Marketlərdə gördüyümüz alma, armud və limon kimi meyvələrin üzərindəki o cəlbedici parlaqlıq çox vaxt təbii deyil, “şellak” adı verilən xüsusi bir örtükdür. Bu təbəqə meyvənin həm daha gözəl görünməsini təmin edir, həm də onun ömrünü uzadır.
KONKRET.az həmin parlaq təbəqə haqqında bilməli olduğunuz maraqlı faktları təqdim edir:
Bu parlaq təbəqə nədir və nədən hazırlanır?
Meyvələrin üzərindəki bu nazik örtük, əsasən Cənub-şərqi Asiyada yaşayan “lak böcəyi” (Laccifer lacca) adlı kiçik həşəratların ifraz etdiyi təbii qatrandan əldə edilir. Böcəklər ağac budaqlarında özlərini qorumaq üçün bu sərt təbəqəni yaradırlar. İnsanlar həmin qatranı toplayır, təmizləyir və qida sənayesində istifadəyə uyğun hala gətirirlər.
Meyvələrin özlərinin təbii bir mum təbəqəsi olur. Lakin məhsul yığıldıqdan sonra yuyulma prosesində bu təbii qoruyucu itir. İstehsalçılar isə aşağıdakı səbəblərdən yenidən süni (lakin təbii mənşəli) örtük tətbiq edirlər:
Nəm itkisinin qarşısını almaq: Meyvənin büzüşməsinə mane olur və onun diri qalmasını təmin edir.
Bakteriyalardan qorumaq: Xarici mühitlə təması kəsərək çürüməni ləngidir.
Market cəlbediciliyi: Alıcılarda “daha təzə” təəssüratı yaradır.
Şellak haralarda istifadə olunur?
Yalnız meyvələrdə deyil, şellak gündəlik həyatımızda bir çox yerdə qarşımıza çıxır:
Şirniyyatlar: Şokoladlı drajelerin və konfetlərin parlaq qabıqlarında.
Dərmanlar: Bəzi həblərin üzərindəki parlaq örtükdə.
Kosmetika: Dırnaq boyaları və bəzi bəzək vasitələrində.
Sağlamlıq üçün təhlükəlidirmi?
Mütəxəssislərin və beynəlxalq qida qurumlarının (məsələn, FDA) rəyinə görə, qida dərəcəli şellak örtükləri təhlükəsiz hesab olunur. Bir almanın üzərindəki örtük miqdarı milliqram səviyyəsindədir və onun dadı və ya qoxusu hiss olunmur.
Veganlar üçün müzakirə mövzusu
Şellak birbaşa həşərat ifrazatından əldə edildiyi və istehsal prosesində bəzi həşəratlar zərər görə bildiyi üçün, veganlar bu örtüklü meyvələri və məhsulları istehlak etməkdən qaçırlar. Lakin adi marketlərdə hansı meyvənin bitki mənşəli mumla, hansının şellakla örtüldüyünü anlamaq istehlakçı üçün çətindir.
Meyvənin üzərindəki parıltı sadəcə bir görüntü deyil, müasir qida logistikasının məhsulu qorumaq üçün istifadə etdiyi bir üsuldur. Əgər bu örtüyü istehlak etmək istəmirsinizsə, meyvəni qabığını soyaraq yeyə bilərsiniz.\\milli.az