1 mart 1954-cü ildə ABŞ Bikini atollasında hidrogen bombası partlatdı, Yaponiyanın 1400-dən çox balıqçılıq gəmisinə ziyan vuruldu. Ancaq bu faciə haqda uzun müddət danışmadılar.
“Yaponiya Amerikanın nüvə çətiri altındadır”, – deyə Yaponiyanın “Akahata” nəşri yazır.
Bu, nüvə silahını görən insanlar və ölkə üçün biabırçılıqdır.
KONKRET.az xəbər verir ki, inosmi.ru-ya istinadən xəbər verir ki, martın 1-də Yaponiyada “Bikini Günü” qeyd olunur.
Yaponiyaya atılan atom bombasının 75-ci ildönümü ölkənin ictimai rəyinin konsolidasiyası məqsədlərinə xidmət etməlidir.
ABŞ-ın 1 mart 1954-cü ildə Sakit Okeanın cənub hissəsində Atoll akvatoriyasında hidrogen bombasının sınaqdan keçirməsi Yaponiyanın balıq ovu gəmilərinə və ətraf adaların əhalisinə böyük ziyan vurdu. Bu il Yaponiyada 66-cı dəfə “Bikini Günü” qeyd olunur. Bütün ölkə üzrə müxtəlif xatirə tədbirləri keçiriləcək və bu tədbirlərə xarici nümayəndə heyətləri də dəvət olunacaq. (28 fevral-1 mart tarixlərində Şizuoka prefekturasının Yaidza şəhərində keçiriləcək).
Atom bombalanmasından əziyyət çəkən insanların ağrısı
Xirosima və Naqasaki şəhərlərinə atom bombası atılmasının 75-ci ildönümü ərəfəsində bu ilin aprelində Nyu-Yorkda BMT-nin mənzil-qərargahında (5 illik intervalla) nüvə silahının yayılmamasına dair müqavilə rejiminin möhkəmləndirilməsi məsələlərinin müzakirəsinə həsr olunmuş icmal konfransı keçiriləcək.
Nüvə fövqəldövlətləri tərəfindən müqaviləyə ciddi əməl olunmasını tələb edən Beynəlxalq ictimai rəyin birləşdirilməsi məqsədi güdən Ümumdünya anti-nüvə hərəkatı Nyu-Yorkda Atom və hidrogen silahının qadağan edilməsinə görə Ümumdünya Forumunu (Atom silahından imtina, iqlim və ətraf mühitin qorunması, planetin sosial və iqtisadi inkişafı naminə Ümumdünya Forumu) çağırır.
Bu ilin payızında BMT-nin Baş Assambleyasına hələ 2016-cı ildə başlanan “Ümumdünya atom bombaları qurbanlarının müdafiəsi uğrunda imzatoplama hərəkatı”nın yekun tədbirləri də əlavə olunacaq. İndiki ” Bikini Günü” və bütün sadalanan hadisələr üçün “tramplin” olmalıdır.
Bikini faciəsi Xirosima və Naqasakinin atom bombalanmasından qısa müddət sonra baş verdi. Orada bir çox Yapon zərər çəkib. Yaponiyanın təxminən 32 milyon əhalisi və ya bütün seçicilərinin təxminən yarısı sonrakı illərdə atom və hidrogen silahlarının qadağan edilməsi üçün ərizə imzaladılar. Bu kütləvi hərəkat 1955-ci ildə keçirilmiş bu kütləvi qırğın vasitələrinin qadağan edilməsinə görə Birinci Dünya Forumunda öz əksini tapmışdır. Bu gün həmin ümumxalq hərəkatının qorunub saxlanması və davam etdirilməsi işi çox vacib bir işə çevrilir.
2017-ci ildə qəbul edilmiş atom silahının qadağan olunması ilə bağlı beynəlxalq müqavilədə “atom bombalarının qurbanlarına və nüvə sınağından əziyyət çəkən insanlara inanılmaz ağrı və əzab-əziyyət çəkən insanlara dərin rəğbət bəslədikləri” bildirilir. Orada, 6-cı maddədə zərərçəkənlərə hərtərəfli yardım göstərilməsinin zəruriliyindən bəhs edilir. Nüvə sınağından təsirlənən insanlar nüvə silahının inkişaf etdirilməsi siyasətinin qurbanlarıdır.
Nüvə sınaqlarında sağ qalan insanlar onların nəticələrindən əziyyət çəkməyə davam edirlər. Xirosima və Naqasakinin atom bombalanmasını yaşayanlarla birlikdə bu insanlar nüvə silahının qeyri-insani olmasının canlı şahidləridir. Sınaqlardan zərər çəkənlərə hərtərəfli yardım bəşəriyyətin “atom silahı olmadan dünyaya” irəliləməsinin ayrılmaz elementidir.
Atoll Bikinisində nüvə sınağından əziyyət çəkən Yapon vətəndaşları Yaponiya hökumətindən məsuliyyəti öz üzərinə götürməyi tələb etdilər və pul kompensasiyası ilə bağlı iddia qaldırdılar. Ötən il, Takamatsu şəhərinin ən yüksək instansiya məhkəməsi iki iclasdan sonra bu iddiaları rədd etdi. Bununla yanaşı, Məhkəmə “atom sınağından zərər çəkmiş şəxslərlə ümumi əhval-ruhiyyəni” qəbul edib və “onlara yardım göstərilməsi üzrə müvafiq inzibati və qanunvericilik tədbirlərinin nəzərdən keçirilməsini sürətləndirməyi” tələb edib. Yaponiya Hökuməti faciənin bütün hallarını Bikini üstündə mümkün qədər tez xalqa açmalı və orada qocalan Yaponiya vətəndaşlarına təcili yardım göstərmək üçün tədbirlər görməlidir.
Yaponiya atom silahının qadağan edilməsi haqqında müqavilədə iştirak etməlidir
Şinzo Abe hökuməti “Yaponiyanın Amerikanın nüvə çətiri altında olması” fikri əsasında atom silahının qadağan edilməsi haqqında müqaviləyə qarşı çıxır. Bu mövqe atom bombalanmasının və nüvə sınaqlarının nəticələrini özündə əks etdirən ölkəyə layiq deyil. Əgər bu hökumət atom silahının qadağan olunması haqda müqaviləni imzalamasa və ratifikasiya etməsə, onda belə bir hökumət yaratmaq lazımdır ki, bunu edə bilsin.
“Bikini günü” bu tələb ətrafında ictimai rəyi birləşdirmək üçün istifadə olunmalıdır.
Babək Göyüş
KONKRET.az