1982-ci ildə “Forbes” jurnalı Amerikanın 400 ən varlı insanının ilk siyahısını dərc edəndə siyahının ən başında demək olar ki, heç kimin tanımadığı bir şəxsin adı vardı:
Daniel Keyt Lüdviq.
Sərvəti – 2 milyard dollar.
Yaşı – 85.
İctimai tanınmışlığı – demək olar ki, yox dərəcəsində.
O, Amerikanın ən varlı adamı idi.
Amma dünya bundan xəbərsiz idi.
Varlı maqnatların nəhəng biznes imperiyaları qurduğu, öz adlarını brendə çevirdiyi bir dövrdə Lüdviq bunun tam əksini edirdi. O, 60 il ərzində tarixin ən böyük şəxsi sərvətlərindən birini səssiz-səmirsiz yaratdı.
İctimaiyyətdən o qədər uzaq dururdu ki, bütün həyatı boyu cəmi bir dəfə müsahibə verdi – 1957-ci ildə “Fortune” jurnalına.
O, sadə bir prinsipə inanırdı: pıçıltı bəzən başlıqdan daha güclü olur və böyük işlər özünü reklam etməyə ehtiyac duymur.
Lüdviq Miçiqan ştatının Saut-Heyven şəhərində daşınmaz əmlak agentinin ailəsində böyümüşdü. Doqquz yaşında dostlarına popkorn satır, qəpik-quruşa ayaqqabı təmizləyirdi.
15 yaşında valideynləri boşandı və o, Texasda yaşayan əmisinin yanına köçdü. Formal təhsilini səkkizinci sinifdən sonra yarımçıq qoydu.
Bir müddət sonra batmış bir gəmi aldı, onu təmir etdirdi və ödədiyindən daha yüksək məbləğə icarəyə verdi. Bu hadisə onun gəmilərə ömürlük marağının başlanğıcı oldu.
25 yaşında ilk tankerinə sahib idi.
30 yaşında isə dünya ticarətinin gələcəyini dəyişdirəcək bir ideya ortaya qoydu.
Lüdviq başa düşmüşdü ki, gələcək yük daşımalarını əvvəlcədən təmin etmək mümkündürsə, hələ tikilməmiş gəmilərin maliyyələşdirilməsinə də zəmin yaratmaq olar.
İlk baxışdan sadə görünür. Əslində isə bu, dövrü üçün inqilabi ideya idi.
Banklar hələ mövcud olmayan gəmilərə kredit vermək istəmirdi. Lüdviq isə başqa yol tapdı: tanker tutumunu neft şirkətlərinə əvvəlcədən satır, əldə etdiyi müqavilələri girov kimi istifadə edirdi.
Beləliklə, o, tamamilə yeni maliyyələşdirmə modeli yaratdı.
Bu modeldən istifadə edərək supertankerlərdən ibarət nəhəng donanma qurdu. Dünya iqtisadiyyatının müharibədən sonrakı bərpa dövründə neftə ehtiyacının sürətlə artdığı bir vaxtda Yaxın Şərqdən xam neftin böyük həcmdə daşınmasını təmin edən əsas sahibkarlardan birinə çevrildi.
Lüdviq ABŞ-dakı gəmiqayırma zavodlarının tələbi qarşılaya bilmədiyi vaxt Yaponiyada öz gəmiqayırma müəssisələrini yaratdı.
Milyardlarla dollar sərvətinə baxmayaraq, olduqca qənaətcil həyat sürürdü. İşə metro ilə gedir, avtomatlardan yemək alır, kostyum və ayaqqabılarını adi univermaqlardan seçirdi. Məlumata görə, eyni paltonu 30 il geyinmişdi.
Bir dəfə Yaponiya imperatoru ona ölkənin ən yüksək dövlət mükafatlarından biri olan Xrizantema ordenini təqdim etmək istədi. Lüdviq isə bundan imtina etdi və mükafatın gəmiqayırma zavodunun rəhbərinə verilməsini xahiş etdi.
Amma onun ambisiyaları okeanlarla məhdudlaşmırdı.
1967-ci ildə Lüdviq Amazon cəngəlliklərində təxminən 4 milyon akr ərazi – Delaver ştatının sahəsindən iki dəfədən çox böyük torpaq sahəsi – 3 milyon dollara aldı.
Onun böyük bir xəyalı vardı: sıfırdan bütöv sənaye şəhəri yaratmaq.
Sellüloz zavodu.
Mədən müəssisələri.
Düyü sahələri.
Yollar.
Xəstəxana.
Məktəb.
Hətta Yaponiyada əvvəlcədən hazırlanmış bütöv bir sellüloz zavodunu barjlarla Amazon çayının yuxarı axınına daşıtdı.
“Jari” layihəsi indiyə qədər həyata keçirilmiş ən iddialı özəl layihələrdən biri idi.
Amma eyni zamanda ən bahalı uğursuzluqlardan birinə çevrildi.
Cəngəllik onun maliyyə imkanlarının düşündüyündən daha güclü müqavimət göstərdi. Torpağın məhsuldarlığı gözlənilən səviyyədə olmadı. Ağaclar göbələk xəstəliklərindən məhv olurdu. İnfrastrukturun xərcləri isə sürətlə artırdı.
Təxminən 15 il ərzində Lüdviqin itkiləri 1 milyard dollara yaxınlaşdı. Bu, bir insan üçün demək olar ki, ağlasığmaz məbləğ idi.
Nəhayət, 1982-ci ildə o, layihəni Braziliya konsorsiumuna təhvil verdi.
Bir çox insan belə vəziyyətdə başqalarından anlayış və təsəlli gözləyərdi.
Lüdviq isə bu barədə bir daha danışmadı.
Çünki onun üçün pul çoxdan əsas məqsəd olmaqdan çıxmışdı.
1971-ci ildə Lüdviq xərçəng tədqiqatlarına həsr olunmuş Lüdviq Xərçəng Araşdırmaları İnstitutunu yaratdı. Sonrakı illərdə beynəlxalq aktivlərindən bu quruma 560 milyon dollardan çox vəsait ayırdı. Bu məbləğ bugünkü pulla milyardlarla dollara bərabərdir.
O, iki dəfə evlənmişdi və öz övladı yox idi.
27 avqust 1992-ci ildə, 95 yaşında vəfat edəndə geridə qoyduğu sərvət onun əvvəlcədən müəyyən etdiyi məqsədə – xərçəng xəstəliyinin tədqiqinə yönəldildi.
Bu gün Lüdviq İnstitutu dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərir və xərçəng biologiyasının fundamental tədqiqatlarına mühüm töhfələr verib. Onun maliyyələşdirdiyi araşdırmalar nəticəsində hazırlanan müalicə üsullarından dünyanın müxtəlif yerlərində xəstələr yararlanırlar.
İstənilən meyarla baxdıqda, bu, XX əsrdə tibbi elmə edilən ən böyük özəl ianələrdən biridir.
Bunu isə səkkizinci sinifdən sonra təhsilini davam etdirməyən, hər şeyi sıfırdan quran bir insan etmişdi.
O, pulun və sistemlərin əslində necə işlədiyini başa düşürdü.
Lüdviq xeyriyyəçiliyi haqqında heç vaxt nitqlər söyləmədi.
Tanınmaq üçün mübarizə aparmadı.
Öz adını gündəmə gətirməyə çalışmadı.
Sadəcə hər şeyi qurdu: gəmilər, biznes imperiyası, sərvət, elmi-tədqiqat institutu…
Sonra isə bütün bunları öz adından daha vacib hesab etdiyi bir məqsədə yönəltdi.
Daniel Keyt Lüdviq 1982-ci ildə Amerikanın ən varlı adamı idi.
Amma insanların çoxu onun adını heç vaxt eşitməmişdi.
Yəqin ki, Lüdviq özü bunu uğursuzluq deyil, uğurun ən yaxşı forması hesab edərdi.
Hazırladı: Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az