İtalyan sənətçisi Kattelanın 18 karat saf qızıldan hazırlanmış “Amerika” adlı unitazının hərraca çıxarılması bu gün də dünyada ən ajiotaj doğuran hadisələrindən biri kimi xatırlanır. Sənətçinin 17.200.000 dollarlıq rekordu hələ də dillərdən düşmür.

KONKRET.az xəbər verir ki, 2016-cı ildə İtalyan konseptual sənətçisi Maurizio Kattelan Nyu-Yorkdakı Guggenheim Muzeyi üçün hazırladığı bu əsər siyasi-satirik anlamı ilə dünya şöhrəti qazanıb.

Bu unitaz muzeydə adi tualet kimi quraşdırılmışdı və ziyarətçilər onu həqiqətən istifadə edə bilirdi. Bu, Kattelan sənətinin ruhuna uyğun idi. Sənət əsəri həm qızılın dəbdəbəsini, həm də kapitalizmin parodiyasını birləşdirirdi.

Əsərin məzmunu və mesajı

Kattelan əsərlə bir neçə mövzunu hədəf alırdı:

1. Lüks və kapitalizmin satirası

Tam qızıldan ibarət olan unitaz istehza yoluyla “Amerikan xəyalı”, sərvət və israf simvolu idi.
Kattelan deyirdi ki, bu əsər sadəcə “küçə insanını” deyil, həm də güclüləri ələ salır.

2. Bərabərlik mesajı

Ziyarətçilərin qızıl tualeti pulsuz istifadə etməsi — “hamı bərabərdir” fikrinin ironik sənət forması idi.

3. Siyasi kontekst

2016-cı il ABŞ seçkiləri dövründə bu iş xüsusilə Tramp dövrünün istehzalı tənqidi kimi şərh olunurdu.

Əsərin oğurlanması (2019)

2019-cu ildə əsər İngiltərədə, Uinston Çörçillin doğulduğu “Blenheim Palace” da sərgilənirdi.
Sərgidən bir neçə gün sonra 14 sentyabr gecəsi əsər oğurlandı.

Oğurluq necə oldu?

Qızıl unitaz çıxarılıb aparıldı, ardınca su borusu qırıldığı üçün sarayı su basdı.

Polis bir neçə şübhəlini saxladı, amma unitaz tapılmadı və böyük ehtimalla “əridilərək metal kimi satıldığı” güman edilir.

Kattelanın reaksiyası

Sənətçi zarafat edərək demişdi:
“Ümid edirəm oğrular da əsərin estetik dəyərinə hörmətlə yanaşmışdır”.

Sənət dünyasında əhəmiyyəti

“Amerika” son illərin ən çox müzakirə edilən çağdaş sənət işlərindən biridir.

1. Provokativ sənətin zirvəsi

Kattelan Koons, Hirst kimi adlarla yanaşı provokativ müasir sənətin əsas fiqurlarındandır.
Bu iş isə onun ən çox səs-küy yaradan əsəridir.

2. Sənət və istehlakçılıq haqqında mübahisə

Əsər həm sənətin kommersiyalaşmasını, həm də cəmiyyətin sərvətə münasibətini ələ salır. Bu səbəbdən tənqidçilər tərəfindən geniş analiz edilib.

3. Simvolik dəyər + material dəyəri

Sırf qızılın ağırlığı belə milyonlarla dollar edir.
Bu da əsəri həm konseptual, həm maddi baxımdan unikal edir.

4. Oğurlanması ilə daha da məşhurlaşdı

Əsər oğurlandıqdan sonra artıq təkcə sənət aləminin deyil, qeyri-adi cinayət hadisələrinin də simvoluna çevrildi.

Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az