Qədim Yunanıstanda qadınların həyatı: evdar qadınlar, yoxsa azad və savadlı hetairalar?backend

Qədim Yunanıstanda qadınların həyatı: evdar qadınlar, yoxsa azad və savadlı hetairalar?

Qədim Yunanıstanda imkanlı ailələrdən olan qadınların bir qismi, əsasən, ev həyatına qapılmış, ictimai fəaliyyətlərdən uzaq durmuşdu. Onların əsas məşğuliyyətlərindən biri zinət əşyalarına baxmaq, ev təsərrüfatını idarə etmək və ailə qayğıları ilə məşğul olmaq idi.

Belə qadınlar, bir qayda olaraq, işləmirdilər, təhsil almaq və savadlanmaq imkanları da məhdud idi. Bəzi varlı ailələrdə körpələrin əmizdirilməsi və onlara ilkin qulluq edilməsi üçün südəmər qulluqçu qadınlardan – dayələrdən istifadə olunurdu.

Lakin qədim yunan cəmiyyətində bu həyat tərzini qəbul etməyən, daha müstəqil və fərqli həyat sürən qadınlar da vardı. Onlar geteralar adlanırdı. Geteralar dövrün digər qadınlarından təhsilləri, dünyagörüşləri, intellektual səviyyələri və sərbəst həyat tərzləri ilə seçilirdilər.

Onların bir çoxu musiqi, ədəbiyyat, fəlsəfə və incəsənət sahələrində bilik sahibi idi. Kişilərlə yalnız məişət və ailə münasibətləri çərçivəsində deyil, intellektual müstəvidə də ünsiyyət qurur, ziyafətlərdə iştirak edir, siyasi və fəlsəfi müzakirələrə qoşulurdular.

Geteralar, adətən, varlı və nüfuzlu himayədarların maddi dəstəyi ilə yaşayırdılar. Onların statusu adi fahişələrdən fərqlənirdi. Bu qadınlar həm gözəllikləri, həm də söhbət etmək, müzakirələr aparmaq, ziyafətlərə rəng qatmaq bacarıqları ilə tanınırdılar. Bu baxımdan onların fəaliyyətini müəyyən mənada Yaponiyanın geyşaları ilə müqayisə etmək mümkündür. Bununla belə, hetairaların həyatında intim münasibətlər də mühüm yer tuturdu.

Geteralar arasında tarixdə iz qoymuş məşhur qadınlar da olub. Məsələn, Herpillis filosof Aristotelin yaxın münasibətdə olduğu qadın və oğlu Nikomaxın anası kimi tanınır. Afina Tayisi isə antik dünyanın ən məşhur geteralarından biri hesab edilir.

Afina Tayisi: gözəlliyi və təsiri ilə tarixə düşən qadın

Afina Tayisi yalnız gözəlliyi ilə deyil, ağlı, cəsarəti və dövrün qüdrətli hökmdarları ilə yaxın münasibətləri ilə də tarixdə iz qoyub. O, Makedoniyalı İsgəndərin Şərq yürüşündə iştirak etmiş, onun yaxın ətrafında yer almışdı.

Tayisin adı eramızdan əvvəl 330-cu ildə Persopolisdə Əhəmənilər imperiyasının möhtəşəm saray kompleksinin yandırılması hadisəsi ilə bağlı çəkilir. Tarixi mənbələrdəki rəvayətə görə, İsgəndərin iştirak etdiyi ziyafət zamanı Tayis yunanların vaxtilə farslar tərəfindən yandırılmış Afina şəhərinin qisasını almaq üçün Persopolis sarayının yandırılmasını təklif edib. İsgəndər və onun silahdaşları bu təklifə qoşulublar.

Bu hadisə Tayisin adını tarixə yazdıran ən məşhur epizodlardan birinə çevrilib. Bununla belə, sarayın yandırılmasında onun rolunun nə dərəcədə həlledici olduğu tarixçilər arasında müzakirə mövzusudur.

İsgəndərin ölümündən sonra Tayisin Misir hökmdarı I Ptolemey Soterlə evləndiyi və ondan üç övlad dünyaya gətirdiyi bildirilir. Beləliklə, vaxtilə Afina küçələrində tanınan bir hetaira sonradan Misir sarayının nüfuzlu qadınlarından birinə çevrilib.

Qeyd etmək lazımdır ki, qədim Yunanıstanda bütün qadınların həyatı eyni deyildi. Cəmiyyətdə ailəsinə bağlı, ev təsərrüfatını idarə edən, həyat yoldaşı və ana rolunu daşıyan qadınlar da vardı. Onların həyat tərzi hetairaların sərbəst və ictimai yönümlü həyatından xeyli fərqlənirdi.

Beləliklə, qədim Yunanıstan qadınlarının dünyası düşündüyümüzdən daha rəngarəng və mürəkkəb idi. Bir tərəfdə ailə və ev həyatı ilə məhdudlaşan qadınlar, digər tərəfdə isə dövrün tanınmış filosofları, sərkərdələri və hökmdarları ilə eyni məclislərdə iştirak edən, öz intellekti və nüfuzu ilə seçilən hetairalar dayanırdı.

Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

*

*

*