Yeni bir araşdırma göstərir ki, siçovulların insanabənzər təxəyyülləri var. Bu qabiliyyətə böyük meymunlarda və bəzi böyük heyvanlarda da rast gəlinir.

KONKRET.az xəbər verir ki, bu barədə “New Science” jurnalı yazır.

Tədqiqatçılar beyin-maşın interfeysindən istifadə edərək gəmiricilərdə hipokampal aktivliyi qeyd etməklə göstərdilər ki, siçovullar olduqları məkanın zehni xəritələrini yaddaşında saxlayır. Hər bir mühiti zehni olaraq reproduksiya edən bu canlılarda təxəyyül sinir fəaliyyətinin nisbətən fərqli modelinə əsaslanır. Məsələn, evdə kresloda oturarkən çimərlikdə gəzdiyinizi təsəvvür edirsinizsə, aktivləşdirilmiş sinir nümunələri yerli mühiti əhatə etmir. Bu, neyronların fəaliyyətinə könüllü nəzarət tələb edir. Heyvanlarda bu cür fəaliyyətin könüllü olaraq idarə olunduğu və ya yaddaşla əlaqəli passiv (ixtiyari) prosesləri əks etdirdiyi hələ məlum deyildi. Hovard Huges Tibb İnstitutunun Janeliya Tədqiqat Kampusunda bir qrupun yeni araşdırması heyvanlarda, ən azı siçovullarda bu nəzarətin həqiqətən könüllü olduğu üzə çıxıb. Bu, o deməkdir ki, onların indiyə qədər insanlara xas olduğu düşünülən əsas təxəyyül aspekti var. Tədqiqatın aparıcı müəllifi Çongxi Lay izah edir ki, “siçovullar insanlar kimi əslində ətrafdakı yerlərin təsvirlərini fiziki olaraq ziyarət etmədən aktivləşdirə bilər”.

Siçanların həqiqətən təxəyyülün olub-olmadığını öyrənmək üçün Lay və komandası neyronların fəaliyyətini ölçən və onun mənasını deşifrə edən real vaxt rejimdə “düşüncə kodu” test qurğusu hazırlayıb. Qurğu 360° virtual reallıq sistemi ilə birləşmiş beyin-maşın interfeysindən ibarətdir. Sistem hipokampusun elektrik fəaliyyəti ilə heyvanların virtual reallıq məkanında yerləşməsi arasında birbaşa əlaqə qurur.

Bu zaman heyvanlar kosmosda hərəkət edir və məqsədə çatdıqda mükafatlandırılır. Bu, siçovulların kosmosda müəyyən bir yerlə əlaqəli neyron fəaliyyətini yarada biləcəyini, yəni fiziki olaraq hərəkət etmədən həmin yeri təsəvvür edə biləcəyini müəyyənləşdirir. Qurğunu inkişaf etdirdikdən sonra tədqiqatçılar siçovulların fikirlərini şərh etmək üçün “zehni lüğət” yaradıblar. Konkret olaraq, bu lüğət hər təcrübəyə, yəni gəmiricilərin virtual reallıq məkanında ziyarət etdiyi hər yerə uyğun gələn sinir fəaliyyətinin nümunələrini toplayıb. İkinci addımda qaçış yolu söndürülür və siçanlar hədəflənmiş virtual məkanla əlaqəli sinir fəaliyyəti modelini təkrarlayır.

Tədqiqatçılar 2008-ci ildə çəkilmiş eyniməzmunlu filmə istinad edərək bu missiyanı “Jumper” adlandırdılar. Filmin ssenarisinə bənzər şəkildə, heyvanlar əvvəlcə hara getmək istədiklərini təsəvvür etməklə öz düşüncələrindən istifadə edirdilər. Bu düşüncə prosesi, məsələn, tanış bir mağazaya getməli olduğumuz zaman istifadə etdiyimiz prosesə bənzəyir və ora çatmaq üçün keçməli olduğumuz yerləri təsəvvür edirik (hətta evdən çıxmazdan əvvəl).

​Hazırladı: Rəsmiyyə Şərifova,

KONKRET.az