O, Yasir Ərəfatın şəxsi həkimi idi. Fələstin rəhbərliyinin ən yüksək eşelonlarına sərbəst şəkildə daxil olur, onların ən məxfi planlarından xəbər tutur və əldə etdiyi məlumatları İsrail kəşfiyyatına ötürürdü. “Mossad” üçün son dərəcə qiymətli agentə çevrilən Əminə əl-Müfti uzun illər ifşa olunmadan fəaliyyət göstərdi. Lakin onun bəxti bir gün gətirmədi. Həbs olundu, ağır işgəncələrə məruz qaldı və illərlə Livanda əsir saxlanıldı. Onun taleyində ərəb silahlı qruplaşmalarının, eləcə də sovet KQB-si və Şərqi Almaniyanın “Ştazi” kəşfiyyatının iştirakı olduğu iddia edilir.

Əminə əl-Müftinin hekayəsi Yaxın Şərqdə kəşfiyyat müharibəsinin ən mürəkkəb və müəmmalı səhifələrindən biridir.

İmtiyazlı ailədən kəşfiyyat dünyasına

Ammanda nüfuzlu çərkəz ailəsində dünyaya gələn Əminə əl-Müfti yaxşı təhsil almış, yüksək tibbi ixtisasa yiyələnmişdi. Aristokrat davranışı, intellekti, xarici görünüşü və peşəkarlığı ona ətrafındakı insanların etimadını qazandırırdı. Belə bir qadının arxasında İsrail kəşfiyyatının dayanacağını heç kim ağlına gətirməzdi.

Əminənin ailəsi digər çərkəzlərlə birlikdə Qafqazdan köçərək İordaniyada məskunlaşmışdı. Çərkəzlər tarixən döyüşkənliyi, dözümlülüyü və azadlıqsevərliyi ilə tanınan xalqdır. Lakin yeni vətəndə onların həyatı heç də asan keçmirdi.

Əminənin uşaqlığı fələstinli ərəblərin arasında keçmişdi. O, dəfələrlə təhqir və təhdidlərlə üzləşmiş, özünü yad mühitdə hiss etmişdi. Bəzi bioqrafik mənbələrdə onun sonradan İsrail kəşfiyyatı ilə əməkdaşlığa başlamasında məhz bu təcrübələrin və fələstinlilərə qarşı formalaşmış şəxsi münasibətinin rol oynadığı bildirilir.

O, çıxış yolunu təhsildə gördü. Psixologiya da daxil olmaqla bir neçə tibbi istiqamət üzrə ixtisaslaşan Əminə Ammanda özəl tibbi praktika ilə məşğul olmağa başladı və qısa müddətdə tanınmış həkimlərdən birinə çevrildi.

Lakin şəxsi həyatı uğurlu deyildi. Ailəsində mütəmadi münaqişələr baş verir, qonşular tez-tez mübahisə və qışqırıq səsləri eşidirdilər. İddialara görə, bir dəfə əri onu pəncərədən ataraq az qala ölümünə səbəb olmuşdu. Sonradan Əminənin tibbi fəaliyyətinə də məhdudiyyət qoyuldu. Onun müsəlman cəmiyyətində qadın üçün qəbul edilən davranış normalarından kənara çıxması ətrafındakıların narazılığına səbəb olurdu. Bütün bunlardan sonra Əminə İsrailə köçdü.

“Mossad”ın diqqətini necə cəlb etdi?

Əminənin İsrailə gəlişinin təfərrüatları barədə müxtəlif versiyalar mövcuddur. Bəzi tədqiqatçılar onun İsrail pilotu ilə münasibətləri vasitəsilə kəşfiyyat orqanlarının diqqətini çəkdiyini iddia edirlər. Lakin bu versiyanı təsdiqləyən yetərli dəlillər yoxdur.

Hər halda, Əminə əl-Müfti “Mossad” üçün olduqca əlverişli namizəd idi. O, güclü xarakterə, sürətli qərarvermə qabiliyyətinə və insan psixologiyasını dərindən anlamaq bacarığına malik idi.

Ərəb, ingilis, fransız, çərkəz, türk, alman və ivrit dillərini sərbəst bilirdi. Yaxın Şərqin ictimai-siyasi mühitini yaxşı tanıyır, müxtəlif təbəqələrdən olan insanlarla asanlıqla ünsiyyət qururdu.

Onun şəxsi təcrübəsi, xüsusilə uşaqlıq illərində üzləşdiyi münasibətlər, bəzi mənbələrdə fələstinli qruplaşmalara qarşı güclü antipatiyasının səbəbi kimi göstərilir. Beləliklə, onun şəxsi motivləri ilə İsrail kəşfiyyatının maraqları üst-üstə düşmüşdü.

Əminə “Mossad”ın xüsusi hazırlıq proqramına cəlb edildi. Bir neçə aylıq təlimdən sonra agent kimi fəaliyyətə hazır hesab olundu. Onun müəllimləri və təcrübəli kəşfiyyatçılar yüksək intellektini, çevik düşüncəsini və ağır psixoloji təzyiqlərə davam gətirmək qabiliyyətini xüsusi qeyd edirdilər.

Hazırlıq mərhələsindən sonra Əminə bir müddət Avstriyaya göndərildi. Məqsəd onun gələcəkdə ərəb ölkələrində peyda olması üçün inandırıcı bioqrafiya və fəaliyyət tarixçəsi formalaşdırmaq idi.

Beyrutda qurulan kəşfiyyat şəbəkəsi

Bir neçə aydan sonra Əminə əl-Müfti Beyrutda peyda oldu. Avropa təhsili almış, müasir tibbi avadanlıqlarla işləməyi bacaran çərkəz əsilli həkim kimi öz klinikasını açdı.

O, həqiqətən peşəkar mütəxəssis idi. Klinikası qısa müddətdə Livanın nüfuzlu şəxslərinin, Fələstin təşkilatlarının rəhbərlərinin və silahlı qruplaşmaların nümayəndələrinin müraciət etdiyi tibb müəssisəsinə çevrildi. Yaralı döyüşçülər də onun yanına gətirilirdi.

Əminənin tibbi fəaliyyəti ona çoxsaylı qapılar açdı. O, Livan siyasi elitasının və Fələstin təşkilatlarının rəhbər dairələrinin etimadını qazandı. Yasir Ərafat, Vadi Haddad və Corc Həbəş kimi nüfuzlu şəxslərlə birbaşa təmas imkanına malik idi.

Məhz bu mövqe onun kəşfiyyat fəaliyyətini son dərəcə səmərəli edirdi. O, Fələstin təşkilatlarının İsrailə qarşı hazırladığı əməliyyatlar, silahlı qruplaşmaların planları və müxtəlif ölkələrin xüsusi xidmət orqanları ilə əlaqələri barədə məlumat əldə edə bilirdi.

Mənbələrdə Əminənin “Mossad”a yüzlərlə mümkün hücum və əməliyyat barədə məlumat ötürdüyü, bir sıra silahlı şəxslərin müəyyənləşdirilməsində iştirak etdiyi bildirilir. Onun topladığı məlumatların sovet KQB-si, Şərqi Almaniyanın “Ştazi”si və Fələstin təşkilatları arasındakı əlaqələrin araşdırılmasında da əhəmiyyətli olduğu qeyd olunur.

“Gənclik baharı” əməliyyatı: Beyrutda gecə reydi

Əminə əl-Müftinin adı ilə əlaqələndirilən ən mühüm əməliyyatlardan biri 1973-cü ilin aprelində keçirilmiş “Gənclik baharı” əməliyyatıdır.

Bu əməliyyat 1972-ci ildə Münhen Olimpiadasında İsrail idmançılarının qətlə yetirilməsinə görə məsuliyyət daşıyan şəxslərə qarşı İsrailin cavab tədbirlərinin tərkib hissəsi idi.

İsrail xüsusi təyinatlılarının Beyrutda həyata keçirdiyi əməliyyat zamanı “Qara sentyabr” təşkilatının rəhbərlərindən Əbu Yusif, FƏTƏH-in Qərb sektorunun komandiri Kamal Ədvan və təşkilatın digər tanınmış siması Kamal Nasir öldürüldü. Ümumilikdə, əməliyyat zamanı bir neçə fələstinli təşkilatın üzvləri həlak oldu.

Əməliyyatı İsrail Baş Qərargahının xüsusi təyinatlı qüvvələri, o cümlədən “Sayeret Matkal” bölməsinin döyüşçüləri həyata keçirmişdi.

Əminə əl-Müftinin Beyrutun yaşayış məhəllələrini, hədəf şəxslərin yerləşdiyi ünvanları və onların hərəkət marşrutlarını yaxşı tanıması İsrail kəşfiyyatı üçün mühüm üstünlük hesab olunurdu. Bəzi mənbələr əməliyyatın hazırlanmasında onun topladığı məlumatların əhəmiyyətli rol oynadığını yazır.

Beləliklə, həkim kimliyi altında fəaliyyət göstərən qadın kəşfiyyatçının topladığı məlumatlar İsrailin ən mühüm xüsusi əməliyyatlarından birinin hazırlanmasına kömək etmişdi.

Uğursuzluq da onun məlumatları ilə bağlı idi

1973-cü ildə “Mossad” Fələstinin Azadlığı Uğrunda Xalq Cəbhəsinin rəhbəri Corc Həbəşi ələ keçirmək üçün əməliyyat hazırlayırdı.

Əminənin məlumatına görə, Həbəşi Beyrutdan Bağdada uçmalı idi. İsrail tərəfi təyyarənin marşrutu barədə məlumat əldə etmiş və onu havada ələ keçirməyi planlaşdırmışdı.

Təyyarə İsrail qırıcıları tərəfindən saxlanılaraq hərbi aerodroma endirildi. Lakin əməliyyatın əsas hədəfi olan Corc Həbəşi sərnişinlər arasında yox idi. O, son anda uçuşdan imtina etmişdi.

Beləliklə, əməliyyat uğursuzluqla nəticələndi. Bununla belə, hadisə Fələstin rəhbərliyinin daxilində kəşfiyyat baxımından nə qədər ciddi təhlükənin mövcud olduğunu göstərirdi.

İllərlə gizlədilən “köstəbək” necə ifşa olundu?

Uzun müddət Əminə əl-Müfti özünü şübhələrdən kənarda saxlaya bildi. Onun həkim kimliyi, peşəkarlığı və şəxsi münasibətləri ona geniş imkanlar yaradırdı.

Fələstin rəhbərləri arasında məxfi məlumatların sızması ilə bağlı şübhələr getdikcə artırdı. Onlar təşkilat daxilində İsrailə işləyən bir agentin olduğunu düşünür, lakin onun kimliyini müəyyənləşdirə bilmirdilər.

Əminə isə öz fəaliyyətini davam etdirir, “Mossad”a yeni məlumatlar ötürürdü.

Lakin Livan müharibəsinin başlanmasından sonra vəziyyət dəyişdi. Məxfi məlumatların ötürülməsində iştirak edən əlaqələndirici şəxslərdən biri yaxalandı. İddialara görə, həmin şəxs dindirmə zamanı Əminənin adını açıqladı.

Beləliklə, uzun illər kəşfiyyat xidmətinin ən qiymətli agentlərindən biri hesab edilən qadının fəaliyyəti ifşa olundu.

İşgəncələr, əsirlik və mübadilə

Əminə həbs edildikdən sonra ağır işgəncələrə məruz qaldı. Onun hansı üsullarla dindirildiyi barədə məlumatlar məhduddur. Lakin bəzi bioqrafik mənbələrdə bu prosesdə ərəb silahlı qruplaşmalarının nümayəndələri ilə yanaşı, KQB və “Ştazi” ilə əlaqəli şəxslərin də iştirak etdiyi iddia olunur.

İsrail kəşfiyyatının onu tapması illərlə mümkün olmadı. Əminə Livanın cənubundakı Sidon şəhərinin kənarında yerləşən mağarada saxlanılırdı.

Nəhayət, “Qırmızı Xaç”ın vasitəçiliyi ilə onun azad edilməsi mümkün oldu. Əminə İsrail həbsxanalarında ömürlük cəza çəkən iki fələstinli məhbusla dəyişdirildi.

Bu hadisə İsrail üçün mühüm kəşfiyyat uğurunun ardınca gələn ağır itki idi. Çünki Əminə əl-Müfti illərlə ölkənin ən həssas əməliyyatları və Fələstin təşkilatlarının daxili strukturları barədə məlumat əldə etmişdi.

Yeni ad, yeni həyat və keçmişin kölgəsi

İsrailə qayıtdıqdan sonra Əminə əl-Müftinin normal həyata dönməsi üçün tədbirlər görüldüyü bildirilir. Ona yeni ad və sənədlər verildi, ölkənin şimalında tibbi fəaliyyətlə məşğul olması üçün şərait yaradıldı.

Məqsəd onun keçmişini gizlətmək, diqqətdən kənarda qalmasını təmin etmək və sakit həyat sürməsinə imkan yaratmaq idi.

Bu gün onun yaşı 80-i keçmiş olmalıdır. Sonrakı həyatı barədə açıq mənbələrdə məlumatlar olduqca məhduddur.

Əminə əl-Müftinin hekayəsi Yaxın Şərqdə kəşfiyyat müharibəsinin nə qədər mürəkkəb olduğunu göstərən hadisələrdən biri kimi təqdim olunur. O, həkim kimi qazandığı etimadı kəşfiyyat fəaliyyətinin əsas vasitəsinə çevirmiş, düşmən hesab etdiyi düşərgənin ən yüksək dairələrinə qədər nüfuz edə bilmişdi.

Onun həyatı bir daha göstərir ki, kəşfiyyat dünyasında ən təhlükəli silah həmişə avtomat və ya bomba deyil. Bəzən insanın etimadını qazanmaq, onun sirrini öyrənmək və ən yaxın çevrəsinə daxil olmaq daha böyük gücə çevrilir.

Rəsmiyyə Şərifova,

KONKRET.az