Qreyn O, Melli təxminən 1530-cu ildə irland dənizçi başçısının ailəsində dünyaya gəlib. Uşaqlıqdan dəniz onu özünə o qədər çəkirdi ki, göyərtədə olmaq üçün hər şeyə hazır idi. Ancaq atası öz sözündə dururdu: gəmidə qadın olması pis əlamətdir, heç bir istisna yoxdur.
KONKRET.az xəbər verir ki, cəmi on üç yaşı olan qız gecəni gözlədi, atasının kayutasına girdi, qılıncla saçlarını kəsdi və növbəti səhər başı dik, “İndi mən kişiyəm, deməli bəla da yoxdur” sözləri ilə onun qarşısına keçəl halda çıxdı.
Atası bu qətiyyətdən heyrətə gəlib, imtina etməyə güc tapmadı və məhz bu hərəkətinə görə Qreyn həmişəlik “keçəl” mənasını verən Qranuayl ləqəbini aldı.
Sonra onu güclü bir klanının varisi olan, döyüşkən Domnalla ərə verdilər və burada Qranuaylın xarakteri yeni tərəfdən üzə çıxdı: o, evdə oturub ev işi ilə məşğul olmaqdan qətiyyən imtina etdi, əvəzində ərinin donanmasının başına keçib onu əsl dəniz quldurları donanmasına çevirdi.
Dənizi xüsusi sevməyən Domnalla etiraz etmədi. Üstəlik quldurluqdan gələn gəlirlər sürətlə artırdı. Ancaq 1560-cı ildə əri döyüşlərin birində öldürüldü və Qranuayl klanın qəddar qaydası ilə üzləşdi: başçı öləndən sonra dul arvadın onun gəmilərinə hüququ yoxdur, donanma isə digər qohumlara keçdi.
O, üç uşaqla və bir dənə də gəmi olmadan qaldı, ancaq taleyindən şikayət etmək əvəzinə iki yüz könüllü topladı, Kler adasında məskunlaşdı və bir neçə ilə Meyo qraflığının demək olar ki, bütün sahilini özünə tabe etdi.
Heç cürə təslim olmayan yeganə qala Rokflit qalası idi, orada heç vaxt zirehini çıxarmayan və gücə tabe olmağı düşünməyən Berk nəslindən olan Dəmir Riçard hökm sürürdü. Qranuayl hücumun çox baha başa gələcəyini anlayaraq başqa yol seçdi: qədim irland adətinə görə, cütlük əvvəlcə bir il birlikdə yaşayır, sonra əsl ər-arvad olub-olmayacağına qərar verirdi — o, Riçarda bir illik “sınaq nikahı” təklif etdi. Riçard razılaşdı və bu il ərzində Qranuayl ona bir oğul doğdu, lakin əri uzun yürüşdən qayıdanda o, qapıları açmadı və boşanma elan edərək qalanı özündə saxladı.
Sonra ingilislərlə müharibə onun ilk oğlunu əlindən aldı — o, əsirlikdə sirli şəraitdə həlak oldu, ortancıl oğlu isə İngiltərə taxt-tacına xidmət etməklə öz anasına qarşı ov təşkil etməyə başladı. Bu, yəqin ki, onun həyatındakı ən ağır zərbə idi.
1593-cü ilə qədər Qranuaylın vəziyyəti demək olar ki, çıxılmaz oldu: Konnaxt qubernatoru onun torpaqlarını dağıtdı, qardaşını və başqa bir oğlunu əsir götürdü, dəniz qulduru isə bütün ömrü boyu qarət etdiyi şəxsə — İngiltərə kraliçası I Yelizavetaya müraciət etməyi qərara aldı.
O, məktub yazıb taxt-tacın düşmənlərinə “od və qılıncla” hücum edəcəyinə söz verdi, əvəzində öz ingilis məmurlarından qorunma istədi, tezliklə isə onların Londonda məşhur şəxsi görüşü baş tutdu. İki “kraliça” nə barədə danışdı, tarix bu barədə susur, ancaq nəticə tez oldu: əsirlər azad edildi, təqib dayandırıldı. Qranuayl İrlandiyaya qayıtdı və vədini vicdanla yerinə yetirdi, ingilislərin tərəfində üsyançı qraf Tirkonnellə qarşı vuruşdu, ancaq bu əməkdaşlıq ona baha başa gəldi. 1598-ci ildə onu xəyanətkar sayan irland üsyançıları ona qarşı çıxdı. O, son dəfə Kler adasına sığındı.
Məhz o illərə hətta təcrübəli dənizçilərin belə ondan niyə qorxduğunu istənilən salnamədən daha yaxşı izah edən məşhur əfsanə mövcuddur. Deyilənə görə, hələ daha əvvəl, Dəmir Riçarddan oğlu Tibbotu dünyaya gətirdikdən iki gün sonra onun gəmisinə Əlcəzair dəniz quldurları hücum etmişdi. Ayaqda güclə dayana bilən Qranuayl göyərtəyə çıxıb qışqırmışdı: “Doğuş döyüşdən daha ağrılıdır! Hansınız yanımda uzanmağa cəsarət edəcək?”. Bu cağırışdan sonra komandası gülərək və nərildəyərək əlcəzairliləri parça-parça etmişdi.
Qranuayl 1603-cü ildə, Yelizaveta ilə eyni ildə, öz Rokflit qalasında vəfat etdi, Kler adasındakı ailə kapellasında dəfn edildi, məzarında isə latınca bu sözlər yazıldı: “Terra Marique Potens” — “Quruda və dənizdə qüdrətli”.
Hazırladı: Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az