“Mənzildə LED lampalara və lazımi nöqtələrdə hərəkət sensorlarına keçid ailənin aylıq kommunal büdcəsini optimallaşdırmaq üçün ən sadə, təhlükəsiz və qısa müddətdə özünü doğruldan “yaşıl iqtisadiyyat”a uyğun addımdır”.
KONKRET.az xəbər verir ki, bu sözləri “Yeni Sabah”a açıqlamasında iqtisadçı ekspert Bella Bəşirova bildirib. Onun sözlərinə görə, LED lampalara keçid elektrik enerjisi xərclərində çox ciddi və dərhal hiss olunan qənaət yaradır:
“Orta statistik Azərbaycan ailəsinin mənzilində təxminən 10 işıqlandırma nöqtəsi olur. 60 Vatt gücündə olan ənənəvi közərmə lampası gün ərzində orta hesabla 5 saat işləyərsə, ayda 9 kilovat-saat (kVt-saat) elektrik enerjisi sərf edir. 10 lampa üçün bu göstərici aylıq 90 kVt-saat təşkil edir.
Eyni işıqlılığı verən modern LED lampa isə cəmi 8-9 Vatt gücündə olur. Bu isə eyni istifadə rejimində 10 lampa üçün aylıq cəmi 12-13 kVt-saat deməkdir.
Azərbaycanda əhali üçün tətbiq olunan pilləli tarifləri (aylıq 200 kVt-saat-a qədər 8 qəpik, 200 kVt-saat-dan yuxarı 9 qəpik və s.) nəzərə alsaq, LED lampaya keçid işıqlandırmaya çəkilən xərci 80-85% azaldır. Əgər evdə digər elektrik cihazları çoxdursa və ailə artıq yüksək tarif pilləsinə (məsələn, 9 qəpiklik həddə) çatırsa, bu qənaət ailə büdcəsinə daha böyük müsbət təsir göstərir.
Köhnə közərmə lampalarından istifadə etmək görünən tərəfdə ucuz (çünki lampanın özü ucuzdur), amma arxa fonda çox baha başa gələn bir seçimdir. Fizika və iqtisadiyyat baxımından közərmə lampası əslində işıqlandırıcı deyil, “qızdırıcı” cihazdır — çünki xərclədiyi enerjinin 90%-dən çoxunu istiliyə çevirir, yalnız 5-10%-ni işığa yönəldir.
Rəqəmlərlə birbaşa itki: Eyni işıqlandırma üçün közərmə lampası işlədən bir ev təsərrüfatı, LED işlədən evlə müqayisədə yalnız işıqlandırmaya görə ildə orta hesabla 50-70 manat əlavə pul ödəyir.
Tez-tez yenilənmə xərci: Közərmə lampalarının ömrü cəmi 1 000 saat civarındadır (təxminən 6-8 ay). Bu da o deməkdir ki, istehlakçı il ərzində dəfələrlə yeni lampa almaq məcburiyyətində qalır.
Yay mövsümündə dolayısı itki: Közərmə lampaları evi əlavə qızdırdığı üçün yay aylarında kondisionerin daha çox işləməsinə və elektrik xərcinin bir az da artmasına səbəb olur”.
Ekspert qeyd edib ki, bu sahə iqtisadiyyatda “Maya dəyərinin geri ödənmə müddəti” (Payback period) anlayışı ilə çox gözəl izah olunur:
“Bizim daxili bazarda keyfiyyətli bir LED lampanın qiyməti orta hesabla 2.50 – 4.00 manat arasındadır. Bir közərmə lampasının qiyməti isə təxminən 0.80 – 1.00 manatdır. İlkin baxışda LED lampa 3-4 dəfə baha görünə bilər. Lakin bir LED lampa ayda orta hesabla 60 – 80 qəpik şəxsi qənaət formalaşdırır. Bu o deməkdir ki, LED lampaya qoyulan əlavə sərmayə cəmi 3-5 ay ərzində özünü tamamilə doğruldur və ödəyir. Ən əsası üzə çıxır ki, keyfiyyətli LED lampanın xidmət ömrü 15 000 – 25 000 saatdır (gündə 5 saat işləməklə 8-10 il). Deməli, ilk 4 aydan sonra qalan illər ərzində əldə olunan qənaət tamamilə ailənin xalis büdcə qazancına çevrilir. Yəni bu, sıradan bir istehlak deyil, çox gəlirli kütləvi investisiyadır”.
Bella Bəşirova bildirib ki, xüsusilə dəhliz, pilləkən qəfəsi, balkon və sanitar qovşaq kimi işığı tez-tez unudulub açıq saxlanılan zonalarda hərəkət sensoru və ya hərəkət sensorlu LED lampalar istifadə etmək iqtisadi baxımdan tamamilə əsaslandırılmışdır:
“Əhalinin ən çox elektrik itkisinə yol verdiyi məqamlardan biri işığın boş yerə yanılı qalmasıdır. Dəhlizdə və ya balkonda işıq saatlarla açıq qala bilir. Sensor quraşdırılsa, işıq yalnız ehtiyac olduqda (insan keçdikdə) yanır və 15-30 saniyə sonra avtomatik sönür. Daxili bazarda daxili sensorlu LED lampalar və ya ayrıca hərəkət sensorları 8 – 15 manat aralığındadır. Bu cihazlar işığın lazımsız yanma müddətini 70-80% azaldır. Xüsusilə uşaqlı və ya böyük ailələrdə bu investisiya özünü 6-9 ay ərzində tamamilə ödəyir”.