Fransalı tələbələr polis əməkdaşlarının ərəb əsilli etirazçıları təqlid etmək cəhdlərini lağa qoyurlar. Sosial şəbəkələrdə yaranan absurd ifadə qısa müddətdə etiraz aksiyalarının simvollarından birinə çevrilib.
Mənbə: The New York Times
Fransada tələbə etirazçıları küçələrə “Bismillah, c’est les ténèbres” yazılmış plakatlarla çıxırlar. Ərəb və fransız dillərinin qarışığından yaranan bu ifadə təxminən “Bismillah, bu qaranlıqdır!” kimi tərcümə olunur. Dil baxımından qeyri-təbii və absurd səslənən ifadə məhz bu xüsusiyyətinə görə etirazçıların diqqətini cəlb edib.
“Bismillah” ərəb dilində “Allahın adı ilə” deməkdir. Müsəlmanlar gündəlik həyatda müxtəlif işlərə başlayarkən bu ifadədən istifadə edirlər. Fransız dilindəki “c’est les ténèbres” birləşməsi isə “bu, qaranlıqdır” mənasını verir. İfadənin qeyri-adi quruluşu onun istehzalı məzmununu daha da gücləndirir.
The New York Times qəzetinin məlumatına görə, şüarın yayılmasına səbəb təhlükəsizlik qüvvələrinin etirazçıların qapalı onlayn söhbət qruplarına daxil olmaq cəhdləri ilə bağlı iddialar olub.
İddialara görə, hadisə ilk dəfə Snapchat platformasında diqqət çəkib. Söhbət iştirakçılarına bu qeyri-adi ifadə ilə müraciət edən istifadəçi daha sonra “Hər şeyi pozacağıq” mesajını yazıb. Oxşar mesajların müxtəlif profillərdən, fərqli ərəb adları və Əlcəzair bayrağını əks etdirən emojilərlə göndərildiyi bildirilir.
Tələbələr bu yazışmaları polis əməkdaşlarının ərəb əsilli etirazçıları təqlid etmək cəhdi kimi qəbul ediblər. Onların fikrincə, ifadənin süni və yöndəmsiz quruluşu təhlükəsizlik qüvvələrinin guya ərəb mənşəli gənclər adından danışdığı barədə şübhələri gücləndirib.
Etirazçıların istehzasının əsas hədəfi isə mümkün irqi stereotiplərdir. Onlar hesab edirlər ki, bu cür yanaşma iğtişaşlarda və ya qanun pozuntularında iştirak edən şəxslərin mənşəyinə dair əvvəlcədən formalaşmış təsəvvürləri əks etdirir. Başqa sözlə, şüar yalnız polisə yönəlmiş istehza deyil, həm də etnik mənsubiyyətə əsaslanan şübhələrin tənqididir.
Fransanın Daxili İşlər Nazirliyi The New York Times müxbirlərinin əməkdaşların bu ifadədən həqiqətən istifadə edib-etməməsi ilə bağlı sualına cavab verməyib. Bununla belə, nəşrin məlumatına görə, polis əməkdaşları şübhəlilərlə əlaqə yaratmaq və sonradan məhkəmədə sübut kimi istifadə oluna biləcək məlumatlar toplamaq məqsədilə saxta sosial media hesablarından istifadə edə bilərlər.
Beləliklə, sosial şəbəkələrdə yaranan bir ifadə qısa müddətdə siyasi və ictimai istehzanın simvoluna çevrilib. “Bismillah, c’est les ténèbres” şüarı Fransadakı etirazlarla məhdudlaşmayıb. Belçika və Almaniyada keçirilən nümayişlərdə də bu sözlərin yazıldığı plakatlar nümayiş etdirilib.
Fransalı etirazçılara dəstək verən isveçli fəal Qreta Tunberq də ifadəni özünün Instagram hesabında paylaşıb.
Hadisə sosial şəbəkələrin müasir etiraz hərəkatlarında oynadığı rolu bir daha nümayiş etdirir. Bəzən mürəkkəb siyasi mesajlar uzun bəyanatlarla deyil, absurd görünən bir ifadə, mem və ya istehzalı şüarla daha sürətlə yayılır. Bu nümunədə də dil oyunu polis üsullarına, etnik stereotiplərə və təhlükəsizlik qüvvələri ilə gənclər arasında yaranan etimadsızlığa münasibətin ifadəsinə çevrilib.
Natiq Səlim,
KONKRET.az