Hindistanda fırıldaqçılar saxta polis bölməsi yaradaraq səkkiz ay ərzində vətəndaşlardan rüşvət alıblar. Bu, dövlət qurumlarının, dini təşkilatların və universitetlərin adından istifadə edərək insanları aldadan dələduzların hekayələrindən yalnız biridir.
Oktyabr ayında “Reuters” özlərini keşiş kimi təqdim edən meksikalı fırıldaqçılar haqqında geniş məqalə dərc edib. Onlar dəfn mərasimləri, vəftizlər, toylar, ilk komünyon mərasimləri və digər dini ayinləri icra edir, bunun müqabilində 30-100 dollar arasında pul alırdılar. Lakin sonradan məlum olurdu ki, həmin şəxslərin ruhanilik rütbəsi olmadığı üçün keçirdikləri mərasimlər Katolik Kilsəsi tərəfindən etibarlı sayılmır.
Meksika dünyada katoliklərin sayına görə ikinci ölkədir. Burada təxminən 120 milyon insan katolikdir. Lakin dini xidmətçilərin sayı tələbatı qarşılamaq üçün kifayət etmir. Müqayisə üçün, Avropada bir keşişin xidmət göstərdiyi parishionerlərin sayı orta hesabla 1 880 nəfər olduğu halda, Meksikada bu rəqəm 7 minə çatır.
- Kilsə səlahiyyəti olmayan şəxslərin keçirdiyi ayinləri tanımır. Nəticədə belə mərasimlərə pul ödəyən ailələr bəzən onları həqiqi keşişin iştirakı ilə yenidən keçirməli olurlar.
İndi isə başlıqda qeyd olunan Hindistan hadisəsinə qayıdaq.
2022-ci ildə Bihar ştatında bir qrup fırıldaqçı düz səkkiz ay ərzində oteldə saxta polis bölməsi fəaliyyət göstərib. Ən təəccüblüsü isə bu məkanın həqiqi polis bölməsindən cəmi 500 metr aralıda yerləşməsi idi.
Dələduzların polis papaqları, rəsmi blankları, hətta silahları da var idi. Onlar cinayət barədə şikayət vermək üçün müraciət edən insanlardan pul alır, kiçik rüşvət müqabilində sosial mənzil əldə etməyə və həqiqi polis orqanlarında işə düzəlməyə kömək edəcəklərini vəd edirdilər.
Onları isə qeyri-adi silahlar ələ verdi. Həqiqi polislərin tamamilə fərqli tapançalardan istifadə etdiyini bilən ziyarətçilərdən biri bu uyğunsuzluğa diqqət yetirdi. Nəticədə polis əməliyyat keçirdi və altı nəfər saxlanıldı.
Hindistanda saxta qurumlarla bağlı başqa bir maraqlı hadisə də 2025-ci ilin iyulunda baş verib. Polis Nyu-Dehli yaxınlığındakı Qaziyabad şəhərində yaşayış binasında saxta səfirlik yaratmış Harş Vardhan Caynı saxlayıb.
O, özünü bir neçə ekzotik qurumun, o cümlədən Vestarktika, Seborqa və Ladoniyanın səfiri və ya diplomatik nümayəndəsi kimi təqdim edirdi. Bunlar beynəlxalq səviyyədə tanınmayan, bəziləri isə virtual mikrodövlət statusunda fəaliyyət göstərən qurumlardır.
Cayn müştərilərinə xaricdə iş, beynəlxalq biznes müqavilələri vəd edir, müxtəlif vasitəçilik xidmətlərinə görə komissiya alırdı. Görünür, saxta diplomatik fəaliyyəti kifayət qədər geniş miqyas almışdı. Çünki saxlanılarkən ondan 20 dəst saxta diplomatik nömrə nişanı, dörd avtomobil, müxtəlif təşkilatlara aid 34 möhür, 12 pasport və saxta vəsiqələr aşkarlanmışdı.
Hindistan, Meksika… Təcrübəli oxucu düşünə bilər ki, belə hadisələr yalnız inkişaf etməkdə olan ölkələrdə baş verir. Ancaq bu qənaət doğru deyil. ABŞ-da da buna bənzər fırıldaqçılıq sxemlərinə rast gəlinir.
Bir müddət əvvəl hospislərlə bağlı dələduzluq sxemindən yazmışdım. Bu dəfə isə saxta universitet diplomlarının satışına diqqət yetirək.
Fırıldaqçılar yeddi universitetin internet saytından ibarət şəbəkə yaradaraq bakalavr, magistr və elmlər doktoru diplomlarını 475-550 dollar arasında dəyişən qiymətlərlə satırdılar. Əlavə ödəniş müqabilində alıcıya guya təhsil aldığı fənlər üzrə qiymətləri özü seçmək imkanı da verilirdi.
Bununla da kifayətlənməyən təşkilatçılar akademik transkriptlər hazırlayır, hətta işəgötürənlərə diplomların həqiqiliyini yoxlamaq adı altında xidmətlər təklif edirdilər. ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, bu sxem çərçivəsində doqquz il ərzində təxminən 5 milyon dollar dəyərində saxta diplom satılıb.
Belə hadisələr təkcə ABŞ və Hindistanla da məhdudlaşmır.
2026-cı ildə Nigeriyanın paytaxtı Abucada, Federal Katiblik binasında ofis əldə etməyi bacarmış saxta dövlət təşkilatı aşkar edilib. Guya bu qurumun əsas vəzifəsi ölkəyə xarici investisiyaların cəlb edilməsi idi.
Təşkilatın rəhbəri dövlət məmurları, maliyyə tənzimləyici qurumlarının nümayəndələri və xarici diplomatlarla görüşlər keçirirdi. Daha qəribəsi isə Nigeriyanın 2026-cı il dövlət büdcəsində mövcud olmayan bu agentlik üçün 1,3 milyard nayra (təxminən 1,3 milyon dollar) vəsait nəzərdə tutulması idi. Lakin həmin qurumun hesabına bu pul heç vaxt köçürülmədi.
Bütün bu hekayələrdə diqqətçəkən məqam odur ki, fırıldaqçılar insanları aldatmaq üçün əslində yeni bir xidmət icad etməyə ehtiyac duymurlar. Onlar sadəcə mövcud institutların — dövlət qurumlarının, kilsələrin, universitetlərin və diplomatik nümayəndəliklərin saxta versiyalarını yaradırlar.
İnsanların dövlətə, dinə, təhsilə və rəsmi sənədlərə olan etimadından istifadə edərək özlərinə nüfuz qazandırır, sonra isə bu etimadı pula çevirirlər.
Ən maraqlısı isə odur ki, bütün bu saxta qurumlar müştərisiz qalmır. Deməli, bəzən fırıldaqçıların ən böyük silahı nə silah, nə də texnologiyadır. Onların əsas silahı insanların etimadı və rəsmi görünən hər şeyə inanmağa meyilliliyidir.
Hazırladı: Natiq Səlim,
KONKRET.az