tehranla yaxın təmasları onun hələ də “köhnə regional düzənin qüvvələri” ilə əlaqələri qoparmadığı anlamına gələ bilər. Bu isə danışıqlarda Bakının əlini gücləndirən əlavə arqument rolunu oynaya bilər.
Bakı beynəlxalq ictimaiyyət və şəxsən Donald Tramp qarşısında Ermənistanı “etibarsız və proqnozlaşdırılması çətin tərəfdaş” kimi təqdim etmək üçün bu əlaqələrdən istifadə edə bilər.
Məqalənin yekununda vurğulanır ki, Suren Papikyanın Tehrana səfəri regional sabitliyin təməlində ciddi çatlar yaradıb. Tramp dövründə çoxvektorlu xarici siyasət getdikcə daha təhlükəli və riskli xarakter alır. Ermənistan yenidən Vaşinqton və Tehran maraqlarının toqquşduğu “boz zona”ya çevrilmək riski ilə üz-üzədir.
Bu isə regionu yenidən qeyri-müəyyənlik mərhələsinə qaytara, iqtisadi layihələrin yerini hərbi qarşıdurmalara buraxa bilər.
Natiq Səlim,
KONKRET.az