Bu gün Azərbaycanın inkişafı yalnız onun paytaxtının hesabına deyil, regionlarının da hesabına baş verir.
Artıq gözlə görünən bir faktdır ki, bölgələrimizdəki vəziyyət əvvəlki illərlə müqayisədə tamamilə dəyişib. Regionlar sözün əsl mənasında yeni bir simaya malik olub. Aparılan işlər regionların inkişaf potensialının artmasına, biznes və investisiya mühitinin, infrastruktur təminatının, kommunal xidmətlərin keyfiyyətinin yaxşılaşmasına, əhalinin rifahının yüksəlməsinə və ekoloji təhlükəsizliyin güclənməsinə şərait yaradıb.
Bu gün regionlarımızın inkişafını şərtləndirən əsas amil odur ki, onlar ölkənin ümumilikdə həyata keçirilən sosial-iqtisadi inkişafı strategiyasından təcrid edilmir. Azərbaycanda regionların inkişafına ölkənin davamlı həyata keçirilən sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsi kimi baxılır. Məhz bu yanaşmanın nəticəsində regionların inkişafı üzrə ayrıca dövlət proqramları hazırlanaraq icra edilir.
Sirr deyil ki, Azərbaycan müstəqilliyin ilk illərindən müxtəlif səpkili problemlərlə üzləşmişdir. Həmin problemlər özünü həm ölkə daxilində və həm də xaricdə büruzə vermişdir. Bununla belə, Azərbaycan xalqı ən çətin məqamlarda dik durması ölkəmizin inkişafını sürətləndirən əsas amillərdən olmuşdur. Keçən əsrin 90-cı illərinin ortalarından başlanmış demokratik dövlət quruculuğu sahəsində genişmiqyaslı islahatlar nəticəsində ölkədə iqtisadi və siyasi sabitlik təmin edilmiş, beynəlxalq aləmdə Azərbaycan Respublikasının nüfuzu əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlmiş, iqtisadiyyatın dinamik inkişafının əsası qoyulmuşdur. Həyata keçirilən islahatların başlıca məqsədi demokratik və güclü iqtisadiyyata malik müstəqil dövlətin qurulmasından ibarət olmuşdur. İqtisadi sahədə həyata keçirilən tədbirlər bazar iqtisadiyyatı mexanizmləri əsasında sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsinə, yerli və xarici investisiyaları, müasir texnologiyaları cəlb etmək və qabaqcıl idarəetmə təcrübəsindən faydalanmaqla rəqabətə davamlı məhsul istehsal edən müəssisələrin, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və nəticə etibarilə ölkənin iqtisadi qüdrətinin artırılmasına yönəlmişdir.
Mövzu ilə bağlı beynəlxalq idarəetmə sistemləri üzrə mütəxəssis Asif İbrahimov KONKRET.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanın regionlarının sosial-iqtisadi inkişafının təşviq edilməsi ölkənin dayanıqlı iqtisadi tərəqqisinin əsas istiqamətlərindən biridir.
“Bölgələrdə sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsi, yeni iş yerlərinin yaradılması, infrastrukturun müasirləşdirilməsi və yerli istehsalın təşviqi həm əhalinin rifahının yüksəlməsinə, həm də iqtisadi imkanların daha səmərəli reallaşdırılmasına şərait yaradır.
Regionların inkişafı yalnız iqtisadi göstəricilərin yüksəldilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu proses eyni zamanda əhalinin məşğulluğunun artırılması, sosial xidmətlərə əlçatanlığın yaxşılaşdırılması, kənd və şəhərlər arasında inkişaf fərqinin azaldılması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bölgələrdə əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması yerli sahibkarların fəaliyyətini genişləndirməklə yanaşı, yeni investisiyaların cəlb olunmasına da imkan verir.
Xüsusilə kənd təsərrüfatı, turizm, emal sənayesi, logistika və alternativ enerji sahələri regionların iqtisadi potensialının üzə çıxarılması üçün geniş imkanlar yaradır. Hər bir bölgənin təbii ehtiyatları, coğrafi mövqeyi və əmək resursları nəzərə alınmaqla hazırlanmış inkişaf strategiyaları yerli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə töhfə verə bilər”.
Ekspert qeyd edir ki, bununla yanaşı, regionlarda kiçik və orta sahibkarlığın dəstəklənməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
“Sahibkarların maliyyə resurslarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi, müasir texnologiyaların tətbiqi, istehsal və satış infrastrukturunun inkişafı yerli məhsulların rəqabət qabiliyyətini artıra bilər. Bu istiqamətdə atılan addımlar həm daxili bazarın yerli istehsal hesabına təminatını gücləndirər, həm də ixrac potensialının genişlənməsinə şərait yaradar.
Regionların sosial-iqtisadi inkişafında rəqəmsallaşma və müasir idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqi də mühüm rol oynayır. Dövlət xidmətlərinin əlçatanlığının artırılması, idarəetmədə şəffaflığın təmin olunması və resurslardan səmərəli istifadə bölgələrin inkişaf tempinə müsbət təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, yerli ehtiyacların düzgün müəyyənləşdirilməsi və layihələrin nəticələrinin qiymətləndirilməsi ayrılan vəsaitlərin daha səmərəli istiqamətləndirilməsinə kömək edər.
Digər mühüm istiqamət regionlarda insan kapitalının inkişafıdır. Peşə hazırlığı proqramlarının genişləndirilməsi, gənclərin əmək bazarının tələblərinə uyğun ixtisaslara yiyələnməsi və qadınların iqtisadi fəallığının dəstəklənməsi bölgələrdə məşğulluq imkanlarını artıra bilər. Təhsil, səhiyyə və sosial infrastrukturun inkişafı isə əhalinin yaşayış şəraitinin yaxşılaşmasına və regionlarda məskunlaşmanın təşviqinə xidmət edir.
Beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi və uğurlu idarəetmə modellərinin yerli şəraitə uyğunlaşdırılması da regionların inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Planlaşdırma, investisiyaların idarə edilməsi və dövlət-özəl sektor əməkdaşlığının gücləndirilməsi iqtisadi layihələrin səmərəliliyini yüksəldə bilər”.
Beləliklə, regionların sosial-iqtisadi inkişafının təşviqi Azərbaycanın ümumi iqtisadi potensialının gücləndirilməsi, yeni məşğulluq imkanlarının yaradılması və əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi üçün mühüm vasitədir. Bu istiqamətdə ardıcıl və məqsədyönlü siyasət bölgələrin malik olduğu imkanların daha dolğun reallaşdırılmasına, yerli iqtisadiyyatın canlanmasına və ölkənin uzunmüddətli inkişaf hədəflərinə çatmasına töhfə verə bilər.
Aynurə İsmayıl
KONKRET.az
P.S. Yazı Azərbaycan Respublikası Media və Yayım Şurasının maliyyə dəstəyi ilə “regionların sosial-iqtisadi inkişafının təşviq edilməsi” mövzusuna uyğun olaraq dərc edilir.
