Kremlin Ermənistanın Baş nazirinə qarşı “sui-qəsd” planı niyə baş tutmadı.
Qafqaz sakit deyil. SSRİ DTK-sının ən yaxşı ənənələrinə uyğun olaraq Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının Ermənistanın Baş naziri, onların KTMT-dəki müttəfiqi Nikol Paşinyanı sıradan çıxarmağa çalışdığı barədə şayiələr var.
Bir neçə gün öncə Ermənistan hakimiyyəti Rusiya Federasiyası Dövlət Dumasında MDB ölkələri üzrə baş nəzarətçi Konstantin Zatulin və çirkin ağızlı təbliğatçı, bədnam RT və Sputnik-in baş redaktoru Marqarita Simonyanı ölkəyə girişini qadağan edib.
Ermənistan rəhbərliyinin görünməmiş qərarı gurultu effekti verdi və xeyli suallar doğurdu. Birincisi, bu, müasir Rusiya-Ermənistan münasibətləri tarixində moskvalı deputatın respublikaya girişinə qoyulan ilk rəsmi qadağadır. İkincisi, Ermənistan və Azərbaycan liderlərinin oktyabrın 31-nə planlaşdırılan Soçidə Putinlə görüşünə az qalmış İrəvan qapını Kreml emissarlarının üzünə çırpdı.
İrəvan bundan əvvəl Ermənistanın keçmiş hakimiyyətinin rus lobbiçiləri sayılan “Zatulin and Co” şirkətinin bəyanatlarından qıcıqlandığını bildirib. Bununla belə, Kremlin marionetlərinə qarşı indiki demarşın nümayişkaranə xarakteri göstərir ki, Moskva Ermənistanı “güclü qardaş qucağında” boğmaq istəyində qırmızı xətti keçib.
KONKRET.az xəbər verir ki, Ukraynanın UNİAN saytının məlumatlı mənbəsinin sözlərinə görə, Rusiya emissarlarının Ermənistana səfəri irimiqyaslı təxribatın tərkib hissəsi idi.
Daha doğrusu, ölkənin Baş naziri Nikol Paşinyanın fiziki məhvinə (!) zəmin hazırlamalı idi.
Təsadüfi olmayan analogiyalar
Planlaşdırılan planın uğursuzluğundan sonra Zatulin uğursuz səfərinin əfasanəsini dərc etməyə məcbur oldu. Belə ki, Rusiya telekanallarının efirində “persona non-qrata” statusundan xəcalət çəkən deputat etiraf edib ki, oktyabrın 28-də İrəvanda qondarma “Lazarev klubu”nun iclasının keçirilməsi planlaşdırılıb. Eyni zamanda, Zatulinin fikrincə, klubun görüşü “Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi üçün platforma” rolunu oynamalı idi.
Rusiyalı müxalifətçi Mixail Xodorkovskiyə məxsus “Dosye” mərkəzinin apardığı araşdırmaya görə (mərkəzin saytı hazırda Rusiyada bloklanıb) “Lazarev klubu” Ermənistanda təsir agentlərinin toplanması mərkəzidir. O, FTX və DKİ ilə sıx koordinasiyada işləyir. “Lazarev klubu” o qədər də “yumşaq güc” deyil, “xüsusi tədbirlər” adlanan təxribat əməliyyatlarının həyata keçirilməsi vasitəsi kimi fəaliyyət göstərir.
“Lazarev klubu”nun oxşar görüşləri əvvəllər də İrəvanda keçirilib. Amma bu dəfə hadisə Rusiya mətbuatında Paşinyan hökumətinin qonşu Azərbaycanla münaqişəni normallaşdırmaq üçün Amerikanın hansısa “xəyanətkar və ayrıca” planına razılıq verməsi barədə yayılan isteriya fonunda baş verməli idi.
Kreml təbliğatçılarının fikrincə, İrəvanın xəyanəti ondan ibarət idi ki, o, Bakının Qarabağa olan hüquqlarını tanıyır və bununla da tanınmamış “respublika”nın ermənilərini “birləşdirir”. Plan “ayrıdır” ona görə ki, o, Rusiyanın qondarma sülhməramlılarının Qarabağdan çıxarılmasına şərait yaradır və bununla da, nəhayət, Rusiyanı Cənubi Qafqazdan sıxışdırıb çıxarır.
Mənbələrin məlumatına görə, Kreml hesab edir ki, Paşinyan ABŞ Konqresinin spikeri Nensi Pelosinin İrəvana son səfəri zamanı “Qafqaz sövdələşməsi”nin bağlanmasına razılıq verib.
Maraqlıdır ki, Zatulin müsahibəsində Paşinyanın hərəkətlərini ərəb-İsrail müharibəsinin növbəti ildönümü münasibətilə keçirilən hərbi paradda snayper tərəfindən öldürülən Misirin üçüncü prezidenti Ənvər Sadatın siyasəti ilə müqayisə edib.
Prezidentin öldürülməsinin şərtləri hələ də qaranlıqdır. Lakin məlumdur ki, rəsmi versiyaya görə, bu, islam fundamentalistləri tərəfindən – İsrailə yaxınlaşma və iddia edilən güzəştlərin qisası kimi, eləcə də amerikapərəst bir şəxs tərəfindən törədilib. Terror aktının təşkilində üçüncü ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının əli olduğu da şübhəsizdir.
Dünyanın sivil ölkələri razılaşır ki, terror aktının əsas ilhamçısı və təşkilatçısı Sovet DTK-sı olub, məntiqi olaraq “fövqəldövlət”in cəza orqanının yürütdüyü siyasətin konturuna uyğun gəlir, keçmiş SSRİ isə Amerika kəşfiyyatını günahlandırır.
Səlahiyyətli ekspertlərin fikrincə, Paşinyanın Ənvər Sadatla müqayisəsi təsadüfi deyildi və rusiyalı deputatın İrəvana uğursuz səfərinin əsl məqsədini işıqlandırdı. “Lazarevski klubu”nun iclasında gözlənilən terror aktı üçün məlumat bazası hazırlamaq planlaşdırılırdı.
Qarşısı alınan sui-qəsdin planı
Pelosinin səfərinə asimmetrik cavab olaraq planlaşdırılan və Ermənistan parlamentinin sədri, baş nazirin müavini və xarici işlər nazirinin təsadüfən dəvət olunmadığı tədbir Moskvanın Ermənistanda təsirinin bərpası və “kiçik qardaş”ın qərbyönlü xəttdən imtinası illüziyası yaratmalı idi.
Klubun görüşü zamanı qarşıya qoyulan məqsədə nail olmaq üçün Rusiyanın siyasi emissarlarının Ermənistana qarşı dostluq jestləri planlaşdırılmışdı.
Rusiyalı qonaqlar son eskalasiya zamanı Azərbaycan hərbçilərinin ölkə ərazisinə “soxulması” ilə bağlı Ermənistan üçün ağrılı mövzuya rəğbət bəsləməli idilər. Belə ki, planlaşdırılan tədbirdən 4 gün əvvəl Zatulin Ermənistan Baş nazirinin müavini Mher Qriqoryana məktub göndərib və məktubda o, yem kimi “rus iştirakçılarının sərhəddə yerləşən Cermuk şəhərinə səfər etməkdə maraqlı olduğunu” ifadə edərək, “bu istiqamətdə Ermənistan ərazisinə dərindən irəlilədiyinə” görə birbaşa Azərbaycanı ittiham edib.
Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyana ünvanladığı məktubda Zatulin Rusiya Federasiyasının Ukraynada və Ermənistanın Qarabağda maraqlarının üst-üstə düşməsinə eyham vurub: “Çətinlik təkbaşına gəlmir və sentyabrda Ermənistan-Azərbaycan sərhədində hərbi əməliyyatların yeni eskalasiyası izləndi”.
“Xüsusi tədbir” planına əsasən, Kreml marionetlərinin mehriban jestləri Ermənistan rəhbərliyindən komplimentlərə səbəb olmalı idi. Bu da yerli Rusiyayönlü media resursları tərəfindən “Ermənistanın Vaşinqtonla razılaşmalardan imtina etməsi, Kremllə ziddiyyətləri aradan qaldırması” kimi şərh edilirdi. Paşinyanın Soçiyə təklif etdiyi səfər bu təbliğat diskursunu möhkəmləndirməli idi.
Onlar informasiya kampaniyasına cavab olaraq anti-Rusiya siyasi qüvvələrin Ermənistan hökumətini Moskvaya güzəştə getməkdə ittiham edəcəkləri ilə maraqlanıblar. İndiki mərhələdə marginal ultramillətçi qrupların üzvləri arasından Rusiya agentlərinin aktivləşdirilməsi nəzərdə tutulurdu ki, onlar Paşinyanı nəinki “milli kursa xəyanətdə” və “Moskva ilə sövdələşmədə” ittiham etməli, həm də birbaşa onun fiziki məhvinə çağırmalı idi ki, terror aktını tək bir radikal həyata keçirə bilərdi.
Beləliklə, Moskvanın “dəmir alibi” olacaqdı – Paşinyan, təbii ki, “Qərb kəşfiyyat xidmətlərinin nəzarətində olan qruplarla” əlaqəli “anti-Rusiya” ekstremist tərəfindən aradan götürülüb.
Təsadüfi deyil ki, bu yaxınlarda Rusiyanın informasiya sahəsində marginal “Sasna Tsrer” qrupu və “onun lideri Jirayr Səfilyanın Fransa kəşfiyyatı ilə əlaqələri” yada düşür.
Mənbənin sözlərinə görə, Kreml hesab edir ki, Ermənistanın Baş nazirinin vəzifəsindən kənarlaşdırılması ilə yaranan sarsıntı, bir tərəfdən, ictimaiyyətin mənəviyyatının pozulmasına, digər tərəfdən isə qərbyönlü qüvvələrin nüfuzdan düşməsinə səbəb olacaq.
Bu şəraitdə İrəvanda hakimiyyəti ancaq hərbi qüvvələr ələ keçirə bilərdi. Hərbi qüvvələr yeganə qurumdur ki, Ermənistan hakimiyyəti onu rus agentlərindən tam təmizləyə bilməyib. Hərbçilərin çiyinlərinə mühüm bir yük qoyulacaqdı. Onlar hakimiyyətin Kremldə hazırlanan bir məxluqa ötürülməsi üçün keçiriləcək seçkilərə nəzarət etməli idilər.
Xatırladaq ki, oxşar ssenari artıq 1999-cu il oktyabrın 27-də sınaqdan keçirilmiş, “marginal-tənhalar” Ermənistan parlamentində ölkənin ali rəhbərliyinin 9 nümayəndəsini, o cümlədən baş nazir və parlament sədrini güllələmişdilər.
O zaman Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının Ermənistanda törətdiyi terror aktının səbəbi də indiki kimi Amerika vasitəçiliyi ilə Bakı və İrəvanın Qarabağ münaqişəsinin həllinə yaxınlığı idi.
Nəticədə, sülh planı puç oldu və FTX-nin himayəsi altında olan Robert Koçaryan Ermənistanda hakimiyyətə gətirildi. Bu da münaqişə tərəflərini barışdırmaq cəhdlərini daha da dalana dirədi.
Məlumatlı mənbənin sözlərinə görə, Ermənistan rəhbərliyi Paşinyanın aradan götürülməsi planının qarşısını Qərb tərəfdaşlarının köməyi olmadan ala bilib. Belə ki, Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyanın sentyabrın sonunda Parisə səfərindən sonra İrəvan Moskvaya qarşı daha sərt mövqe nümayiş etdirib.
Paşinyanın komandası məlumat yayıb ki, qarşıdan gələn “xüsusi hadisə” ilə bağlı xəbərdarlıq alan Baş nazir Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyi təhlükəsi altında belə Rusiya sülh müqaviləsi planını imzalamaqdan imtina etdiyini dar çevrədə bəyan edib. Və sonradan Moskva emissarlarına qarşı sanksiyalar əslində “Lazarev klubu”nun iclasını pozub və terror aktının qarşısını alıb.
Ermənistandan sızan məlumatlara görə, yaxın vaxtlarda Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən ölkədəki rus “beşinci kolon”unun zərərsizləşdirilməsi və 1999-cu ildə parlamentin vurulması ssenarisinin təkrarlanması ehtimalının qarşısının alınması üçün qəti addımlar gözlənilir.
Mistik simvolizmə görə, Zatulinin İrəvana planlaşdırılan gəlişi açıq-aydın bu dəhşətli faciənin 23-cü ildönümünə düşüb.
Rusiya kimi “tərəfdaşlar”la, əslində, düşmənə ehtiyac yoxdur.
Xuraman Etibarlı,
KONKRET.az