“Rusiya artıq ABŞ-dən sonra ikinci ən böyük silah ixracatçısı deyil, Fransa onu geridə qoyub. Hesabatda deyilir ki, Rusiyadan silah ixracı 2019-2023-cü illərdə 2014-2018-ci illərlə müqayisədə 53% azalıb”.
KONKRET.az xəbər verir ki, bu barədə Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) hesabatında qeyd olunub.
Yayılan sənədə görə, Rusiya ilk dəfə olaraq yerini Fransaya verib. (47% artım, dünya ixracatındakı payı 11%). Birinci yeri əvvəlki beşillik dövrlə müqayisədə satışları 17% (dünya bazarının 42%-i) artıran ABŞ tutur.
İlk onluğa isə bu ölkələr daxildir: Çin – 5,3% azalma; dünya bazarının 5,8%-i; Almaniya – 14% azalma; dünya bazarının 5,6%-i; İtaliya – 86% artım; dünya bazarının 4,3%-i; Böyük Britaniya – 14% azalma; dünya bazarının 3,7%-i; İspaniya – 3,3% azalma; dünya bazarının 2,7%-i; İsrail – 25% azalma; dünya bazarının 2,4%-i; Cənubi Koreya – 12% artım; dünya bazarının 2%-i.
Hesabata görə, Rusiya silah ixracının azalması son beş ildə xüsusilə nəzərə çarpır. 2019-cu ildə Rusiya 31, 2022-ci ildə 14, 2023-cü ildə isə 12 ölkəyə əsas silah növləri tədarük edib. Təchizatların ən böyük payı – 68%-i Asiya və Okeaniya ölkələrinə, Yaxın Şərq və Afrikaya paylanıb. – 13 və 10%. Ölkələr arasında ən çox alıcılar Hindistan (34%), Çin (21%) və Misir (7,5%) olub. Eyni zamanda, 2014–2018-ci illərlə müqayisədə bu ölkələrə satışlar müvafiq olaraq 34, 39 və 54% azalıb.
İnstitutun verdiyi məlumata görə, Birləşmiş Ştatlar 2019-2023-cü illərdə 107 ştata əsas silah tədarük edib ki, bu da bütün əvvəlki dövrlərdən çoxdur. 38%-i Yaxın Şərqə, 31%-i Asiya və Okeaniyaya, 28%-i Avropaya ixrac edilib. Fransaya gəlincə, o, 64 ölkəni əsas silahlarla təmin edib. Silah ixracının ən böyük payı (42%) Asiya və Okeaniyaya, 34%-i Yaxın Şərqə aparılıb. Ölkələr arasında Fransa silahlarının ən böyük alıcısı Hindistan olub ki, bu da təxminən 30% təşkil edib. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Fransanın silah ixracındakı artım əsasən Hindistan, Qətər və Misirə döyüş təyyarələrinin tədarükü ilə bağlı olub.
2019-2023-cü illərdə Avropaya silah tədarükü 94% artıb. Ukrayna regionda ən böyük, dünyada isə dördüncü idxalçıya çevrilib.
2019-2023-cü illərdə Avropa ölkələrinin idxal etdiyi silahların təxminən 55%-i ABŞ-dən gəlib; bu, əvvəlki beş ildəkindən 20% çoxdur.
Rusiya hakimiyyət orqanları bu rəqəmləri inkar edərək deyirlər ki, Rusiya hərbi məhsullarına tələbat azalmır. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin sözlərinə görə, 2023-cü ildə Rusiya xaricə milyardlarla dollar dəyərində silah satıb.
Ariz Həsənoğlu,
KONKRET.az