Bir neçə il əvvələ qədər Bakıda motosiklet görmək adi hadisə deyildi. İndi isə şəhərin əsas prospektlərində, məhəllələrində, hətta dar küçələrində belə onlarla motosiklet və moped gözə dəyir. Onların böyük hissəsi çatdırılma xidməti göstərir, bir qismi isə şəxsi nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə olunur.
Ancaq bu artım özü ilə ağır bir problem də gətirib – motosiklet qəzaları.
Demək olar ki, hər həftə sosial şəbəkələrdə, xəbər saytlarında və televiziya ekranlarında motosiklet sürücüsünün ölümü və ya ağır xəsarət alması barədə xəbərlərlə qarşılaşırıq. Bu artıq təsadüfi hadisələr silsiləsi deyil. Cəmiyyət üçün ciddi təhlükə yaradan yeni yol problemi formalaşıb.
Məsələnin kökündə ilk növbədə iqtisadi amil dayanır. Bakı tıxacları insanları alternativ nəqliyyat vasitələrinə yönəldib. Motosiklet avtomobildən daha ucuz başa gəlir, yanacaq sərfiyyatı azdır və tıxaclarda vaxt itirmir. Xüsusilə kuryer xidmətlərinin sürətli inkişafı minlərlə gənci motosikletə yönəldib.
Lakin sürətlə artan motosiklet sayı təhlükəsizlik mədəniyyətinin eyni sürətlə inkişaf etməsi ilə müşayiət olunmayıb.
Bir çox sürücü kifayət qədər təcrübəyə malik deyil. Bəziləri yol hərəkəti qaydalarını tam mənimsəmədən sükan arxasına keçir. Daha təhlükəlisi isə odur ki, motosiklet avtomobil kimi səhvi bağışlamır. Avtomobildə kiçik qəza dəmir parçasının əzilməsi ilə nəticələnə bilərsə, motosikletdə həmin səhv insan həyatına başa gələ bilir.
Digər problem sürət həvəsidir. Bəzi motosiklet sürücüləri avtomobillərin arasından təhlükəli manevrlərlə hərəkət edir, yol zolaqlarını ardıcıl dəyişir və yüksək sürəti ustalıq hesab edirlər. Halbuki fizika qanunları heç kəs üçün dəyişmir. Sürət artdıqca qəzanın ağırlığı da artır.
Problemin digər tərəfi isə avtomobil sürücüləridir. Onların əksəriyyəti hələ də motosikletləri yol hərəkətinin tamhüquqlu iştirakçısı kimi qəbul etmir. Güzgülərə diqqətsiz baxmaq, qəfil zolaq dəyişmək və ya dönmə zamanı motosikleti görməmək faciə ilə nəticələnə bilir.
Bakının yol infrastrukturu da bu yeni reallığa hazır deyil. Şəhər əsasən avtomobillər üçün layihələndirilib. Motosikletlərin təhlükəsiz hərəkəti üçün ayrıca həllər, sürüşməni azaldan yol örtükləri və təhlükəsizlik tədbirləri kifayət qədər inkişaf etməyib.
Bir məsələni də unutmaq olmaz. Dəbilqə və qoruyucu geyim sadəcə formal tələb deyil. Dünya təcrübəsi göstərir ki, bu vasitələr minlərlə insanın həyatını xilas edir. Təəssüf ki, bəzi sürücülər onları narahatlıq hesab edir və nəticədə ən ağır zərbəni öz başları ilə qarşılayırlar.
Problemin həlli yalnız cərimələri artırmaqdan ibarət deyil. Daha keyfiyyətli sürücülük hazırlığı, maarifləndirmə kampaniyaları, kuryer şirkətlərinin əməkdaşlarının peşəkar təlimə cəlb olunması, yol infrastrukturunun yenilənməsi və bütün hərəkət iştirakçıları arasında qarşılıqlı hörmət mədəniyyətinin formalaşdırılması vacibdir.
Əks halda, hər gün tıxacdan bir neçə dəqiqə tez çıxmaq istəyən insanların bir qismi evə ümumiyyətlə qayıtmaya bilər.
Yol hərəkəti qaydaları insanı məhdudlaşdırmaq üçün deyil, onu yaşatmaq üçündür. Bakı küçələri sürət nümayiş etdirmək meydanı deyil. Onlar hər gün minlərlə insanın sağ-salamat evinə çatması üçün mövcuddur.
Natiq Səlim,
KONKRET.az