Quldurların hökm sürdüyü meşədə rəsm çəkən qadın haqqında maraqlı faktlarbackend

Quldurların hökm sürdüyü meşədə rəsm çəkən qadın haqqında maraqlı faktlar

1866-cı ildə Romanın yaxınlığındakı İtaliya meşələrində molbertini və boyalarını götürərək mənzərə rəsmləri çəkən qeyri-adi bir qadına rast gəlmək olardı. O, silahlı quldur dəstələrinin at oynatdığı, varlı insanları girov götürərək ailələrindən fidyə tələb etdiyi ərazilərdə belə, heç nədən çəkinmədən işləyirdi.

Bir qədər əvvəl quldurlar məşhur heykəltəraş Cakometti ailəsinin gənc üzvünü oğurlamış, onun azadlığa buraxılması üçün yaxınları 6 min skudo fidyə ödəməyə məcbur olmuşdular. Rusiyalı rəssam isə quldurların girovu saxladığı həmin meşədə rəsm çəkməyə davam edirdi. Bu cəsur qadının adı Sofiya Vasilyevna Suxovo-Kobılinadır (1825–1867).

İncəsənətə bağlı ziyalı ailənin qızı

Sofiya Moskvada yaşayan varlı və savadlı ailədə dünyaya gəlmişdi. Onun qardaşı məşhur dramaturq Aleksandr Suxovo-Kobılin idi. «Kreçinskinin toyu» pyesinin müəllifi kimi tanınan Aleksandr yalnız ədəbi yaradıcılığı ilə deyil, böyük səs-küyə səbəb olmuş cinayət işi ilə də gündəmə gəlmişdi. O, gənc fransız qadının qətlində şübhəli bilinirdi, lakin günahı sübuta yetirilmədi.

Sofiyanın böyük bacısı Yelizaveta isə Yevgeniya Tur təxəllüsü ilə tanınan yazıçı idi. Ailənin evində ədiblər, universitet professorları və rəssamlar tez-tez qonaq olurdular. Belə bir mühitdə böyüyən Sofiya uşaqlıqdan kitablar, incəsənət söhbətləri və qeyri-adi şəxsiyyətlərlə əhatə olunmuşdu.

O, hələ 16 yaşında olarkən Fransaya gedərək rəssamlıq təhsili almaq istəyirdi. Lakin valideynləri buna razılıq vermədilər. Sofiya ruhdan düşmədi, müstəqil şəkildə rəsm çəkməyi öyrənməyə başladı. Sonralar tanınmış rəssam Yeqor Meyer onun müəllimi oldu.

Maraqlıdır ki, imkanlı ailədən olan Sofiya yalnız öz təhsilinin xərcini ödəməklə kifayətlənmirdi. O, müəlliminə və digər rəssamlara da maddi yardım göstərirdi. Meyer onun istedadını yüksək qiymətləndirir, hətta Rəssamlıq Akademiyasına müraciət edərək gənc qızın zadəgan ailəsindən olmasına baxmayaraq, dünyəvi əyləncələrdən imtina edib özünü incəsənətə həsr etdiyini xüsusi vurğulayırdı.

1854-cü ildə Sofiya İmperator Rəssamlıq Akademiyasının Böyük qızıl medalına layiq görülən ilk qadın oldu. Bu, qadınların hələ Akademiyada kişilərlə bərabər təhsil almaq imkanına malik olmadığı bir dövr üçün olduqca mühüm nailiyyət idi.

Mükafatlandırma mərasimində Sofiya həyəcan içində, nəfəs alətləri orkestrinin müşayiəti ilə səhnəyə çıxmışdı. Sonralar həmin tarixi anı özü də rəsm əsərində əbədiləşdirdi.

İtaliyada rəssamlıq həyatı

Mükafatdan sonra Sofiya İtaliyada məskunlaşdı. Romada özünün rəssamlıq emalatxanasını açdı. Zaman keçdikcə bu məkan rusiyalı və xarici rəssamların görüş yerinə çevrildi. Burada naturadan rəsmlər çəkilir, musiqi səslənir, incəsənət haqqında müzakirələr aparılır, bazar günləri isə dostların iştirakı ilə səmimi məclislər təşkil olunurdu.

Rəssam Mixail Skotti dostuna yazdığı məktubda Sofiya haqqında böyük rəğbətlə danışırdı: “Suxovo-Kobılina əsl igiddir, əsl qızdır!”

Skottinin sözlərinə görə, Sofiya soyuqlar düşənədək Romanın Kampaniya bölgəsində açıq havada işləyir, çoxsaylı gözəl etüdlər yaradır və gələcəkdə iri həcmli tablolar çəkməyi planlaşdırırdı.

O, rusiyalı rəssamlarla əcnəbi sənətkarları bir araya gətirməyə çalışırdı. Lakin həmyerlilərinin bəziləri, xüsusilə xarici dilləri bilmədikləri üçün, əcnəbilərlə ünsiyyətə o qədər də həvəs göstərmirdilər. Sofiya isə İtaliya mühitində özünü çox rahat hiss edirdi. Yerli dili, küçələrin səs-küyünü, sadə insanlarla söhbətləri sevirdi. Daim yeni yerlərə getməyə can atırdı. Hətta yaxınlarına yazırdı ki, bir yerdə cəmi bir həftə qaldıqdan sonra darıxmağa başlayır.

Keçmiş monastırda gecələyən rəssam

Sofiyanın İtaliyadakı səyahətləri bəzən qeyri-adi məkanlarda keçirdi. Bir dəfə o, Amalfi şəhərində qədim monastır binasında yaradılmış mehmanxanada məskunlaşdı.

Otağı əslində üç keçmiş rahib hücrəsindən ibarət idi və balkonu vardı. Axşamlar monastırın tağları altında lampalar yanır, dəhlizlərdə addım səsləri əks-səda verir, yaxınlıqdakı kilsədən isə duaların avazı eşidilirdi.

Sofiya ilk gecə çox qorxduğunu, çoxdan vəfat etmiş rahiblərdən birinin ruhu ilə qarşılaşacağından ehtiyat etdiyini etiraf edirdi. Lakin qısa müddət sonra bu qəribə məkana alışdı, hətta onu sevməyə başladı.

Kapri və İşkya adalarına səfəri isə daha macəralı olmuşdu. İki dostu ilə birlikdə yola çıxan Sofiyanı yolda güclü külək və leysan yaxaladı. Dəniz xəstəliyindən əziyyət çəkən səyyahlar nəhayət sahilə çıxa bilsələr də, yaxınlıqda heç bir nəqliyyat vasitəsi tapmadılar.

Onlara əvvəlcə piyada, daha sonra isə at, qatır və eşşək belində yollarına davam etmək qaldı. Saatlarla ay işığında, islanmış və yorğun halda yol getdilər. Sofiya sonradan yaxınlarına yazırdı ki, çoxdandır belə ürəkdən gülməmişdi.

Quldurların arasında molbertlə

İtaliyalılar zaman keçdikcə qeyri-adi rus rəssamına alışmışdılar. Sofiya molbertini götürüb küçəyə çıxanda ətrafına tez-tez maraqla baxan insanlar toplaşırdı. Bəzən yoldan keçənlər onun işləməsinə mane olmasınlar deyə tamaşaçıları özləri uzaqlaşdırırdılar.

Bir dəfə yerli hakimiyyət orqanları rəssama şəhərdən kənarda işləyərkən onu müşayiət etmək üçün iki əsgər də ayırmışdı.

İtaliyanın birləşməsi uğrunda mübarizə illərində Sofiya Cüzeppe Qaribaldini görmüş, onun qırmızı köynəkli könüllülərinin fəaliyyətini izləmiş və onların coşqusuna heyran qalmışdı.

Bir dəfə xalq toplantılarından birində keşiş yaralı əsgərlərin hətta dəsmala belə ehtiyac duyduğunu bildirmişdi. Bu sözlərdən sonra toplantı iştirakçıları tribunaya öz dəsmallarını atmağa başladılar. Qısa müddətdə orada bütöv bir dəsmal yığını yarandı. Sofiya da öz dəsmalını könüllü şəkildə təqdim etdi.

Lakin rəssamın həyatında yalnız səyahətlər, maraqlı görüşlər və macəralar olmayıb. Onun şəxsi həyatı ilə bağlı da uzun müddət məlum olmayan maraqlı bir fakt sonradan üzə çıxıb.

Naməlum nişanlı və yarımçıq qalan sevgi hekayəsi

Ailə İncili üzərində yaxın vaxtlarda aşkar edilmiş bir qeyd Sofiyanın şəxsi həyatına dair əvvəllər məlum olmayan məlumatı üzə çıxarıb. Məlum olub ki, rəssamın Boris İvanoviç Belostotski adlı nişanlısı varmış.

O, 1859-cu il avqustun 12-də Zayaçi Qorı adlı malikanəsində vəfat edib. Onların necə tanış olduqları, nişanlanmalarının hansı şəraitdə baş verdiyi və gənc kişinin ölüm səbəbi hələlik məlum deyil.

Sofiya ömrünün sonunadək ailə qurmadı.

Onun yaxın dostları arasında rəssam İvan Ksenofontov da vardı. Ksenofontov 1859-cu ildə Sofiyanın maraqlı portretini çəkmişdi. Rəssam portretdə qadının yanında sevgi və sədaqəti simvolizə edən güllər təsvir etmişdi. Bununla belə, onların arasında romantik münasibətlərin olub-olmadığını təsdiqləyən etibarlı məlumat yoxdur.

Silahlı quldurların qorxutmadığı qadın

Sofiyanın həyatındakı ən heyrətamiz hadisələrdən biri bir neçə il sonra baş verdi. O, Romanın yaxınlığındakı Vikarello termal sularında müalicə almağa getmişdi.

Həmin dövrdə ətraf ərazilərdə fəaliyyət göstərən quldur dəstələri səbəbindən kurort demək olar ki, boşalmışdı. Adətən burada yüzdən çox insan dincəlirdisə, indi yalnız ən cəsarətli təxminən iyirmi nəfər qalırdı.

Hamamların sahibi istirahət edənləri silahlı mühafizə ilə təmin edəcəyinə söz vermişdi. Sofiya özünü xaçlayaraq təkbaşına yola çıxdı. Lakin kurorta çatanda vəd edilən əsgərlərin ortalıqda olmadığını gördü.

İstirahət edənlər bəzən pəncərələrdən silahlı adamları müşahidə edirdilər. Yerli kəndlilər isə hərbi patrulların fəaliyyətinə istehza ilə yanaşırdılar. Onların sözlərinə görə, quldurları tutmalı olan iki-üç gənc əsgər ətrafdakı təsərrüfatlarda şərab dadmağa üstünlük verirdi. Kəndlilər əminliklə bildirirdilər ki, əsl quldurlarla qarşılaşsalar, ilk qaçan elə həmin “mühafizəçilər” olacaq.

Sofiya bütün bunları yaxınlarına yazdığı məktublarda heyrətamiz sakitliklə təsvir edirdi. Ən maraqlısı isə odur ki, təhlükəli vəziyyətə baxmayaraq, o, açıq havada rəsm çəkməyi dayandırmırdı.

1866-cı ildə Romanın yaxınlığındakı meşələrdə silahlı quldurların fəaliyyət göstərdiyi bir vaxtda molbertini qurub mənzərə çəkən qadın da məhz o idi.

Sənətinə tələbkar, insanlara səxavətli

Sofiya nə qədər cəsarətli və müstəqil olsa da, yaradıcılığına münasibətdə son dərəcə tələbkar idi. Ən yüksək akademik mükafata layiq görüldükdən sonra belə, bacısına yazdığı məktubda işıq və kölgəni kifayət qədər yaxşı təsvir edə bilmədiyini, hələ çox şey öyrənməli olduğunu etiraf edirdi.

Onun əsərləri yalnız Rusiyada deyil, Roma sənət mühitində də tanınırdı. Bununla yanaşı, Sofiya ehtiyacı olan insanlara kömək etməyi də unutmurdu. Ölümündən sonra müasirləri onun maddi yardımlar göstərdiyi, lakin bunu heç vaxt nümayiş etdirməyə çalışmadığı insanları xatırlayırdılar.

1867-ci ilin yayında Sofiya atasının xəstələndiyini eşidərək İtaliyadan Rusiyaya qayıtdı. Romadakı emalatxanasında çoxsaylı rəsm və etüdləri qaldı.

Bir müddət sonra rəssam Tula quberniyasındakı ailə malikanəsində vəfat etdi. Onun cəmi 42 yaşı vardı.

Sofiyanın ölümündən sonra Sankt-Peterburqda təşkil edilən sərgidə rəssamın 174 əsəri və etüdü nümayiş etdirildi. Əsərlərinin bir qismi şəxsi kolleksiyalara satıldı. Bu gün isə yaradıcılıq irsinin xeyli hissəsinin harada olduğu məlum deyil.

Qısa ömrə sığan böyük həyat

Sofiya Suxovo-Kobylinanın taleyi qısa ömrünə baxmayaraq, son dərəcə zəngin və qeyri-adi hadisələrlə dolu olub. Məşhur qohumlar, ailə qalmaqalları, nüfuzlu sənət mükafatları, yarımçıq qalan sevgi hekayəsi, görkəmli rəssamlarla dostluq, Qaribaldi tərəfdarları ilə görüşlər və dövrünün bir çox kişisinin belə cəsarət etməyəcəyi səyahətlər…

Lakin onun xarakterini ən yaxşı açan məqamlar nə aldığı mükafatlar, nə də tanış olduğu məşhur insanlar idi. Əsl Sofiyanı yaxınlarına yazdığı məktublardakı kiçik detallar daha yaxşı tanıdır.

Monastırda ruh görməkdən qorxan, dəhşətli dəniz səfərindən sonra gülməkdən özünü saxlaya bilməyən, ehtiyacı olanlara səssizcə yardım edən və quldurların gizləndiyi meşədə belə molbertini qurub rəsm çəkməyə davam edən qadın…

Sofiya Suxovo-Kobylina məhz belə bir insan idi: istedadlı, müstəqil, cəsarətli və öz dövrünün qadınları üçün qoyulmuş sərhədləri aşmağı bacaran rəssam.

Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

*

*

*