1954-cü il noyabrın 12-də Nyu-York yaxınlığındakı Ellis-Aylend adasında saxlanılan sonuncu şəxs – norveçli dənizçi Arne Petersen azadlığa buraxıldı. Həmin gün ABŞ rəsmiləri 62 il ərzində 12 milyondan çox mühacirin keçdiyi məşhur immiqrasiya mərkəzini rəsmən bağladılar.

1892-ci ildən etibarən milyonlarla insan üçün Amerikaya gedən yol məhz bu adadan başlayırdı. Avropanın müxtəlif ölkələrindən yola düşən gəmilər Nyu-York limanına minlərlə mühacir gətirirdi. İnsanlar əllərində çamadanlarla sahilə çıxır, tibbi müayinədən keçir, immiqrasiya məmurlarının suallarını cavablandırırdılar.

Əksəriyyət üçün bu prosedur cəmi bir neçə saat çəkirdi. Yoxlamalardan uğurla keçənlər yeni həyat qurmaq ümidi ilə Nyu-Yorka yollanırdılar. Lakin hamının taleyi eyni olmurdu. Bəziləri həftələrlə qərar gözləməli, digərləri isə ABŞ-a buraxılmayaraq geri göndərilməli idi.

1920-ci illərdən başlayaraq ABŞ immiqrasiya qaydalarını sərtləşdirdi və ölkəyə girişə ciddi məhdudiyyətlər tətbiq olundu. Nəticədə Ellis-Aylendin əvvəlki əhəmiyyəti tədricən azaldı. Sonrakı illərdə ada daha çox deportasiya təhlükəsi ilə üzləşən şəxslərin saxlanıldığı mərkəz kimi istifadə edildi.

1954-cü ildə fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra Ellis-Aylend uzun müddət baxımsız qaldı. Bir vaxtlar milyonlarla insanın taleyinin həll olunduğu binalar tədricən dağılıb yararsız vəziyyətə düşməyə başladı.

Yalnız 1990-cı ildə ada yenidən ziyarətçilərin üzünə açıldı. Lakin bu dəfə onun qapıları mühacirlər üçün deyil, tarixlə maraqlanan insanlar üçün açılmışdı. Ellis-Aylenddə İmmiqrasiya Muzeyi fəaliyyətə başladı.

Bu gün muzeydə mühacirlərin Amerikaya gətirdikləri köhnə çamadanları, şəxsi əşyaları, sənədləri, fotoşəkilləri və bir vaxtlar minlərlə insanın taleyinin müəyyənləşdirildiyi nəhəng yoxlama zalını görmək mümkündür.

Tarixçilərin hesablamalarına görə, bu gün ABŞ əhalisinin təxminən 40 faizi öz nəsil şəcərəsində Ellis-Aylend vasitəsilə Amerikaya gəlmiş əcdad tapa bilər.

Beləliklə, bir vaxtlar milyonlarla insan üçün yeni həyata açılan Ellis-Aylendin immiqrasiya mərkəzi kimi fəaliyyəti başa çatdı. Ancaq ada bu gün də Amerika tarixinin ən mühüm simvollarından biri olaraq qalır. Onun divarları arasında təkcə insanların keçmişi deyil, həm də daha yaxşı həyat arzusu ilə okeanı aşan milyonlarla insanın ümidləri yaşayır.

Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az