“Qiyamət günü radiostansiyası” kimi tanınan UVB-76 radiostansiyası avqust ayında efirə “kazus” sözü daxil olan yeni kodlaşdırılmış mesaj ötürüb.

KONKRET.az xəbər verir ki, mesaj belə səslənib: “NJTI NJTI 03651 KAZUS 9968 2747”. Bundan qısa müddət sonra, “znakosrub”, “lisolaos”, “tassoşifr” və “krabonast” və “dekogerb” sözləri səsləndirilib. Ümumiyyətlə, Rusiyanın qısa dalğalı radio tezliklərindən birində onilliklərdir yayımlanan sirli siqnal radio həvəskarlarının, hərbi ekspertlərin və media qurumlarının diqqətini cəlb edib. 4625 kHz tezliyində fəaliyyət göstərən və geniş şəkildə UVB-76, “The Buzzer” (“Vızıltı”) və ya “Qiyamət günü radiostansiyası” kimi tanınan bu stansiya günün böyük hissəsində eyni monoton səsi təkrarlayır. Bəzən isə vızıltı kəsilir və efirdə rus dilində sözlər, rəqəmlər və kodlaşdırılmış ifadələr səslənir.

Stansiyanın dəqiq məqsədi bu günədək rəsmi şəkildə açıqlanmayıb. Məhz bu qeyri-müəyyənlik onun ətrafında çoxsaylı versiyaların və konspiroloji nəzəriyyələrin yaranmasına səbəb olub. Ən məşhur iddialardan biri UVB-76-nın Rusiyanın nüvə silahlarının idarə olunması ilə əlaqəli “Perimetr” sistemi, yəni Qərbdə “Dead Hand” adlandırılan ehtiyat nüvə cavab sistemi ilə bağlı olmasıdır.

Stansiya nə vaxt yaranıb?

UVB-76-nın tarixçəsi tam aydın deyil. Radio monitorinq məlumatlarına əsasən, 4625 kHz tezliyində bu tip siqnalın ən azı 1970-ci illərin sonlarından mövcud olduğu ehtimal edilib. 1982-ci ilə aid qeydə alınmış səslər isə stansiyanın həmin dövrdə artıq fəaliyyət göstərdiyini göstərib. Bəzi arxivlərdə yayımın başlanğıcı 1976-cı illə əlaqələndirilib. İlk dövrlərdə stansiyanın siqnalı indiki səsdən fərqlənib. Sonrakı illərdə xarakterik “vızıltı” formalaşıb və radio dinləyiciləri stansiyanı məhz bu səsə görə “The Buzzer” adlandırmağa başlayıblar. Stansiyanın efirində səsli mesajların ilk məlum qeydə alınmış nümunələrindən biri 24 dekabr 1997-ci ilə aid olub. Həmin vaxtdan etibarən efirdə müxtəlif kod sözlərindən və rəqəm qruplarından ibarət mesajlar müşahidə olunmağa başlayıb. UVB-76-nın ən xarakterik xüsusiyyəti monoton siqnaldır. Stansiya 4625 kHz tezliyində qısa dalğalı yayım həyata keçirib və normal rejimdə təkrarlanan səs siqnalı eşidilib. Siqnalın əsas funksiyası ilə bağlı bir neçə ehtimal mövcuddur.

Ən məntiqli izahlardan biri bunun kanalın daim aktiv saxlanılması və müəyyən hərbi rabitə sisteminin işləkliyinin yoxlanılması ilə bağlı olmasıdır. “The Buzzer” üzrə ixtisaslaşmış radio monitorinq mənbəyi Priyom stansiyanı Rusiya hərbi rabitə sisteminin bir hissəsi kimi təsvir edib və onun əvvəlki dövrdə Moskva Hərbi Dairəsinə, 2010-cu ildən sonra isə Qərb Hərbi Dairəsinə xidmət etdiyini bildirib.

Başqa ehtimala görə, davamlı siqnal qəbul edən tərəfə kanalın boş olmadığını göstərib və eyni zamanda rabitə xəttinin işləkliyini yoxlamağa imkan verib. Səsin qəfil dayanması və ardınca kodlaşdırılmış mesajın verilməsi isə sistemin operatorları və qəbul məntəqələri arasında müəyyən rabitə prosedurunun bir hissəsi ola bilər. Lakin bunların heç biri Rusiya hakimiyyəti tərəfindən stansiyanın rəsmi funksiyası kimi təsdiqlənməyib.

Sirli mesajlar nə deməkdir?

Mesajların tərkibində ayrı-ayrı kod sözləri və rəqəm qrupları olub. Kənardan qulaq asan şəxs üçün bunlar mənasız görünüb. Lakin hərbi rabitədə belə strukturlaşdırılmış mesajların konkret əvvəlcədən müəyyən edilmiş təlimat və ya məlumatın çatdırılması üçün istifadə olunması mümkündür. UVB-76 klassik “numbers station” – yəni kəşfiyyat orqanlarının gizli agentlərə kod ötürdüyü radio stansiyası hesab edilmir. Stansiyanın mesajları hərbi rabitə sistemi daxilində istifadə olunan kodlaşdırılmış məlumatlarla daha çox uyğunlaşıb. Burada mühüm məqam odur ki, efirdə səslənən hər qəribə sözün ayrıca “gizli məna” daşıdığını düşünmək düzgün deyil. Mesajların real məzmununu yalnız həmin rabitə sisteminin iştirakçıları bildiyi üçün kənardan onların mənasını dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
UVB-76 haqqında ən çox yayılan və ən sensasion iddia onun nüvə müharibəsi zamanı istifadə ediləcək fövqəladə rabitə sistemi olmasıdır. Bu nəzəriyyəyə əsasən, stansiyanın fasiləsiz siqnalı müəyyən hərbi rabitə xəttinin hazır vəziyyətdə saxlanılması üçün lazımdır. Nüvə müharibəsi və ya genişmiqyaslı böhran zamanı digər rabitə vasitələri sıradan çıxarsa, qısa dalğalı radio vasitəsilə əmrlərin ötürülməsi mümkündür.

Lakin bu versiya ilə daha da irəli gedilərək UVB-76-nın “Perimetr” sisteminin birbaşa komponenti olduğu iddia edilib. Açıq mənbələrdə stansiyanın “Perimetr” sisteminə daxil olduğunu göstərən etibarlı sənəd və ya rəsmi açıqlama yoxdur. Mövcud məlumatlar daha çox onun hərbi rabitə funksiyasına işarə edib. Bu səbəbdən “Qiyamət günü radiostansiyası” ifadəsi texniki və ya rəsmi ad deyil, əsasən media və radio həvəskarları tərəfindən istifadə olunan sensasion ləqəbdir. Stansiyanın tarixində 2010-cu il xüsusi əhəmiyyət daşıyıb. Həmin dövrdə UVB-76 əvvəlki Moskva Hərbi Dairəsinə xidmət edən rabitə sistemindən yeni hərbi strukturun tərkibinə keçib. Eyni zamanda stansiyanın fəaliyyətində və istifadə etdiyi çağırış işarələrində dəyişikliklər müşahidə olunub.

Stansiyanın əvvəlki dövrlə əlaqələndirilən əsas çağırış işarəsi “UZB-76” olub. “UVB-76” adı isə əslində yanlış transkripsiyanın nəticəsi kimi yayılıb və sonradan bütün dünyada stansiyanın məşhur adı kimi möhkəmlənib. Daha sonrakı illərdə müxtəlif çağırış işarələrindən istifadə olunub. Bu dəyişikliklər də stansiyanın sadəcə “sirli radio” deyil, real hərbi rabitə infrastrukturu ilə əlaqəli ola biləcəyinə dair ehtimalları gücləndirib.

UVB-76-nın sirri bir neçə amilin birləşməsindən yaranıb. Bir tərəfdən, stansiya onilliklər ərzində eyni tezlikdə fəaliyyət göstərib və məqsədi tam açıqlanmayıb. Digər tərəfdən, efirdə adi radio proqramlarından tamamilə fərqli olaraq, anlaşılması çətin sözlər və rəqəm ardıcıllıqları səslənib. Bundan əlavə, qısa dalğalı radio siqnalları uzaq məsafələrə yayıla bildiyindən UVB-76 dünyanın müxtəlif yerlərindən radio həvəskarları tərəfindən izlənilə bilib. Bu isə hər bir qeyri-adi yayımın internetdə sürətlə yayılmasına şərait yaradıb. Beləliklə, UVB-76-nı ən düzgün şəkildə funksiyası tam açıqlanmayan, lakin hərbi rabitə ilə əlaqəli olduğu ehtimal edilən uzunmüddətli qısa dalğalı radio stansiyası kimi xarakterizə etmək olar. Onun sirri isə məhz bu qeyri-müəyyənlikdən qaynaqlanıb: radio efirində hər gün eşidilən sadə “vızıltının” arxasında hansı konkret sistemin dayandığını ictimaiyyət hələ də dəqiq bilməyib.\\musavat.com