Prezident İlham Əliyevin “Hərbi xidmətkeçmə haqqında” Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə” və “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” qanunlarda dəyişiklikləri imzalayıb. Sənədə əsasən, onlar hərbi xidmət keçdikləri dövlət orqanları, onların strukturuna daxil olan qurumlar tərəfindən şəxsi jetonla təmin ediləcəklər. Buna görə də qanunvericiliyə “şəxsi jeton” anlayışı və istifadə qaydaları əlavə edilib.
KONKRET.az xəbər verir ki, “Yeni Sabah” hərbçi jetonunun mahiyyəti, yaranma səbəbi və quruluşu ilə bağlı maraqlı məqamları araşdırıb:
Hərbçi jetonu (və ya beynəlxalq terminlə “dog tag”) — hərbi qulluqçuların daşıdığı, üzərində onların eyniləşdirilməsi (identifikasiyası) üçün vacib şəxsi məlumatlar həkk olunmuş metal lövhədir. Adətən boyundan asılan zəncirə bərkidilir və döyüş şəraitində hərbçinin kimliyini müəyyən etmək üçün ən etibarlı vasitə hesab olunur.
Jetonlar korroziyaya, oda və yüksək temperatura davamlı olan xüsusi metallardan (əsasən paslanmaz polad, alüminium və ya titan ərintilərindən) hazırlanır. Döyüş zamanı metalın səs çıxarmaması və parıldamaması üçün kənarlarına çox vaxt rezin çərçivələr (səssizləşdiricilər) taxılır.
Hərbi jetonların yaranma tarixi XIX əsrin ortalarına, xüsusilə ABŞ-dakı Vətəndaş müharibəsi dövrünə təsadüf edir. Həmin dövrdə əsgərlər döyüşdə həlak olacaqları təqdirdə tanınmamaq qorxusu ilə geyimlərinin daxilinə adları yazılmış kağızlar tikir və ya taxta parçalarına məlumatlarını qeyd edirdilər. Zaman keçdikcə bu fərdi təşəbbüs rəsmiləşdi və Birinci Dünya müharibəsi dövründən etibarən orduların mütləq atributuna çevrildi.
Bu kiçik lövhənin üzərində hərbçinin tam adı, şəxsi identifikasiya nömrəsi, mənsub olduğu qoşun növü və ən əsası qan qrupu ilə rezus-faktoru həkk olunur. Tibbi məlumatların jeton üzərində olması sahə həkimlərinə huşsuz vəziyyətdə olan yaralıya dərhal və doğru qan köçürməyə imkan verir ki, bu da bir çox hallarda həyat xilas edir. Bəzi ölkələrin ordularında əsgərin dini mənsubiyyəti də bura əlavə edilir ki, bu da həlak olan hərbçinin öz inancına uyğun dəfn edilməsini təmin etmək məqsədi daşıyır.
Müasir hərbi jetonların dizaynındakı ən strateji məqam onların çox vaxt iki hissədən ibarət olması və ya zəncirdə iki eyni lövhənin daşınmasıdır. Bu, döyüş meydanında ölüm halı baş verdikdə uçotun düzgün aparılması üçün düşünülüb. Qaydaya görə, hərbçi həlak olduqda lövhələrdən biri qeydiyyat və hesabat üçün komandir və ya tibb heyəti tərəfindən götürülür, digəri isə nəşin üzərində qalır. Beləliklə, qarışıqlıq və itkin düşmə hallarının qarşısı maksimum dərəcədə alınır. Döyüş zamanı metal lövhələrin bir-birinə dəyərək səs çıxarmaması və ya günəş şüasını əks etdirərək hərbçinin yerini bəlli etməməsi üçün isə onların kənarlarına xüsusi rezin çərçivələr taxılır.
