1979-cu il yanvarın 14-dən 15-nə keçən gecə sovet gəmisi “Leonid Sobinov” Sidney limanında dayanmışdı. Gəmidə adi həyat davam edirdi, ekipaj üzvləri əyləncəyə hazırlaşırdılar. Lakin 18 yaşlı Liliyana Qasinskaya başa düşürdü ki, qarşısına çıxan bu fürsət bir daha təkrarlanmaya bilər.

O, kayutuna qayıtdı, paltarını dəyişərək qırmızı çimərlik geyimi geyindi və barmağındakı üzüyü saxladı. Nə pulunu, nə sənədlərini, nə də başqa əşyalarını götürdü. Çarpayının üstünə çıxaraq illüminatora çatdı, dar açılışdan güclə keçdi və özünü suya atdı.

Liliyana təxminən 40 dəqiqə sahilə doğru üzdü. Projektorların işığından uzaq durmağa, patrul xidmətinin diqqətini cəlb etməməyə çalışırdı. Arxada sovet gəmisi, qarşısında isə hələ çoxdan seçdiyi, lakin necə qarşılanacağını bilmədiyi yad ölkə vardı. Qaçışının necə başa çatacağını bilmirdi, amma geri qayıtmaq fikrində deyildi.

Sahilə çatdıqdan sonra Pirrmont rayonunda iti ilə gəzən Bill Qrin adlı bir kişi onu gördü. Gənc qadın taqətdən düşmüşdü, bədənində kəsiklər və sıyrıqlar vardı.

Liliyana sınıq-salxaq ingilis dili ilə ondan paltar və kömək istədi. Qrin naməlum qadına sığınacaq verdi. Çox keçmədən isə onun hekayəsi Avstraliya mətbuatının əsas sensasiyasına çevrildi. Beləliklə, “qırmızı bikinili qız” əfsanəsi yarandı.

Odessa, dəniz və başqa həyat arzusu

Liliyana Qasinskaya 1960-cı il iyulun 21-də Luqansk vilayətinin Voroşilovsk şəhərində, indiki Alçevskdə anadan olmuşdu. Anası teatr və klub həyatı ilə bağlı idi, ögey atası isə xalq xoruna rəhbərlik edirdi. Sonralar ailə Odessaya köçdü. Liliyana burada təhsil aldı. Dəniz, liman və xarici gəmilər ona sovet sərhədlərinin o tayında tamam başqa dünyanın mövcudluğunu xatırladırdı.

O, ingilis dilini öyrənməyi, rəqs etməyi sevirdi, pantomima ilə maraqlanırdı. Xarici ölkələr haqqında hər şey onun diqqətini çəkirdi. Özünün sonralar jurnalistlərə danışdığına görə, bir dəfə jurnalda Avstraliyanın şəklini görmüşdü. Oradakı mənzərə onu o qədər heyran etmişdi ki, həmin ölkədə yaşamaq qərarına gəlmişdi. O zaman Liliyananın cəmi 14 yaşı vardı. Lakin bu fikir tədricən konkret məqsədə çevrildi.

Sonralar o, jurnalistlərə sovet sistemindən erkən yaşlarından məyus olduğunu, rəsmi təbliğata inanmadığını və ölkədən getmək arzusunda olduğunu söyləyirdi. Onun qərarında siyasi baxışların, azadlıq istəyinin, yeni təəssüratlara və fərqli həyata marağın hansı dərəcədə rol oynadığını indi dəqiq müəyyənləşdirmək çətindir. Ancaq bir şey aydındır: SSRİ-dən qaçmaq istəyi həmin yanvar gecəsi qəfil yaranmamışdı.

Xaricə getmək üçün Liliyana liman şəhərində yaşayan bir gənc qadın üçün ən əlçatan yolu seçdi — dənizçiliyi.

O, Odessada gəmiçilik sahəsi üzrə kadrlar hazırlayan texniki məktəbə daxil oldu və gəmidə ofisiant ixtisasına yiyələndi. Xarici səfərlərə göndərilən qadınların yoxlanılmasına xüsusi diqqət yetirilirdi. Sovet hakimiyyəti vətəndaşlarının xaricə gedərək geri qayıtmaqdan imtina etməsini istəmirdi.

Buna baxmayaraq, Qasinskaya xarici səfərə çıxmaq imkanı əldə etdi.

1978-ci ilin oktyabrında “Leonid Sobinov” Odessadan yola düşərək Avstraliya sahillərinə doğru hərəkət etdi. Liliyana üçün bu, SSRİ hüdudlarından kənara ilk böyük səfər idi. O, xarici sərnişinlərlə və ekipaj üzvləri ilə ünsiyyət qurur, başqa insanların fərqli həyat tərzini müşahidə edir, qaçmaq barədə isə getdikcə daha ciddi düşünürdü.

Gəmi rəhbərliyi onun əcnəbilərlə ünsiyyətindən narazı qalırdı. Bu səbəbdən Liliyananın iş yerinin dəfələrlə dəyişdirildiyi bildirilir.

Sonradan onun kayutunda ingilis dilində bir sıra söz və ifadələrin yazıldığı kağız parçası tapıldı: “refuge” (sığınacaq), “shelter” (sığınacaq, qorunacaq yer), “political” (siyasi), “ask” (xahiş etmək), “pray” (yalvarmaq, dua etmək).

Bu qeydlər adi dil məşğələsindən daha artıq məna daşıyırdı. Görünür, Liliyana qaçışdan sonra insanlardan necə kömək istəyəcəyini, siyasi sığınacaq üçün müraciətini necə ifadə edəcəyini əvvəlcədən düşünmüşdü.

Azadlığa aparan 40 dəqiqə

“Leonid Sobinov” Avstraliyaya çatanda Liliyana artıq qaçış üçün münasib məqam axtarırdı. Nəhayət, Sidney limanında, gecə saatlarında, gəmidə əyləncə təşkil olunan vaxt qərarını həyata keçirdi.

O, əşyalarını kayutda saxladı ki, yoxluğu mümkün qədər gec aşkar edilsin. Sonra illüminatordan keçərək suya atıldı.

Qaranlıq suda keçən təxminən 40 dəqiqə ona sonsuzluq kimi görünə bilərdi. Sahilə doğru üzərkən onu kimin qarşılayacağını, ingilis dilində özünü izah edə biləcəyini, yaxalanacağı təqdirdə nə baş verəcəyini bilmirdi. Sonrakı açıqlamalarından belə görünürdü ki, SSRİ-yə qaytarılmaq qorxusu onun üçün boğulmaq təhlükəsindən də ağır idi.

Avstraliyada hadisə az qala kino ssenarisinə bənzəyirdi: sovet gəmisində çalışan gənc qadın, qırmızı çimərlik geyimi, gecə üzərək keçilən liman və yad ölkədə siyasi sığınacaq istəyi.

Lakin sensasiyalı süjetin arxasında qəzet başlıqlarından qat-qat ciddi nəticələri ola biləcək bir qərar dayanırdı. Liliyana gəmidə sənədlərini və pulunu qoymuşdu. Sahildə onu gözləyən tanışları, ilk günlər üçün etibarlı planı yox idi. O, tamamilə yad insanların ona inanıb-inanmayacağından asılı vəziyyətdə qalmışdı.

Səhər gəmidə onun yoxa çıxdığı məlum oldu. Kapitan və sovet rəsmiləri axtarışlara başladılar, diplomatlar məsələyə müdaxilə etdilər. Lakin sovet nümayəndələri qaçqını tapmamışdan əvvəl Sidneyin “Daily Mirror” qəzetinin jurnalistləri onun hekayəsini ictimaiyyətə çatdırmağa başladılar.

Qaçaq necə qəzetlərin əsas qəhrəmanına çevrildi?

Jurnalistlər tezliklə başa düşdülər ki, qarşılarında sadəcə qeyri-adi xəbər yoxdur. Avstraliyada qalmaq üçün həyatını riskə atan 18 yaşlı sovet qadını qəzetin ilk səhifəsi üçün ideal qəhrəman idi.

Qəzetin fotoqrafı Qrem Fleçer Liliyanaya sığınacaq verdi. Redaksiya isə onunla eksklüziv müsahibələr və çəkilişlər təşkil etdi.

Qırmızı çimərlik geyimi bütün hekayənin simvoluna çevrildi. Qəzetlər gecə üzmə hadisəsindən yazır, Liliyananın şəkillərini dərc edir, onun gələcək taleyini izləyirdilər. Qısa müddət ərzində adı Avstraliya sərhədlərini aşdı. Bununla belə, bir çox oxucu onun adından daha çox “qırmızı bikinili qız” ləqəbini yadda saxladı.

Sovet tərəfi Qasinskayanın geri qaytarılmasını tələb edirdi. Soyuq müharibə şəraitində Avstraliya hakimiyyəti üçün vəziyyət asan deyildi. Bir tərəfdən, SSRİ vətəndaşı olan gənc qadının taleyi həll edilməli, digər tərəfdən, artıq böyük ictimai maraq doğurmuş məsələ ilə bağlı qərar verilməli idi.

Liliyana isə Avstraliyada qalmaq istədiyini açıq şəkildə bildirirdi. Nəticədə onun ölkədə yaşamasına icazə verildi.

İlk müsahibələrində o, kommunizmi, yalanı və təbliğatı qəbul etmədiyini söyləyirdi. Mətbuatda onun sovet həyatındakı növbələrdən və konservləşdirilmiş ətdən şikayət etdiyi də yazılırdı. Bu məişət detalı azadlıq haqqında böyük bəyanatlar qədər yadda qaldı. Oxucular onun qərarının arxasında təkcə siyasi mübahisənin deyil, gündəlik həyatından narazılığın da dayandığını gördülər.

Liliyananın sözləri kimi yayılan ifadələrdən biri belə idi:

“Qara suya tullanmaq qorxuludur. Amma mən keçdiyim məsafəni fikrimdə sayır, sahilə az qaldığını və orada yeni həyatın başlayacağını düşünürdüm. Nə növbələr, nə də konservləşdirilmiş ət — yalnız kokteyllər, çimərlik və azadlıq!”

Bu sözlərin dəqiq ilkin mənbəyi ayrıca yoxlanılmalıdır. Lakin onlar həmin dövrdə Qasinskayanın hekayəsinin mətbuatda necə təqdim olunduğunu yaxşı əks etdirir.

SSRİ-də də hadisə diqqətdən kənarda qalmadı. Qasinskaya barəsində cinayət işi açıldığı, gəmidə isə onun yoxa çıxması ilə bağlı komsomol iclası keçirildiyi bildirilir. Arxiv materiallarında ekipaj üzvlərinin onu qınayan çıxışları və siyasi sığınacaq istəmək üçün ingilis dilində sözlər yazması ilə bağlı məlumatların olduğu qeyd edilir.

Sovet sistemi üçün Liliyana sadəcə xaricdə itkin düşmüş gəmi işçisi deyildi. Onun qərarı dəmir pərdənin arxasındakı həyat haqqında rəsmi təsəvvürlərə zərbə vura bilərdi.

Qırmızı bikininin gətirdiyi şöhrət

Qaçışdan az sonra Liliyana yalnız siyasi jurnalistlərin deyil, əyləncə sənayesinin də diqqət mərkəzinə düşdü. Xarici görünüşü və qeyri-adi həyat hekayəsi onu model kimi tələbatlı etdi.

Mətbuatın yazdığına görə, o, “Penthouse” jurnalının Avstraliyada nəşr olunan ilk buraxılışı üçün çəkilişə 15 min dollar almışdı. Fotolayihənin başlığı artıq məşhurlaşmış ləqəblə əlaqələndirilirdi: “Qırmızı bikinili qız — bikinisiz”.

Bəziləri üçün bu, azadlığın davamı idi: keçmiş sovet gəmi ofisiantı öz həyatına özü qərar verir, necə pul qazanacağını özü seçirdi. Digərləri isə ciddi siyasi hadisənin kommersiya şousuna çevrildiyini düşünürdü.

Lakin əvvəlki həyatını geridə qoymuş, yad ölkədə vəsaitsiz qalmış Liliyana qarşısına çıxan imkanlardan istifadə edirdi.

O, Avstraliyanın “The Young Doctors” və “Arcade” kimi televiziya seriallarında çəkildi, rəqqasə və diskoteka DJ-i kimi çalışdı. Qəfil şöhrət ona pul və tamamilə fərqli həyat tərzi qazandırdı. Ancaq eyni zamanda, ondan ayrılması çətin olan bir obraz yaratdı. İnsanlar onu hər şeydən əvvəl “qırmızı bikinili qız” kimi tanıyırdılar və bu obraz onun həyatının digər tərəflərini kölgədə qoyurdu.

 

Bir müddət sonra Liliyana qaçışından sonra ona kömək edən *Daily Mirror* qəzetinin fotoqrafı Qrem Fleçerlə yaxın münasibət qurdu. Onların münasibətləri də mətbuatın diqqətini çəkirdi. Xəbərlərdə Fleçerin Liliyanaya görə ailəsini tərk etdiyi bildirilirdi.

Lakin bu münasibət ömürlük olmadı. Həyatını yenidən qurmağa çalışan gənc qadın burada da uzun müddət dayanmadı.

1984-cü ildə Liliyana avstraliyalı iş adamı və daşınmaz əmlak sahəsində çalışan İan Heysonla ailə qurdu. Keçmiş gəmi ofisiantının imkanlı iş adamının həyat yoldaşına çevrilməsi yenidən qəzetlərin diqqətini cəlb etdi.

Ancaq bu evlilik də uzun sürmədi. Məlumatlara görə, cütlük təxminən 1990-cı ildə ayrıldı və Liliyana Avstraliyanı tərk etdi.

Sensasiyadan sonrakı həyat

Sonralar Liliyana Londona köçdü. Yenidən ailə qurdu, iki oğul anası oldu və yayılan məlumatlara əsasən, valideynlərini də yanına gətirdi.

Tədricən şou-biznes xəbərlərindən uzaqlaşdı, müsahibələr verməyi dayandırdı və vaxtilə onu məşhurlaşdıran hadisə ətrafında yaranmış marağı davam etdirməyə çalışmadı.

Onun sonrakı həyatı haqqında məlumat azdır. Bəzi nəşrlərdə meditasiya və mənəvi təcrübələrə marağından bəhs olunur. Lakin Liliyana ailə həyatı ilə bağlı təfərrüatları ictimaiyyətlə bölüşməyib.

Görünür, uzun illər jurnalistlərin diqqətində olduqdan, qərarları və keçmişi müzakirə edildikdən sonra o, həyatını başqalarına izah etmək məcburiyyətindən uzaq yaşamağa üstünlük verib.

1979-cu ildə Liliyana Qasinskaya bütün dünyanın diqqətini bir hadisə ilə cəlb etdi: o, sovet gəmisindən suya atılaraq qaçdı və tanımadığı ölkədə sığınacaq istədi.

Mətbuat onu sistemə meydan oxuyan, qırmızı çimərlik geyimindəki cəsarətli gənc qadın obrazına çevirdi. Halbuki həmin obrazın arxasında harada yaşayacağına və həyatını necə quracağına özü qərar vermək istəyən bir insan dayanırdı.

Bu gün onun hekayəsi onilliklər keçməsinə baxmayaraq, yenə danışılır. Qəzet arxivləri, fotoşəkillər və tarixi qeydlər həmin gecəni yaddaşlarda yaşadır.

Bəlkə də bu hekayənin ən maraqlı tərəfi nə qırmızı bikini, nə də qaranlıq suda keçən 40 dəqiqədir. Əsas məsələ budur ki, bütün dünyanın bir cəsarətli addımına görə tanıdığı gənc qadın sonda vaxtilə arzuladığı şeyə nail oldu: başqalarının onun haqqında danışdığı hekayələrdən uzaqlaşdı və həyatını özünə qaytardı.

Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az