1719-cu ildə Fransa hakimiyyəti özünün Şimali Amerikadakı müstəmləkəsi olan Luiziananın əhalisini artırmaq üçün olduqca qeyri-adi və mübahisəli bir üsula əl atdı. Paris həbsxanalarında saxlanılan kişilərə azadlıq vəd edildi. Bunun müqabilində onlar qadın məhbuslarla, o cümlədən fahişəliklə məşğul olan qadınlarla evlənməli və həyat yoldaşları ilə birlikdə okeanın o tayına – Luizianaya köçməli idilər.

1719-cu il sentyabrın 18-də Parisdəki Sen-Marten-de-Şan kilsəsində kütləvi nikah mərasimi təşkil olundu. Müasirlərindən Jan Büvanın yazdığına görə, həmin gün 184 cütlüyün nikahı qeydə alındı. Qadınlar həbsxanalardan və islah müəssisələrindən gətirilmişdilər. Bununla belə, onların hamısının fahişə olduğunu söyləmək düzgün olmazdı. Kişilərə isə özlərinə həyat yoldaşı seçmək imkanı verilmişdi.

Nikah mərasimindən sonra yeni evlənənlər cüt-cüt, ər-arvad zəncirlənərək iyirmi mühafizəçinin müşayiəti ilə La-Roşel limanına göndərildilər. Onları oradan Luizianaya aparacaq gəmilər gözləyirdi.

Bu qəribə təşəbbüsün arxasında şotland əsilli maliyyəçi Con Lo dayanırdı. O, Missisipi vadisindəki Fransa mülklərini inkişaf etdirərək gəlirli və çiçəklənən müstəmləkəyə çevirmək istəyirdi. Lakin bunun qarşısında ciddi problem vardı: ərazidə məskunlaşanların sayı olduqca az idi. Fransa hakimiyyəti əhali çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün hətta Paris həbsxanalarından da istifadə etməyə qərar vermişdi.

Lakin bu eksperiment gözlənilən nəticəni vermədi. Köçkünlərin bir çoxu ağır şərait, aclıq və müxtəlif xəstəliklər səbəbindən həyatını itirdi. 1720-ci ilin mayında Fransa hakimiyyəti bu cür məcburi köçürmələrin dayandırılması barədə qərar qəbul etdi.

1720-ci illərdə hazırlanmış “Paris fahişələrinin Luizianaya kədərli yola salınması” (Le triste embarquement des filles de joye de Paris pour la Louisiane) adlı qədim fransız qravüründə həmin qadınların okeanın o tayına göndərilmə səhnələrindən biri təsvir olunub.

Beləliklə, Fransa müstəmləkəçilik tarixinin ən qəribə demoqrafik təcrübələrindən biri həyata keçirildi. Hakimiyyət bir tərəfdən həbsxanaları boşaltmağa, digər tərəfdən isə okeanın o tayında yeni bir cəmiyyət qurmağa çalışırdı. Ancaq insanları zorla ailə qurmağa və naməlum torpaqlara göndərməyə əsaslanan bu plan uğurlu olmadı.

Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az