Azərbaycan Baş nazirinin müavini Şahin Mustafayevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin Ermənistana səfəri özlüyündə qeyri-adi hadisə deyil. Bu, sərhədlərin delimitasiyası üzrə hökumətlərarası komissiyanın işinin davamı kimi qiymətləndirilir.
KONKRET.az xəbər verir ki, səfər 2025-ci ilin noyabrında Ermənistan Baş nazirinin müavininin Qəbələyə səfərindən sonra bu səviyyədə ilk hökumətlərarası təmaslardan biri kimi diqqət çəkib.
Səfər rəsmi baxımdan sərhədlərin delimitasiyası gündəliyi ilə bağlı olsa da, Ermənistan mediasının yaydığı görüntülərdə siyasi gündəmin arxa planında qalan bəzi detallar müzakirə mövzusuna çevrilib.
Danışıqlardan sonra müşahidəçilərin diqqətini təkcə görüşün özü yox, həm də Azərbaycan nümayəndə heyətinin hərəkət etdiyi avtomobil kortejinin tərkibi çəkib.
Ermənistan mediasının iddiasına görə, kortejin sonunda 00-OO-006 seriya nömrəli “Rolls-Royce” markalı avtomobil görünüb. Erməni jurnalistlər həmin avtomobilin iş adamı Samvel Aleksanyanla əlaqəli olduğunu iddia edirlər.
Bundan başqa, Ermənistan informasiya məkanında digər iri sahibkar — Xaçatur Sukiasyanın da adı hallandırılır. Eyni zamanda danışıqların keçirildiyi ərazidə təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirildiyi, snayperlərin yerləşdirildiyi barədə məlumatlar yayılıb.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin erməni iş adamları ilə hər hansı görüş keçirməsinə dair rəsmi təsdiq yoxdur. Lakin vizual və dolayı siqnallar Ermənistan mediasında fəal şəkildə müzakirə olunur.
Bu şəxslər kimdir və niyə diqqət çəkirlər?
Samvel Aleksanyan Ermənistanın ən tanınmış iri biznesmenlərindən biridir. O, uzun illər “şəkər kralı” kimi tanınıb və “Alex Group” şirkəti vasitəsilə əsasən şəkər, yağ və ərzaq məhsullarının idxalı ilə məşğul olub.
Aleksanyan həm də keçmiş deputatdır. Ermənistan biznes mühitində o, uzun müddət “toxunulmaz” oliqarxlardan biri hesab edilib. Onun biznes maraqları əsasən ərzaq idxalı və paylanması, pərakəndə ticarət, supermarket şəbəkələri, alkoqollu və qida məhsulları sahələrini əhatə edir.
Onun “Yerevan City” supermarketlər şəbəkəsi və “Yerevan Mall” ticarət mərkəzi ilə əlaqəli olduğu bildirilir.
Xaçatur Sukiasyan isə Ermənistanda “Grzo” ləqəbi ilə tanınır. O, “SIL Group” ailə holdinqinin qurucusu və rəhbəridir. Bu qrupun tərkibinə bank, sığorta, aviasiya, ticarət mərkəzləri və digər sahələrdə fəaliyyət göstərən şirkətlər daxildir.
Sukiasyan Ermənistan parlamentinin hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından deputatıdır. Ermənistan mediası onu 1990-cı illərin əsas oliqarxlarından biri, daha sonra isə 2018-ci il hadisələrindən sonra enerji, tikinti və aviasiya kimi strateji sahələrdə mövqelərini gücləndirmiş sistemli oyunçu kimi təqdim edir.
Əslində, söhbət Ermənistan iqtisadiyyatının mühüm seqmentlərində çalışan iki iri kapital nümayəndəsindən gedir.
Delimitasiyadan kənara çıxan kontekst
Rəsmi gündəlik sərhədlərin delimitasiyası ilə bağlıdır. Lakin regionda paralel olaraq ehtiyatlı iqtisadi təmasların bərpası mərhələsi də formalaşır.
Hazırda mümkün enerji axınları, yanacaq tədarükü, gələcək mal dövriyyəsi, nəqliyyat-logistika xətləri və infrastruktur layihələri barədə müxtəlif səviyyələrdə müzakirələr aparılır.
Bu baxımdan iri erməni biznesinin gələcək iqtisadi modellərdə potensial iştirakçı kimi görünməsi təəccüblü deyil.
Hələlik Ermənistanla Azərbaycan arasında real sistemli ticarət dövriyyəsindən danışmaq çətindir. Məlumatlara görə, ötən ay gömrük statistikasında Ermənistandan Azərbaycana cəmi min dollarlıq Niderland qızılgülü partiyası qeydə alınıb.
Qalan mövzular isə hələ daha çox ehtimal və müzakirə səviyyəsindədir. Bəzən folqa, bəzən şəkər tozu, bəzən də digər mallarla bağlı iddialar səslənir. Şəkər tozu məsələsinin gündəmə gəlməsi isə Ermənistan mediasında Samvel Aleksanyanın adı ilə əlaqələndirilir.
Bu nə deməkdir?
Bu mənzərədə Ermənistanın iri biznes dairələri gələcək iqtisadi əlaqələrin mümkün iştirakçıları kimi görünməyə başlayır. Əgər siyasi çərçivə texniki delimitasiya prosesindən daha geniş iqtisadi gündəliyə doğru inkişaf etsə, belə fiqurların rolu arta bilər.
Məhz buna görə Aleksanyan və Sukiasyan kimi şəxslərin adları müzakirə olunur.
Şahin Mustafayevin səfəri formal olaraq delimitasiya prosesinin tərkib hissəsidir.
Amma bu səfərin fonunda ikinci reallıq da görünür: regionda biznes dairələri gələcək iqtisadi imkanları siyasətçilərdən daha tez hiss etməyə və oxumağa başlayıblar.
Natiq Səlim
KONKRET.az