Azərbaycanda internet üzərindən alış-veriş gündəlik istehlak vərdişlərinin bir hissəsinə çevrilib. Geyimdən kosmetikaya, ev əşyalarından elektronika məhsullarına qədər geniş çeşidli malları onlayn sifariş etmək imkanı kiçik sahibkarlar üçün də yeni satış imkanları yaradır.
KONKRET.az yenisabah-a istinadən xəbər verir ki, lakin bu bazara daxil olmaq istəyən hər kəs üçün əsas məsələ yalnız dəbdə olan məhsulu tapmaq deyil, həm də alıcının nəyə pul xərclədiyini, hansı mallara tələbatın davamlı olduğunu və rəqabətdə necə fərqlənməyin mümkünlüyünü müəyyənləşdirməkdir. Mövcud məlumatlar geyim, ayaqqabı, kosmetika və ev üçün məhsulların onlayn alış-verişdə xüsusi yer tutduğunu göstərir.
Bəs az büdcə ilə hansı istiqamətlərdə biznes qurmaq daha məqsədəuyğundur?
Türkiyənin Trendyol platformasının 2024-cü il üzrə açıqladığı məlumatlara əsasən, Azərbaycana həmin il 20 milyondan çox məhsul çatdırılıb. Ən çox sifariş edilən məhsullar arasında qadın geyimləri, idman ayaqqabıları, kosmetika və dəriyə qulluq vasitələri, eləcə də ev və mətbəx əşyaları yer alıb. Sifarişlərin 60 faizdən çoxunu geyim məhsulları təşkil edib. Platformadan sifariş verən azərbaycanlı müştərilərin 70 faizinin qadın olduğu bildirilib.
Elektron ticarət bazarı nə qədər böyüyür?
Azərbaycanda elektron ticarətin inkişafını qiymətləndirərkən onlayn alış-veriş sifarişlərini, bank kartları ilə aparılan elektron ticarət əməliyyatlarını və ümumi pərakəndə satış dövriyyəsini bir-birindən fərqləndirmək lazımdır.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatlarına görə, 2025-ci ildə ölkədə elektron ticarət əməliyyatlarının sayı 43,4 faiz artaraq 1,5 milyarda, əməliyyatların ümumi dəyəri isə 29,8 faiz artaraq 86,4 milyard manata çatıb. Bu göstəricilər rəqəmsal ödənişlərin genişləndiyini göstərir.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları da istehlak bazarında qeyri-ərzaq məhsullarına tələbatın artdığını göstərir. 2025-ci ildə ölkənin pərakəndə ticarət şəbəkəsində 67,6 milyard manatlıq məhsul satılıb. Bunun 30,7 milyard manatını qeyri-ərzaq məhsulları təşkil edib. İl ərzində qeyri-ərzaq məhsullarının pərakəndə satışının real həcmi əvvəlki illə müqayisədə 6,8 faiz artıb.
Onlayn alış-verişdə hansı məhsullara maraq var?
1. Geyim və ayaqqabı
Geyimlər onlayn satış üçün ən çox diqqət çəkən istiqamətlərdəndir. “Trendyol”un Azərbaycan üzrə açıqladığı məlumatlarda sifarişlərin 60 faizdən çoxunun geyim məhsullarına aid olduğu bildirilir. Gündəlik geyimlər, çantalar, kəmərlər və mövsümi aksesuarlar kiçik satıcılar üçün nəzərdən keçirilə biləcək məhsullardır.
2. Kosmetika və şəxsi qulluq vasitələri
Dəriyə qulluq məhsulları və kosmetika da Azərbaycan alıcılarının sifariş etdiyi məhsullar sırasındadır. Xüsusilə dodaq parıldadıcısı, kosmetik çantalar, makiyaj ləvazimatları və dəriyə qulluq üçün köməkçi vasitələr ayrıca satış istiqaməti kimi sınaqdan keçirilə bilər. Kosmetikanın özündə isə məhsulun mənşəyi, təhlükəsizliyi və orijinallığı vacibdir.
3. Ev və mətbəx əşyaları
Mətbəx əşyaları, saxlama qabları, dolab bölücüləri və gündəlik məişətdə istifadə edilən kiçik əşyalar onlayn mağaza üçün uyğun seçimlərdir. Bu kateqoriyada məhsulun istifadəsini qısa videoda göstərmək alıcının qərar verməsini asanlaşdıra bilər.
4. Bijuteriya və kiçik aksesuarlar
Sırğalar, üzüklər, boyunbağılar, saç aksesuarları və çantaya taxılan bəzəklər az sayda məhsulla başlamaq istəyənlər üçün nəzərdən keçirilə bilər. Bu malların üstünlüyü müxtəlif dizaynları kiçik partiyalarla sınaqdan keçirmək imkanının olmasıdır. Lakin tələbat satıcının seçdiyi üslubdan, qiymətdən və təqdimatdan asılıdır.
5. Telefon aksesuarları və kiçik elektronika
Telefon qabları, masaüstü telefon tutacaqları, kabel təşkilatçıları və digər sadə aksesuarlar alternativ istiqamət ola bilər. Bununla belə, elektronika məhsullarında keyfiyyət, uyğunluq, zəmanət və qaytarılma şərtləri nəzərə alınmalıdır.
Az büdcə ilə hansı biznesə başlamaq olar?
Kiçik biznes qurmaq istəyənlər üçün ilk addım böyük çeşid almaq əvəzinə, konkret alıcı qrupuna uyğun məhdud məhsul çeşidi seçməkdir. Məsələn, 50-100 manat ilkin büdcəsi olan sahibkar aşağıdakı modelləri sınaqdan keçirə bilər:
Bijuteriya və aksesuar mağazası: az sayda sırğa, üzük, boyunbağı və saç aksesuarı alaraq məhsulların hansı dizaynlarının daha çox maraq doğurduğunu yoxlamaq.
Ev üçün faydalı xırda əşyalar: saxlama və təşkilat məhsullarını bir neçə çeşidlə təqdim etmək, videolarla onların istifadəsini göstərmək.
Hədiyyə dəstləri: kiçik aksesuarları, açıqcaları və qablaşdırmanı birləşdirərək hazır hədiyyə məhsulları hazırlamaq.
Müəyyən üslubda geyim və aksesuarlar: ümumi mağaza yaratmaq əvəzinə, konkret auditoriyaya uyğun məhsullar seçmək.
Sifariş əsasında satış: ilkin mərhələdə böyük stok yaratmadan, tədarük və çatdırılma müddətini aydın göstərməklə sifariş toplamaq.
Burada əsas məqsəd ən çox satılan məhsulu tapmaqdan əvvəl, seçilmiş məhsulun real alıcısı olub-olmadığını yoxlamaqdır.
Sosial şəbəkələr satış üçün nə dərəcədə əhəmiyyətlidir?
“İnstagram” və “TikTok” kiçik mağazalara məhsulu ayrıca internet saytı yaratmadan təqdim etmək imkanı verir. Xüsusilə görünüşü və istifadəsi videoda nümayiş etdirilə bilən məhsullarda bu platformalar satış kanalına çevrilə bilər. Bunun üçün məhsulun yalnız fotosunu paylaşmaq kifayət etmir. Qısa videolar, ölçü və material barədə dəqiq məlumat, qiymətin açıq göstərilməsi, müştəri suallarına vaxtında cavab və sifarişin çatdırılması ilə bağlı aydın qaydalar vacibdir.
Satıcı ilk mərhələdə bir neçə məhsul qrupu üzrə marağı müqayisə edə, hansı videoların daha çox baxış və sifariş sorğusu topladığını izləyə bilər. Baxış sayının yüksək olması isə avtomatik olaraq satışın çox olması demək deyil.
Biznesə başlamazdan əvvəl nələrə diqqət edilməlidir?
Kiçik biznesin gəlirli olması təkcə məhsulun ucuz alınmasından asılı deyil. Maya dəyərinə çatdırılma, qablaşdırma, reklam, mümkün qüsurlar və qaytarılmalarla bağlı xərclər də daxil edilməlidir. Məsələn, məhsulun alış qiyməti 3 manat, çatdırılma və qablaşdırma xərci 2 manat, satış qiyməti isə 8 manatdırsa, reklam və digər xərclər nəzərə alınmadan məhsul başına fərq 3 manat təşkil edir. Bu məbləğ xalis mənfəət deyil, çünki digər əməliyyat xərcləri hələ hesablanmayıb.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanda onlayn satış üçün imkanlar olsa da, hər hansı məhsul qrupunun mütləq gəlir gətirəcəyinə heç vaxt zəmanət yoxdur. Az büdcə ilə fəaliyyətə başlamaq istəyənlər üçün daha məqsədəuyğun yanaşma bazarı kiçik partiyalarla yoxlamaq, alıcıların reaksiyasını ölçmək və yalnız real sifarişlərə əsasən çeşidi genişləndirməkdir.