Turindəki kitab salonunda tanınmış amerikalı siyasətçi Bernis Sanders son ayların bəlkə də ən narahedici nitqini söylədi. İtaliya mətbuatı isə hazırda nə Trampı, nə seçkiləri, nə də Ukraynanı müzakirə edir. Hamı süni intellektin insanların dərk etməyə vaxt tapmadığı bir sürətlə dünyanı dəyişdirməyə başlamasından qorxur.
Sanders açıqca deyir: insanların əksəriyyəti hələ baş verənlərin miqyasını anlamır. Onun sözlərinə görə, artıq söhbət “rahat proqramlar”dan ya “yeni texnologiyalar”dan getmir. Söhbət bir neçə həddindən artıq varlı insanın eyni anda pul, məlumat, süni intellekt və gələcək əmək bazarı üzərində nəzarət əldə etdiyi bir sistemdən gedir.
O konkret adlar çəkdi: Elon Mask, Jeff Bezos, Zukerberq. Və sadə bir sual: insanlar öz həyatlarını, işlərini, şəxsi məlumatlarını, hətta duyğularını bir neçə milyarderin əlinə verməyə hazırdırlarmı?
Turin zalı demək olar ki, sükutla dinlədi.
İtaliyada onun iş haqqındakı sözləri xüsusilə güclü yayıldı. Sanders xəbərdarlıq etdi ki, süni intellekt və robotlaşma onlarla milyonlarla iş yerini məhv edə bilər. Üstəlik “yüz il sonra nə vaxtsa” deyil, artıq yaxın illərdə. Zərbə altında yalnız zavodlar deyil. Süni intellekt artıq ofislərə, mühasibatlığa, hüquq sahəsinə, inzibati işlərə, hətta təhsilə də addım-addım daxil olur.
Məhz burada mövzu İtaliya üçün çox aktual olmağa başlayır.
Çünki İtaliya artıq qəribə bir paradoks içində yaşayır. Bir tərəfdən ölkəyə işçi əli çatmır: sürücülər, qaynaqçılar, elektrikçilər, santexniklər, texniklər lazımdır. Digər tərəfdən diplomat sahibi çoxlu sayda gənc normal, sabit iş tapa bilmir. Əgər “ağ xalatlılar”ın bir hissəsi süni intellektlə əvəz olunmağa başlarsa, bu böhran daha da kəskinləşə bilər.
Lakin ən narahedici hissə iş barədə belə deyildi.
Sanders Amerikada gənclərin artıq süni intellekt çatlarla emosional münasibət qurmağa başladığını söylədi. O, özünə “əbədi bağlılıq” vəd edən neyron şəbəkəsi ilə ünsiyyət etdikdən sonra intihar edən bir yeniyetmanın hekayəsini xatırlatdı. Bu artıq siyasət kimi deyil, tədricən anormala çevrilən bir dünyanın xəbərdarlığı kimi səsləndi.
İtaliyada bu mövzu getdikcə daha çox narahatlıq doğurur. Xüsusilə tənhalıq, əhalinin qocalaması və “ekran vasitəsilə” yaşayış fonunda.
Buradakı ən xoşagəlməz sual belə “süni intellekt işi aparacaqmı” deyil.
İnsanlar texnologiyaların yalnız peşələri deyil, normal insan münasibətlərini də əvəz etməyə başladığı anı ümumiyyətlə fərq edə biləcəklərmi?
Natiq Səlim,
KONKRET.az