ABŞ-da prezidentlik yarışının startı səs-küylü qalmaqalla yadda qalıb.
KONKRET.az Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, səslərin sayılmasında problem sistemli bir uğursuzluqdur. Sosialist Berni Sandersin tərəfdarları əmindirlər ki, nəticələr dempartiyanın rəhbərliyi tərəfindən həyasızcasına saxtalaşdırılıb.
1970-ci illərin əvvəllərindən başlayaraq prezident kürsüsü uğrunda mübarizə ənənəvi olaraq məhz Ayovada başlayır — burada ilk kokuslar keçirilir. Kokusların mənası ABŞ-da daha çox yayılmış praymerizlərlə eynidır: bir partiyanın üzvləri arasında prezident vəzifəsinə hansı iddiaçını dəstəklədiyini müəyyən etmək. Lakin formaca bu tədbirlər bir-birindən çox fərqlənir.
Vətəndaşlar bülleteni qutuya öz namizədinin adı ilə saldıqda — bu praymerizdir. Kokus halında partiyanın fəalları bir araya gəlir, fərdi simpatiyalardan asılı olaraq qruplara bölünürlər və bir-birlərini öz favoritləri üçün təşviq etməyə başlayırlar. Kim nəticədə kim daha çox tərəfdar toplayırsa, o, qalib olur.
Bu halda söhbət minlərlə, hətta on minlərlə səsdən gedir. Amma Demokrat Partiyası bu səsləri bir gündən artıq saya bilməyib. ABŞ-ın müasir tarixi üçün görünməmiş bir gecikmədir.
Rəsmi olaraq elan edilən səbəb texniki problemlərdir. Mobil elektron səsvermə sistemi gözlənilmədən dondurulub, nasazlıq yaranıb və bir çox məntəqələrdə səslər əllə hesablanıb.
Gün sonra ilk nəticələr ortaya çıxdı: birinci yerdə Pit Butticiç (26,9%), ikinci Berni Sanders (25,1%), üçüncü Elizabet Uorren (18,3%).
“Texniki problemlər”lə bağlı lokal qalmaqal ümummilli qalmaqal olub, axı Sanders qalib gəlməli idi. O, həm sosioloji sorğularda, həm də ekzitpollarda liderlik edirdi. Onun qərargahının hesablamalarına görə, 78 yaşlı siyasətçi Butticiçin 28,6%-nə qarşı 25,7% səs toplayıb. İndi onun əksər tərəfdarları hirsləniblər. Onlar hesab edirlər ki, səsvermənin nəticələri saxtalaşdırılıb.
ABŞ-da siyasiləşmiş bütün insanlara məlumdur ki, Sanders demokratların partiya isteblişmentini sevmir. O, onlar üçün maksimum əlverişsiz namizəddir. Birincisi, bonza “eşşəklər” (Bu bir küfr deyil; Eşşək Dempartiyanın rəsmi simvoludur) yalnız çox sol və radikal Sandersin prezidentlik yarışının finalında Tramp əleyhinə şanslı olduğuna inanmırlar. İkincisi, Sosialist namizədin uğurlarından şoka düşmüş demokratların bir çox sponsorları maliyyə bazarını ələ keçiriblər.
Bu səbəbdən, Sanders dörd il bundan əvvəl kokuslarda və praymerizlərdə çubuqları təkərlərə yerləşdirməyə başladı, onu yol kənarına atmağa və Hillari Klinton üçün yolu təmizləməyə çalışdılar. Onun üçün sonda nə oldu, hər şeyi xatırlayırlar.
Ayovada qələbə qazanmağın vacib psixoloji əhəmiyyəti var: səsvermənin bu ştatdakı praymeriz və kokusların qalibləri reytinqlərini daim artırırlar, çünki onlar yarışın favoritləri kimi qəbul edilirlər.
Ölkə üzrə partiya rəhbərliyinin favoriti olan Bayden hələ ki, liderdir. Ancaq Ayovada onun işi tamamilə pisdir – dördüncü yer. Artıq bu baxımdan, onun kampaniyası dağa dirənə bilər.
Onun işləri lap əvvəldən alınmadı…
Səslərin yekun hesablanması nə göstərsə də, Demokratlar yarışının bu mərhələsindən Respublikaçı Tramp qalib çıxır. Bu yenə də təkrar olacaqmı?
Babək Göyüş
KONKRET.az