1912-ci il oktyabrın 14-də ABŞ-ın sabiq prezidenti Teodor Ruzvelt seçkiqabağı kampaniya zamanı güllələndi. Lakin o, yaralı vəziyyətdə xəstəxanaya getməkdən imtina etdi və qarşısında toplaşan insanlara 90 dəqiqəlik nitq söylədi. Maraqlıdır ki, sinəsinə dəyən güllənin onun həyatını xilas edən amillərdən birinə çevrilməsində cibindəki eynək qabının və qalın əlyazmanın da rolu olmuşdu.

1912-ci il oktyabrın 14-də ABŞ-ın 26-cı prezidenti Teodor Ruzvelt seçkiqabağı kampaniya çərçivəsində Viskonsin ştatının Miluoki şəhərində tərəfdarları qarşısında çıxış etməyə hazırlaşırdı. Həmin vaxt gözlənilməz hadisə baş verdi: Con Şrenk adlı şəxs ona atəş açdı.

Güllə Ruzveltin sinəsinə dəydi. Lakin onun cibindəki eynək qabı və çıxış üçün hazırladığı, təxminən 50 səhifədən ibarət qalın əlyazma güllənin hərəkətini zəiflədən maneələr oldu.

Təcrübəli ovçu olan Ruzvelt öz vəziyyətini qiymətləndirməyə çalışdı. O, qan öskürmədiyini əsas götürərək güllənin ağciyəri deşmədiyini ehtimal etdi. Yaralı olmasına baxmayaraq, tibbi yardımdan dərhal istifadə etməkdən imtina etdi və planlaşdırılan çıxışını davam etdirmək qərarına gəldi.

Ruzvelt tribunaya çıxaraq nitqinə bu sözlərlə başladı:

“Xanımlar və cənablar, bilmirəm, indicə mənə atəş açıldığını anlayırsınızmı. Amma bir sığını bu qədər asanlıqla öldürmək olmaz!”

Burada “sığın” təsadüfi seçilmiş obraz deyildi. Ruzveltin həmin seçkilərdə təmsil etdiyi Proqressiv Partiyanın simvolu sığın idi. Buna görə də onun sözləri həm siyasi simvola işarə edir, həm də hadisənin dramatikliyinə baxmayaraq, özünəinamını nümayiş etdirirdi.

Ən təəccüblüsü isə bundan sonra baş verdi. Köynəyinə qan yayılsa da, Ruzvelt qarşısındakı insanlara müraciətini davam etdirdi və təxminən 90 dəqiqə danışdı. Yalnız bundan sonra tibbi müayinəyə razılıq verdi.

Həkimlər müəyyən etdilər ki, güllə sinə boşluğuna daxil olsa da, plevranı deşməyib. Onu çıxarmaq əlavə təhlükə yarada biləcəyindən, güllənin bədəndə qalması daha məqsədəuyğun hesab edildi. Tarixi mənbələrə görə, Ruzvelt həmin gülləni ömrünün sonunadək bədənində daşıdı.

Ruzvelt niyə yenidən prezident olmaq istəyirdi?

1912-ci il seçkiləri ABŞ siyasi tarixinin diqqətçəkən hadisələrindən biri idi. Teodor Ruzvelt 1901–1909-cu illərdə prezident vəzifəsini icra etmiş, daha sonra isə Ağ Evdən ayrılmışdı. Lakin bir neçə il sonra o, yenidən prezidentliyə qayıtmaq qərarına gəldi.

Ruzvelt Respublikaçılar Partiyasının namizədi Uilyam Hovard Taftla fikir ayrılıqları yaşadıqdan sonra Proqressiv Partiyanın namizədi kimi seçkilərə qatıldı. Onun siyasi proqramında iri korporasiyaların gücünün məhdudlaşdırılması, sosial islahatlar və dövlət idarəçiliyində yeniliklər mühüm yer tuturdu.

Miluokidə ona qarşı törədilən sui-qəsd seçki kampaniyasını sarsıtsa da, Ruzvelt mübarizəni dayandırmadı. Bununla belə, seçkilərdə qalib gəlmək ona qismət olmadı. Demokratlar Partiyasının namizədi Vudro Vilson prezident seçildi.

ABŞ tarixində iz qoyan prezident

Teodor Ruzvelt yalnız sui-qəsd zamanı göstərdiyi dözümlülüklə deyil, prezidentliyi dövründə həyata keçirdiyi islahatlarla da tanınır.

O, iri şirkətlərin və inhisarçı birliklərin fəaliyyətinə qarşı mübarizəsi ilə məşhurlaşmışdı. Məhz bu siyasətinə görə ona “trustların dağıdıcısı” (Trust Buster) ləqəbi verilmişdi. Ruzvelt eyni zamanda təbiətin mühafizəsinə xüsusi diqqət yetirir, milli parkların və qorunan ərazilərin genişləndirilməsini dəstəkləyirdi.

1906-cı ildə o, Rus-Yapon müharibəsinin başa çatmasına kömək edən vasitəçilik fəaliyyətinə görə Nobel Sülh mükafatına layiq görüldü. Bu mükafat onu Nobel Sülh mükafatını alan ilk ABŞ prezidenti etdi.

Ruzvelt Franklin Delano Ruzveltlə də qohum idi. ABŞ-ın 32-ci prezidenti Franklin Ruzvelt onun uzaq qohumu, Franklinin həyat yoldaşı Eleanor Ruzvelt isə Teodor Ruzveltin qardaşı qızı idi.

Beləliklə, 1912-ci ilin oktyabrında baş verən hadisə Teodor Ruzveltin həyatının ən dramatik məqamlarından biri kimi tarixə düşdü. Sinəsinə dəyən gülləyə baxmayaraq, onun çıxışını davam etdirməsi iradəsinin və siyasi əzminin simvoluna çevrildi. Eynək qabı və əlyazma isə bu hadisənin yadda qalan detallarından biri oldu.

Hazırladı: Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az