Azərbaycanı Fələstinə qarşı laqeydlikdə ittiham etmək, İsraillə münasibətlər üzərindən ölkəmizə təzyiq göstərmək və dini həssaslıqları siyasi alətə çevirmək cəhdləri hansı məqsədə xidmət edir?

Son günlər Türkiyə mediasında və sosial şəbəkələrin müəyyən seqmentlərində Azərbaycan əleyhinə səsləndirilən ittihamlar ciddi suallar doğurur. Xüsusilə Yaxın Şərqdə gərginliyin artdığı bir vaxtda Azərbaycanın xarici siyasətini hədəfə alan, Bakını Fələstin məsələsində guya prinsipial mövqe nümayiş etdirməməkdə suçlayan və İsraillə münasibətləri siyasi manipulyasiya predmetinə çevirən yanaşmalar diqqətdən kənarda qala bilməz.

Azərbaycan həqiqətən də tənqid obyektidirmi, yoxsa onun müstəqil qərarlar qəbul etmək hüququnu məhdudlaşdırmağa yönələn daha geniş informasiya kampaniyası ilə üz-üzəyik?

Azərbaycan müstəqil dövlətdir və xarici siyasətini milli maraqları, beynəlxalq hüququn prinsipləri və regional təhlükəsizlik reallıqları əsasında müəyyənləşdirir. Ölkəmizin İsraillə diplomatik və iqtisadi münasibətlərinin mövcudluğu avtomatik olaraq onun Fələstin xalqının hüquqlarına qarşı çıxması demək deyil. Bu iki məsələni süni şəkildə qarşı-qarşıya qoymaq siyasi manipulyasiyadan başqa bir şey deyil.

Rəsmi Bakı Fələstin məsələsində beynəlxalq hüquqa, münaqişənin sülh yolu ilə həllinə və iki dövlət prinsipinə dəstəyini ifadə edib. Azərbaycan Fələstinə humanitar yardım da göstərib. Deməli, Azərbaycanın mövqeyini yalnız ayrı-ayrı ölkələrlə münasibətlər prizmasından təqdim etmək, onun Fələstin xalqına dəstəyini görməzdən gəlmək və bunun əsasında ölkəmizə qarşı ittihamlar səsləndirmək obyektiv yanaşma sayıla bilməz.

Fələstin xalqına dəstək nümayiş etdirmək başqa dövlətlərin xarici siyasətinə kor-koranə qoşulmaq demək deyil. Eyni zamanda, İsraillə münasibətlərin olması da Azərbaycanın müsəlman dünyasının problemlərinə biganə qaldığını göstərmir. Bu iki yanaşmanı bir-birinə qarşı qoyanlar ya mürəkkəb geosiyasi reallıqları sadələşdirir, ya da bundan siyasi məqsədlər üçün istifadə edirlər.

Azərbaycanın hansı dövlətlə necə münasibət quracağına dair qərarı sosial şəbəkələrdəki emosional çağırışlar, ideoloji təzyiqlər və ya kənar siyasi dairələrin gözləntiləri müəyyən edə bilməz.

Türkiyə Azərbaycan üçün sıradan bir ölkə deyil. İki dövlət arasında tarixi, siyasi, iqtisadi və hərbi-strateji əlaqələr mövcuddur. Xalqlarımızı ortaq tarix, mədəniyyət və qarşılıqlı dəstək birləşdirir. Məhz buna görə də Türkiyə mediasında Azərbaycan əleyhinə səsləndirilən fikirlər xüsusi həssaslıq doğurur.

Ancaq bir məqam unudulmamalıdır: Türkiyə mediasında və sosial şəbəkələrdə yayılan hər fikir Türkiyə dövlətinin rəsmi mövqeyi sayıla bilməz. Ayrı-ayrı jurnalistlərin, şərhçilərin və siyasi qrupların mövqeyini bütövlükdə Türkiyəyə aid etmək də düzgün olmazdı.

Bununla belə, Azərbaycanı hədəfə alan iddialar sistemli xarakter alırsa, onların mənbələri, yayılma mexanizmləri və arxasında dayanan siyasi maraqlar araşdırılmalıdır. Xüsusilə yoxlanılmamış məlumatların fakt kimi təqdim edilməsi, emosional dini ritorika ilə ictimai rəyin yönləndirilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin təhrif olunması ciddi narahatlıq doğurur.

Burada məqsəd Türkiyə ilə qarşıdurma yaratmaq deyil. Əksinə, qardaşlıq münasibətlərinin ayrı-ayrı qrupların siyasi və ideoloji maraqlarına qurban verilməsinin qarşısını almaqdır.

Məsələnin digər mühüm tərəfi dini amildən siyasi təsir vasitəsi kimi istifadə olunması ehtimalıdır. Azərbaycan dünyəvi dövlətdir. Konstitusiya ilə təsbit edilmiş bu model ölkəmizin siyasi və hüquqi sisteminin əsaslarından biridir.

Dünyəvilik dinə qarşı olmaq demək deyil. Azərbaycan cəmiyyətində dini inanclara hörmətlə yanaşılır, vətəndaşların vicdan azadlığı tanınır. Lakin dinin siyasi qərarları diktə etməsi, dövlətin xarici siyasətinə ideoloji şərtlər qoyulması və ya ölkənin daxili idarəçilik modelinin kənardan müəyyənləşdirilməsi qəbuledilməzdir.

Heç bir ölkə, siyasi qrup və ya dini çevrə Azərbaycanı öz ideoloji xəttinə uyğunlaşdırmaq iddiasında ola bilməz. Azərbaycan xalqının dini inanclarından istifadə edərək dövlətin suveren qərarlarına təsir göstərməyə çalışmaq nə dostluğa, nə də qarşılıqlı hörmət prinsipinə uyğundur.

Əgər müəyyən dairələr Azərbaycanın dünyəvi dövlət modelini qəbul etmək istəmir, ölkəmizin dini və siyasi həyatına kənardan istiqamət verməyə çalışırsa, bu yanaşmanın mahiyyəti açıq müzakirə edilməlidir. Bununla belə, belə iddialar konkret faktlarla əsaslandırılmalı, ayrı-ayrı şəxslərin və ya qrupların fəaliyyəti bütöv xalqlara və dövlətlərə şamil edilməməlidir.

Cənubi Qafqazda və daha geniş regionda geosiyasi maraqların toqquşduğu sirr deyil. Azərbaycan son illərdə regional mövqeyini gücləndirib, müstəqil tərəfdaşlıq əlaqələri qurub və müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibətlərini milli maraqları əsasında formalaşdırmağa çalışıb.

Belə şəraitdə ölkəmizin qərarlarına təsir göstərmək istəyən dairələrin mövcudluğu ehtimalı siyasi təhlilin predmetidir. Lakin hər tənqidi avtomatik olaraq xarici müdaxilə, hər fikir ayrılığını isə koordinasiyalı kampaniya kimi təqdim etmək də doğru olmazdı. Əsas məsələ iddiaları emosiyalarla deyil, faktlarla qiymətləndirməkdir.

Əgər Azərbaycan əleyhinə yayılan məlumatların məqsədi ölkəmizin Türkiyə ilə münasibətlərini korlamaq, Fələstin məsələsi üzərindən ictimai rəyi manipulyasiya etmək və Bakının müstəqil xarici siyasətini dəyişdirməyə nail olmaqdırsa, buna qarşı ən təsirli cavab faktlara əsaslanan informasiya siyasəti və prinsipial diplomatik mövqedir.

Azərbaycan nə Türkiyə ilə münasibətlərini üçüncü tərəflərin diktəsi altında qurur, nə də başqa dövlətlərlə əlaqələrini kiminsə ideoloji gözləntilərinə uyğunlaşdırmağa borcludur.

Azərbaycanla Türkiyə arasındakı münasibətlər ayrı-ayrı sosial media hesablarının, emosional siyasi şərhlərin və ya ideoloji qrupların təsiri altına düşməməlidir. İki ölkə arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlıq qarşılıqlı hörmətə, suverenliyə və ortaq maraqlara söykənir.

Bu münasibətlərin sağlam qalması üçün həm Azərbaycanda, həm də Türkiyədə ictimai müzakirələrdə məsuliyyətli dilə ehtiyac var. Azərbaycanın siyasətini tənqid etmək mümkündür. Lakin tənqid faktlara əsaslanmalı, dezinformasiyaya çevrilməməli və bir dövlətin digərinə siyasi-ideoloji şərtlər diktə etməsi vasitəsinə xidmət etməməlidir.

Bakının mövqeyi aydındır: Azərbaycan beynəlxalq hüquqa hörmət edən, dostluq və tərəfdaşlıq əlaqələrini inkişaf etdirən, lakin qərarlarını özü verən suveren dövlətdir.

Heç bir geosiyasi maraq, dini ritorika və ya informasiya kampaniyası Azərbaycanın müstəqil siyasətini müəyyənləşdirə bilməz. Qardaşlıq münasibətləri qarşılıqlı hörmətlə möhkəmlənir, təzyiqlə deyil.

KONKRET.az-ın Analitik Qrupu