Xoruldama və yuxu zamanı tənəffüsün müvəqqəti dayanması insanın yuxu keyfiyyətinə və gündəlik həyatına mənfi təsir göstərə bilən problemlərdəndir. Bu halların müalicəsində istifadə olunan üsullardan biri də uvulopalatofaringoplastika (UPPP) əməliyyatıdır.
UPPP yumşaq damaq, kiçik dil və udlaq nahiyəsindəki toxumalara müdaxilə etməklə yuxarı tənəffüs yolunun genişləndirilməsini nəzərdə tutan cərrahi prosedurdur. Əməliyyatın əsas məqsədi hava axınını məhdudlaşdıran anatomik maneələri aradan qaldırmaq, xoruldamanı azaltmaq və obstruktiv yuxu apnesinin əlamətlərini yüngülləşdirməkdir.
Bu cərrahi üsul əsasən yumşaq damaq və udlaq nahiyəsində daralma müşahidə olunan, güclü xoruldama və ya obstruktiv yuxu apnesindən əziyyət çəkən şəxslərdə nəzərdən keçirilir. Xüsusilə digər müalicə üsullarının kifayət qədər nəticə vermədiyi və ya CPAP cihazından istifadə etməkdə çətinlik çəkən pasiyentlər üçün uyğun variant ola bilər. Bununla belə, əməliyyatın aparılması barədə qərar tibbi müayinə və yuxu pozuntusunun ağırlıq dərəcəsi nəzərə alınmaqla verilir.
UPPP əməliyyatı, adətən, ümumi anesteziya altında həyata keçirilir. Müdaxilə zamanı yumşaq damağın forması dəyişdirilə, kiçik dil qısaldıla və ya artıq toxumalar götürülə bilər. Zərurət yarandıqda badamcıqların çıxarılması da əməliyyata daxil edilə bilər. Cərrahi müdaxilənin həcmi pasiyentin anatomik xüsusiyyətlərinə və tibbi vəziyyətinə uyğun müəyyənləşdirilir.
Əməliyyatdan sonra xoruldamanın azalması, yuxu keyfiyyətinin yaxşılaşması və tənəffüs pozuntularının yüngülləşməsi gözlənilə bilər. Bəzi pasiyentlərdə gündüz yorğunluğu və diqqət problemləri də azala bilər. Lakin nəticələr fərdi xüsusiyyətlərdən asılıdır və əməliyyat yuxu apnesini bütün hallarda tam aradan qaldırmır. Buna görə də müdaxilədən sonra əlavə müalicəyə və tibbi nəzarətə ehtiyac yarana bilər.
Bərpa dövründə boğaz ağrısı, udqunma zamanı narahatlıq və qidalanmada çətinlik müşahidə oluna bilər. Sağalma müddəti pasiyentin vəziyyətindən və aparılan müdaxilənin həcmindən asılı olaraq dəyişir. Əməliyyatdan sonra həkimin göstərişlərinə əməl etmək və müəyyən edilmiş nəzarət müayinələrində iştirak etmək vacibdir.
UPPP uzunmüddətli nəticə verə bilsə də, xoruldamanın və yuxu apnesinin yenidən yaranması mümkündür. Bədən çəkisində dəyişikliklər, tənəffüs yolunun digər nahiyələrində daralma və fərdi anatomik xüsusiyyətlər müalicənin nəticəsinə təsir göstərə bilər.
Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyindən bildirilib ki, hazırda uvulopalatofaringoplastika əməliyyatı icbari tibbi sığorta çərçivəsində qarşılanan tibbi xidmətlərə daxil deyil.
Agentlikdən qeyd olunub ki, sözügedən əməliyyatın gələcəkdə icbari tibbi sığorta çərçivəsində göstərilən tibbi xidmətlərin siyahısına daxil edilməsi imkanına baxıla bilər.
Beləliklə, hazırda UPPP əməliyyatının icbari tibbi sığorta hesabına qarşılanması nəzərdə tutulmayıb. Gələcəkdə bu xidmətin sığorta təminatına daxil edilməsi məsələsinə baxılması isə xoruldama və obstruktiv yuxu apnesinin müalicəsi üçün həmin cərrahi müdaxiləyə ehtiyacı olan şəxslər baxımından əhəmiyyət daşıya bilər.
Qeyd edək ki, UPPP hər xoruldama və yuxu apnesi olan şəxs üçün uyğun müalicə üsulu hesab edilmir. Əməliyyata ehtiyac LOR həkiminin və yuxu pozuntuları üzrə mütəxəssisin qiymətləndirməsindən sonra müəyyənləşdirilməlidir.
Vüsal Artyom , KONKRET.az