Azərbaycanda yemək üçün buğda istehsalı hələ tam kifayət etmir.
KONKRET.az milliaz-a istinadən xəbər verir ki, ölkədə hər il xeyli miqdarda buğda yetişdirilsə də, daxili tələbatı tam ödəmək mümkün olmur.
Buna görə Azərbaycan həm yerli istehsaldan istifadə edir, həm də xaricdən buğda idxal edir. Xüsusilə çörək və un məhsulları üçün lazım olan keyfiyyətli ərzaqlıq buğdanın bir hissəsi başqa ölkələrdən alınır.
Azərbaycanda ümumi buğda istehsalı kifayət qədər yüksəkdir. Ötən ilə nəzər salsaq görərik ki, ölkədə 127,9 min ton ərzaqlıq buğda məhsulu istehsal edilib. İstehsal olunan məhsulun 124,2 min tonu tədarük məntəqələrinə təhvil verilib. Lakin əhalinin sayı, gündəlik çörək istehlakı və un sənayesinin ehtiyacları nəzərə alınanda bu həcm tam yetərli sayılmır. Buna görə hər il əlavə olaraq yüz minlərlə ton buğda idxal edilir.
Əsas problem yalnız miqdar deyil, keyfiyyətdir. Çörək bişirmək üçün istifadə olunan buğdanın tərkibində zülal, gluten və digər göstəricilər yüksək olmalıdır. Yerli istehsal olunan buğdanın bir hissəsi bu tələblərə tam cavab vermədiyi üçün un zavodları daha keyfiyyətli buğdanı xaricdən almağa üstünlük verir.
Bu vəziyyətin bir neçə səbəbi var. Əkin sahələrinin məhdud olması, bəzi bölgələrdə su çatışmazlığı, quraqlıq, məhsuldarlığın aşağı olması və müasir toxum sortlarının yetərincə yayılmaması əsas səbəblər sırasındadır. Eyni zamanda ölkədə çörək əsas qida məhsulu olduğuna görə tələbat da yüksəkdir.
Son illərdə dövlət bu sahəyə daha çox diqqət ayırır. Fermerlərə subsidiya verilir, yeni suvarma layihələri həyata keçirilir, məhsuldar toxumların istifadəsi artırılır və yeni əkin sahələri dövriyyəyə daxil edilir. Ümumilikdə ötən il 20 rayon üzrə təhvil verilən ərzaqlıq buğdaya görə 14 milyon 955,6 min manat məhsul subsidiyası ödənilib.
İl ərzində ərzaqlıq buğda istehsalı ilə məşğul olan sahibkarlıq subyektlərinin 6,76 min hektar ərazidə quraşdırdığı 133 dəst pivot suvarma sisteminin maliyyələşdirilməsi məqsədilə 14 müraciət üzrə 1 milyon 840 min manat güzəştli kredit və 10 milyon 989 min manat güzəştli vəsait ayrılıb.
“Ərzaqlıq buğda ilə özünütəminetmə səviyyəsinin yüksəldilməsinə dair bir sıra tədbirlər haqqında” ölkə Prezidentinin 19 iyul 2022-ci il tarixli fərmanına uyğun olaraq, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi 2022-2025-ci illərda 29,17 min hektar pivotaltı sahə üçün ərzaqlıq buğda istehsalına dair təsərrüfatlarla müqavilələr bağlayıb. Aqrar Subsidiya Şurasının əkin və məhsul subsidiyasının ödənilməsi ilə bağlı qərarına uyğun olaraq ərzaqlıq buğda istehsalı ilə bağlı öhdəlik götürmüş şəxslər tərəfindən istehsal olunaraq tədarük məntəqələrinə təhvil verilən ərzaqlıq buğdanın hər tonuna görə 2025-ci ildə 100 manat məbləğində məhsul subsidiyası müəyyən edilib.
Məqsəd gələcəkdə idxaldan asılılığı azaltmaq və ərzaq təhlükəsizliyini gücləndirməkdir.