Onlar iki il ərzində Avropanın ən etibarlı mühafizə olunan anbarlarından birini öyrənmişdilər. Çoxpilləli təhlükəsizlik sistemini aşmış, yüzlərlə seyf qutusundan onlarla dolusunu açaraq on milyonlarla dollar dəyərində brilyant və digər qiymətli əşyaları ələ keçirmişdilər. Lakin bir neçə gün sonra polis cinayətkarların məhv etməyi belə düşünmədikləri bir sübut tapdı. Bu, yarımçıq qalmış adi bir sendviç idi…
2003-cü ilin fevralı. Belçika, Antverpen.
Bu şəhərdə brilyant sadəcə zinət əşyası deyil. Antverpen dünya almaz sənayesinin ən mühüm mərkəzlərindən biridir. Burada dünyanın müxtəlif ölkələrindən gətirilən qiymətli daşlar alverçilərin, cilalayıcıların və vasitəçilərin əlindən keçir.
Bu sənayenin mərkəzində isə Antverpenin Almaz Məhəlləsi yerləşir. Burada çoxsaylı ticarət şirkətlərinin ofisləri, zərgərlik müəssisələri və ciddi mühafizə olunan qiymətli əşyalar anbarları fəaliyyət göstərir.
Şəhərin ən etibarlı obyektlərindən biri də Dünya Almaz Mərkəzi – Antwerp Diamond Center idi.
Binanın yeraltı anbarında yüzlərlə fərdi seyf qutusu yerləşirdi. Buraya giriş çoxpilləli təhlükəsizlik sistemi ilə qorunurdu. Zirehli qapılar, elektron kilidlər, hərəkət sensorları, istilik və maqnit detektorları, videomüşahidə kameraları…
İlk baxışdan bu sistemin gözündən yayınaraq anbara daxil olmaq, demək olar ki, mümkünsüz görünürdü.
Lakin bir qrup cinayətkar bu qənaətin nə dərəcədə doğru olduğunu yoxlamağa qərar vermişdi.
İKİ İL SAKİT HAZIRLIQ GÖRƏN ADAM
Bu nəhəng qarətin əsas təşkilatçısı italiyalı Leonardo Notarbartolo idi.
O, sadəcə şəhərə gəlib binanı nəzərdən keçirən və bəxtini sınamaq qərarına gələn adi cinayətkar deyildi. Onun planı daha mürəkkəb və uzunmüddətli idi.
Notarbartolo əvvəlcədən özünü nüfuzlu və etibarlı qiymətli daş alverçisi kimi təqdim etmişdi. Almaz mərkəzində ofis icarəyə götürmüş, binaya qanuni giriş imkanı əldə etmiş və tədricən ətrafdakılar üçün tanış simaya çevrilmişdi.
O, heç kimdə şübhə oyatmır, tələsmir və diqqət çəkməməyə çalışırdı.
Məhz bu xüsusiyyət onun dəstəsinin əsas üstünlüklərindən birinə çevrilmişdi.
İşçilər gündəlik fəaliyyətləri ilə məşğul olarkən Notarbartolo binanın daxili həyatını müşahidə edir, təhlükəsizlik qaydalarını öyrənir və kənar şəxslərin əldə etməsi çətin olan məlumatları toplayırdı.
Bu, ani qərar deyil, uzun müddət davam edən hazırlıq idi.
Ətrafında müxtəlif bacarıqlara malik şəxslərdən ibarət dəstə formalaşmışdı. Sonradan bu qrup İtaliyanın Turin şəhərinin adı ilə “Turin məktəbi” – “Scuola di Torino” kimi tanındı. Onların hər biri fərqli bacarıqlara malik idi və əməliyyat zamanı vahid komanda kimi hərəkət edirdi.
İKİ İLLİK HAZIRLIQ, BİR GECƏLİK ƏMƏLİYYAT
Dəstə təsadüfə güvənmək niyyətində deyildi.
Cinayətkarlar binanın təhlükəsizlik sistemini, anbarın yerləşdiyi ərazini və mühafizə mexanizmlərinin xüsusiyyətlərini diqqətlə öyrənirdilər. İstintaq materiallarına görə, onlar obyektin daxili quruluşu barədə görüntülər əldə etmək üçün gizli kameradan da istifadə etmişdilər.
Hazırlıq o qədər ciddi aparılmışdı ki, dəstə üzvləri əməliyyatın ayrı-ayrı mərhələlərini əvvəlcədən məşq edir, mümkün gözlənilməz halları belə nəzərə almağa çalışırdılar.
Onları hər şey maraqlandırırdı: mühafizəçilərin davranışından tutmuş təhlükəsizlik avadanlıqlarının iş prinsipinə qədər.
Ancaq ən maraqlı məqam başqa idi.
Onlar qapıları zorla sındırmaq, atışma törətmək və ya anbarı partlatmaq istəmirdilər. Məqsəd təhlükəsizlik sistemini elə şəkildə keçmək idi ki, baş verənlərin qarət olduğu vaxtında aşkar edilməsin.
BRİLYANTLARIN İTİB-BATDIĞI GECƏ
2003-cü il fevralın 15-dən 16-na keçən gecə cinayətkarlar yeraltı anbara daxil oldular.
Əvvəlcədən topladıqları məlumatlar və hazırladıqları vasitələr sayəsində təhlükəsizlik sisteminin bir neçə səddini keçə bildilər.
Bu, kobud gücə əsaslanan hücum deyil, mühafizə sisteminə qarşı diqqətlə planlaşdırılmış əməliyyat idi.
Anbara daxil olduqdan sonra seyf qutularını açmağa başladılar. Qısa müddət ərzində çantalar brilyant, qızıl, zinət əşyaları və digər qiymətli əşyalarla doldu.
İstintaq məlumatlarına əsasən, ümumilikdə 189 seyf qutusundan 100-dən çoxu açılmışdı.
Cinayətkarlar bir neçə saat ərzində fəaliyyət göstərdilər.
Nə atışma oldu, nə güclü partlayış eşidildi, nə də damdan istifadə etməklə nümayişkaranə qaçış baş verdi.
Əməliyyat başa çatdıqdan sonra dəstə üzvləri binanı tərk etdilər.
Anbarın qapıları bağlı qalmış, təhlükəsizlik sistemi isə vaxtında həyəcan siqnalı verməmişdi.
Bununla belə, milyonlarla dollar dəyərində qiymətli əşyalar artıq yoxa çıxmışdı.
MÜHAFİZƏÇİLƏRİN İNANMAQ İSTƏMƏDİYİ SƏHƏR
Bazar ertəsi əməkdaşlar anbara daxil olduqda gördüklərinə inanmaqda çətinlik çəkdilər.
Onlarla seyf qutusu açılmış, sənədlər, qablaşdırma materialları və cinayətkarların geridə qoyduğu müxtəlif əşyalar döşəməyə səpələnmişdi.
Oğrular bəzi qiymətli əşyaları götürməyə macal tapmamış və ya onları aparmağa ehtiyac duymamışdılar. Lakin əsas qənimət artıq yoxa çıxmışdı.
Oğurlananların ümumi dəyəri təxminən 100 milyon dollar qiymətləndirilirdi. Bəzi nəşrlərdə daha yüksək rəqəmlər də göstərilirdi. Çünki bütün qiymətli daşların dəqiq dəyərini müəyyənləşdirmək asan deyildi.
Antverpeni şoka salan xəbər qısa müddətdə yayıldı: Avropanın ən etibarlı mühafizə olunan anbarlarından biri, demək olar ki, səssiz-sədasız qarət edilmişdi.
Genişmiqyaslı istintaq başladı.
Polis müşahidə kameralarının görüntülərini araşdırır, əməkdaşları yoxlayır, cinayət yerində qalan əşyaları təhlil edir və oğruların hərəkət marşrutunu müəyyənləşdirməyə çalışırdı.
Tədricən mükəmməl hesab edilən əməliyyatın zəif nöqtələri üzə çıxmağa başladı.
BİR SENDVİÇİN ÜZƏ ÇIXARDIĞI SİRR
Bu əhvalatın ən məşhur və maraqlı hissəsi qarətdən sonra baş verdi.
Dəstə üzvlərindən biri şəhərdən kənarda tullantılardan qurtulmağa çalışırdı. O, müxtəlif əşyaların və qalıqların olduğu bir paketi atmışdı. Görünür, həmin şəxsin fikrincə, bu tullantılar heç kimin diqqətini cəlb edə bilməzdi.
Lakin polis həmin paketi aşkar etdi.
Onun içərisindəki bəzi əşyalar istintaq üçün mühüm sübutlara çevrildi. Xüsusilə yarımçıq qalmış sendviç diqqəti cəlb edirdi. Sendviçin üzərində bioloji materialın izləri qalmışdı.
Mütəxəssislər DNT analizindən və digər kriminalistik üsullardan istifadə etməklə tapılan tullantılarla cinayət iştirakçıları arasında əlaqə müəyyənləşdirə bildilər.
Pakətdə həmçinin sənədlər və əməliyyatın təfərrüatlarını aydınlaşdırmağa kömək edən başqa əşyalar da vardı.
Beləliklə, aylarla, hətta illərlə davam edən hazırlıq, mürəkkəb təhlükəsizlik sistemini aldatmaq cəhdi və diqqətlə düşünülmüş plan adi insan səhlənkarlığı ilə üz-üzə gəldi.
Əlbəttə, hadisəni elə təqdim etmək düzgün olmazdı ki, guya polis bütün cinayəti yalnız bir sendviçin köməyi ilə açmışdı. İstintaq çoxsaylı sübutların və ekspertiza nəticələrinin əsasında aparılırdı.
Bununla belə, sendviç əhvalatı dəstənin iflasının ən yaddaqalan simvoluna çevrildi.
BRİLYANTLARIN BÖYÜK HİSSƏSİ BU GÜNƏDƏK TAPILMAYIB
Leonardo Notarbartolo həbs edildi və sonradan 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum olundu.
Lakin hadisənin ən böyük sirri açılmamış qaldı.
Oğurlanan qiymətli əşyaların böyük hissəsi bu günədək geri qaytarılmayıb.
Bəs brilyantlar haradadır? Onlar qeyri-leqal kanallar vasitəsilə satılıbmı? Dəstə üzvləri arasında bölüşdürülübmü? Yoxsa əməliyyatın arxasında başqa şəxslər də dayanıb?
Notarbartolo azadlığa çıxdıqdan sonra hadisə ilə bağlı öz versiyasını irəli sürdü. O, qarətin daha böyük sığorta fırıldağının bir hissəsi olduğunu, öz dəstəsinin isə guya yalnız sifarişin icraçısı kimi çıxış etdiyini iddia edirdi.
Bu versiya çoxsaylı suallar doğursa da, inandırıcı sübutlarla təsdiqlənmədi. Buna görə də onu təsdiqlənmiş həqiqət kimi qəbul etmək olmaz.
Antverpen Almaz Mərkəzinin qarəti bu gün də XXI əsrin əvvəllərinin ən məşhur və müəmmalı cinayət hadisələrindən biri hesab olunur.
Bu əhvalatın ən təəccüblü tərəfi cinayətkarların Avropanın ən yaxşı mühafizə olunan anbarlarından birinə daxil ola bilməsi deyil. Əsas təəccüb doğuran məqam illərlə hazırlıq görən, mürəkkəb əməliyyat həyata keçirən və milyonlarla dollar dəyərində sərvəti ələ keçirən şəxslərin ən adi insan vərdişinin – tullantıları ehtiyatsızlıqla atmağın qurbanına çevrilməsidir.
Bəzən ən mürəkkəb cinayət planı nə mükəmməl işləyən təhlükəsizlik sistemi, nə də istintaqın peşəkarlığı nəticəsində iflasa uğrayır. Hər şeyi heç kimin əhəmiyyət vermədiyi kiçik bir səhv alt-üst edə bilir.
Sizcə, yaxşı hazırlanmış cinayətkar üçün daha böyük təhlükə nədir: mürəkkəb təhlükəsizlik sistemi, yoxsa özünə həddindən artıq güvənməsi?
Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az
