Britaniyalıların 1857-ci ildə Hindistandakı üsyan zamanı bu üsula əl atmasından çox əvvəl o, Cənubi Asiyada artıq tətbiq olunurdu. Böyük Moğollar ordularının bəzilərində üsyançıları və digər məhkum məhbusları edam etmək üçün odlu silahdan istifadə oluna bilirdi.
Məhkumu silahın ağzına bağlayır və ya birbaşa onun qarşısına qoyurdular. Atəş açılanda partlayış məhkumu öldürür və bədənin böyük hissəsini məhv edirdi.
Bu üsulun mühüm siyasi məqsədi vardı. Moğol hakimiyyəti nümayişkaranə edamlardan üsyanın aqibətini göstərmək üçün istifadə edə bilirdi, xüsusən də söhbət hərbi qiyamlardan və imperiya hakimiyyətinə meydan oxumaqdan gedəndə.
Bunun həm də dini və mədəni təsirləri vardı. İslam cəmiyyətlərində düzgün dəfn və cəsədin qorunub saxlanması dəfn ənənələrinin vacib cəhətləri sayılırdı. Buna görə də bədəni məhv edən üsul cəzaya əlavə təhqir ünsürü qata bilərdi.
Tarixi mənbələr Cənubi Asiyanın müxtəlif yerlərində odlu silahla edam hallarını təsvir edir, lakin bu təcrübəni Moğol hakimiyyətinə qarşı çıxanlar üçün adi cəza kimi təqdim etmək düzgün deyil.
Sonradan britaniyalılar 1857-ci il üsyanını yatırarkən eyni ümumi üsuldan istifadə etdilər. Müstəmləkə qoşunları bu cəzanı çox vaxt “ənənəvi hind cəzası” adlandırırdılar, halbuki onun tətbiqi onların öz hərbi və siyasi məqsədlərinə xidmət edirdi.
Bu təcrübənin tarixi müxtəlif siyasi rejimləri əhatə edir və yalnız Moğol və ya Britaniya dövlətinə aid edilə bilməz.
Silahla edam yalnız öldürmək üçün deyildi: o, məhkumun məhvini imperiya gücünün ictimai nümayişinə çevirirdi.
Hazırladı:Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az