“Handfasting” (əllərin birləşdirilməsi mərasimi) orta əsrlər Britaniyasında, xüsusilə Şotlandiyada geniş yayılmış real nikah ənənəsi idi. Adətin adı nikah andlarının deyildiyi anda əllərin birləşdirilməsi və ya sıxılması jestindən yaranır. Lakin müasir əfsanələrin əksinə olaraq, bu heç də o demək deyildi ki, cütlük münasibətləri yoxlamaq üçün “bir il və bir gün” müddətinə nikah bağlaya, sonra isə sadəcə ayrıla bilərdi.
Qarışıqlıq o dövrdə nikah institutunun tamamilə fərqli qurulması səbəbindən yaranmışdı.
Orta əsrlər Avropasının əksər ərazilərində qüvvədə olan nikahın bağlanması üçün nə keşiş, nə kilsə binası, nə rəsmi hakimiyyət icazəsi, nə də təmtəraqlı mərasim tələb olunmurdu. İki insan razılıq mübadiləsi edə — hətta bəzən təklikdə — və özlərini ər-arvad hesab edə bilərdilər. Şotlandiyada bu cür qeyri-rəsmi nikah formaları təəccüblü dərəcədə uzun müddət qorunub saxlanılmışdı.
“Handfasting” termini belə bir birliyi müşayiət edən razılaşmanı ifadə edə bilərdi. Bəzi hallarda o, həmçinin sonrakı rəsmi nikahdan əvvəlki razılaşmanı — nişanı da bildirirdi.
- Bəs bu qədər cəlbedici «bir il və bir gün» ideyası haradan yaranmışdı?
Sonrakı müəlliflər Şotlandiya və guya qədim kelt adətlərini getdikcə daha çox romantikləşdirirdilər. XVIII–XIX əsrlərə qədər “handfasting” anlayışı müvəqqəti nikahlar haqqında hekayələrlə — xüsusilə ucqar Şotlandiya icmalarının həyatı haqqında rəvayətlərdə — sıx şəkildə iç-içə olmuşdu. Nəticədə bu ideya təəccüblü dərəcədə müasir səslənən bir konsepsiyaya çevrilmişdi: bir il birlikdə yaşamaq, uyğunluğu yoxlamaq, sonra isə ya daimi nikah bağlamaq, ya da ayrılmaq. Lakin bunun qədim keltlər üçün ümumi qayda olduğuna dair praktiki olaraq etibarlı sübut yoxdur. Ancaq real tarix daha da gözlənilməz ola bilər.
Müasir nikah sənədləri meydana çıxmazdan çox əvvəl adi insanlar nikah sayılan birliklər yarada bilirdilər — və bütün bunlar əsasən onların öz sözlərinə və qarşılıqlı razılığına əsaslanırdı. Əllərin birləşdirilməsi mərasimi (handfasting) həqiqətən mövcud idi. Amma məşhur “bir illik sınaq müddəti” çox güman ki, yox.
Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az