1698-ci il sentyabrın 18-də Bastiliyaya tarixə “Dəmir maskalı adam” kimi düşən 64489001 nömrəli sirli məhbus gətirildi.

O, 1703-cü il noyabrın 19-da ölümünə qədər burada saxlanıldı.

Əvvəlcə Bastiliyada ona ayrıca otaq ayrılmışdı. Lakin 1701-ci ildə o, cadugərlikdə və gənc qızları yoldan çıxarmaqda ittiham olunan Domenik Fransua Tirmonla eyni kameraya salındı. Bir müddət sonra isə onlara “hökumət əleyhinə çıxışlar etməkdə” təqsirləndirilən Jan Aleksandr de Rokorvil də qoşuldu. Bütün bunlar kralın əmri ilə həyata keçirilirdi.

Görünür, “Dəmir maska” haqqında əfsanə məhz bu insanların söylədiklərindən sonra yayılmağa başlayıb. Maraqlıdır ki, sirli məhbus özü heç vaxt kameradaşlarına kim olduğunu və hansı cinayətə görə ömürlük anonimliyə məhkum edildiyini deməyib. O, kameradaşlarına tez-tez belə deyirmiş:

“Məni lənətlənmiş adam çağırın!”

Bu gün də həmin şəxsin əslində kim olduğu dəqiq məlum deyil. Onun kimliyi ilə bağlı çoxsaylı versiyalar mövcuddur: kral XIV Lüdovikin əkiz qardaşı, kraliçanın qara dərili səhifdən dünyaya gətirdiyi övladı, Oliver Kromvelin oğlu, hətta birbaşa kral XIV Lüdovikin özü…

Hətta onun qadın olduğu barədə versiya da var. Fransa, qadınsız necə olar?

Ümumilikdə, bu sirli məhbusun kimliyi ilə bağlı 52 versiya mövcuddur.

Aleksandr Düma “Məşhur cinayətlər” əsərinin altıncı cildində “Dəmir maskalı adam” adlı fəsildə sirli məhbusun kimliyi ilə bağlı irəli sürülmüş bütün əsas nəzəriyyələri təqdim edib.

“Matrisa sistem analizi” isə belə bir nəticəyə gəlib ki, “dəmir maskanın” arxasında müxtəlif vaxtlarda bir neçə fərqli insan gizlənib. Şəxsən mənə bu versiya daha maraqlı gəldi.

Dəqiq məlum olan isə budur ki, məhbusun saxlanıldığı bütün yerlərdə, o cümlədən Bastiliyada onun üçün mümkün qədər rahat şərait yaradılıb. Həmçinin məlumdur ki, maska əslində dəmirdən deyil, qara məxmərdən hazırlanmışdı. Məhbusu iki muşketyor qoruyurdu və onlar lazım gəldiyi təqdirdə onu dərhal öldürməyə hazır idilər.

Onun ölümünün dəqiq tarixi isə həbsxana sənədlərində qeyd olunub.

Məhbus öldükdən sonra “Marchioly” adı ilə dəfn edildi. Onun istifadə etdiyi bütün mebel və geyimlər xüsusi olaraq məhv edildi, divarlar rəngləndi, metal əşyalar isə əridildi.

Yeri gəlmişkən, dəfn protokolu da ictimaiyyətə elan edilmişdi. Lakin sənəddə onun adı və soyadı ağardılaraq silinmişdi.

Beləliklə, əsrlər keçməsinə baxmayaraq, “Dəmir maskalı adamın” əsl kimliyi hələ də tarixin ən böyük sirrlərindən biri olaraq qalır.

Hazırladı: Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az