Təxminən 1915-ci ildə çəkilmiş bu tarixi fotoşəkildə Almaniya imperatoru II Vilhelm (1859–1941) və general-feldmarşal Avqust fon Makenzen (1849–1945) at belində təsvir olunublar. Foto Birinci Dünya müharibəsi illərində, Şərq cəbhəsində çəkilib.
Şəklin sağ tərəfində Almaniyanın sonuncu imperatoru və Prussiya kralı II Vilhelm dayanır. Onun həyatı və siyasi fəaliyyəti Prussiyanın hərbi ənənələri ilə sıx bağlı idi. Sol tərəfdə isə Almaniya imperiyasının ən tanınmış hərbi xadimlərindən biri, süvari zabiti Avqust fon Makenzen yer alıb. O, sərt, qətiyyətli və hücum xarakterli komandanlıq üslubu ilə tanınırdı.
Hər iki şəxs ağ atların üzərində, 1-ci Prussiya Leyb-hussar alayına (1. Leib-Husaren-Regiment Nr. 1) məxsus qara təntənəli hərbi mundirlərdə təsvir olunub. Bu alay tarixdə daha çox “Ölüm başı hussarları” (Totenkopfhusaren) adı ilə tanınır.
Onların geyimləri gümüşü qaytanlarla bəzədilmişdi. “Attila” adlanan bu xüsusi bəzək elementləri mundirə fərqli görkəm verirdi. Başlarında isə “Ölüm başı” – kəllə təsviri ilə bəzədilmiş hündür kürk papaqlar (Pelzmütze və ya “basbi”) vardı. Kəllə emblemi həmin alayın əsas simvollarından biri olmaqla yanaşı, Prussiya hərbi ənənələrinin də diqqətçəkən atributlarından sayılırdı.
Fotoşəkil Birinci Dünya müharibəsinin mühüm hərbi əməliyyatlarının baş verdiyi Qalisiya bölgəsi ilə əlaqələndirilir. Həmin dövrdə Avstriya-Macarıstan imperiyasının tərkibində olan və Rusiya imperiyası ilə həmsərhəd yerləşən Qalisiya strateji əhəmiyyətə malik idi. Müharibə illərində bu ərazi əsas döyüş meydanlarından birinə çevrilmişdi.
Avqust fon Makenzen Birinci Dünya müharibəsi zamanı bir sıra mühüm hərbi əməliyyatlara rəhbərlik edib. Onun adı xüsusilə 1915-ci ildə həyata keçirilən Qorlitse-Tarnov hücumu, həmin il Serbiyaya qarşı aparılan hərbi kampaniya və 1916-cı ildə Rumıniyaya qarşı əməliyyatlarla bağlıdır.
Bu foto yalnız iki tanınmış hərbi xadimin portreti deyil. O, Birinci Dünya müharibəsi dövründə Prussiya monarxiyasının hərbi ənənələrini, imperiya hakimiyyətinin simvolikasını və alman hərbi elitasının dünyagörüşünü əks etdirən tarixi sənəddir.
II Vilhelm 1918-ci ildə Almaniya imperiyasının süqutuna və monarxiyanın ləğvinə qədər ölkənin imperatoru olaraq qaldı. Onun hakimiyyətinin sona çatması ilə Prussiya hərbi ənənələri üzərində qurulmuş Almaniya imperiyasının bir dövrü də başa çatdı.
Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az
Mənbə: Almaniya Federal Arxivi (Bundesarchiv), ABŞ Konqres Kitabxanasının Qravüra və Fotoşəkillər şöbəsi, Bavariya Ordu Muzeyinin tarixi hərbi geyimlər kolleksiyası. Şərq cəbhəsi, 1915-ci il. “Ölüm başı” hussarlarının hərbi forması.
