1922-ci ildə dünyanın ən məşhur britaniyalı əsgərlərindən biri Londondakı çağırış bürosuna gəlib adının Con Hyum Ross olduğunu bildirdi.

Heç kim bilməli deyildi ki, bu yeni əsgər T. E. Lourensdir. Ərəbistanlı Lourens.

Birinci Dünya müharibəsi zamanı o, kəşfiyyat zabiti və Osmanlı İmperiyasına qarşı vuruşan ərəb qüvvələri ilə əlaqə zabiti idi. Podpolkovnik rütbəsinə qədər yüksəldi, müharibədən sonra isə obrazı əfsanəyə çevrildi. Bu şöhrəti o, sonda sevmədi.

Sonra Uinston Çörçilin müstəmləkə işləri üzrə müşaviri işlədi, lakin 1922-ci ildə bu vəzifəni tərk edib radikal çıxış yolu axtarmağa başladı.

O, yeni yaradılmış Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə (RAF) daxil olmaq istəyirdi. Zabit kimi yox, ən aşağı pillədəki adamlardan biri kimi. RAF-ın rəhbəri və dostu Hyu Trençard onu komissiyanı qəbul etməyə razı salmağa çalışdı. Lourens imtina etdi. 1922-ci il avqustun 30-da o, ikinci dərəcəli aviasiyaçı kimi, yəni RAF-ın ən aşağı rütbələrindən birində xidmətə qəbul edildi.

Üstəlik, uydurma adla: Con Hyum Ross.

Bu dəyişikliyi təsəvvür etmək çətin idi. Şahzadələrlə, generallarla, siyasətçilərlə danışıqlar aparmış adam indi hər əsgər kimi əsas təlimatlardan keçir, texnikanı təmizləyir, yoxlamalarda, keşikdə, idman məşqlərində iştirak edir və gündəlik intizama tabe olurdu.

Axşamlar isə gizlicə gördüklərini qeydə alırdı. Bu qeydlər sonradan “Zərbxana” (The Mint) kitabına çevrildi. Bu, RAF-ın ən aşağı təbəqəsindəki həyat haqqında onun təsviridir.

Anonimlik cəmi bir neçə ay davam etdi. Mətbuat aşkar etdi ki, aviasiyaçı Ross əslində Ərəbistanlı Lourensdir. 1923-cü ilin yanvarında RAF onu sıralardan çıxardı, çünki qalmaqal onun burada qalmasını qeyri-mümkün etmişdi.

Amma o, bununla dayanmadı. Başqa adla, T. E. Şou adı ilə Kral Tank Korpusuna sıravi əsgər kimi daxil oldu.

İkidən çox il ərzində dəfələrlə RAF-a qayıtmasına icazə verilməsini xahiş etdi. 1925-ci ildə nəhayət qəbul olundu.

O, yenə də sıravi heyətin adamı idi. Adı yenə Şou idi. Bu dəfə həyatının sonuna qədər orada qalacaqdı.

Xidməti təkcə sadə vəzifələrdən ibarət deyildi. Hindistanda aerofotoçəkiliş, rabitə və istiqamətləndirmə sahəsində çalışdı. Sonralar qəzaya uğramış hidroplan ekipajlarına kömək üçün istifadə olunan sürətli katerlərə böyük maraq göstərdi.

Xilasedici katerin gec çatdığı faciənin şahidi olduqdan sonra RAF üçün daha sürətli gəmilərin yeni nəslinin sınaqdan keçirilməsinə və təkmilləşdirilməsinə kömək etdi. 1931-ci ildə “200 sinfi” prototipinin sınaqlarında iştirak etdi. İllər sonra da qeyd dəftərlərində mühərriklər üzərində işləməsi və bu qayıqları yoxlaması görünürdü.

O, səhradakı əməliyyatlara rəhbərlikdən əllərini texnikaya batırmağa keçdi. Və deyəsən, bunu üstün tuturdu.

Lourens 1935-ci ilə qədər RAF-da qaldı. Tank Korpusundakı müddəti çıxmaqla, təxminən on bir il sıravi aviaçı olaraq xidmət etdi. Bu, onu məşhur edən əfsanəni yaratmağa sərf etdiyi vaxtdan daha çox idi.

Xidməti tərk etdikdən bir neçə həftə sonra Dorsetdəki evinin yaxınlığında motosiklet qəzasında həlak oldu. 46 yaşı var idi.

Hazırladı: Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az