Son illərdə Bakıda ictimai nəqliyyat sistemində islahatlar aparılması, marşrutların nizamlanması və xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsi ilə bağlı dəfələrlə bəyanatlar səslənib. Bu işlərə cavabdeh qurum kimi AYNA (Avtomobil Nəqliyyatı Xidməti) fəaliyyət göstərir. Lakin gündəlik həyatda vətəndaşların üzləşdiyi mənzərə bu bəyanatlarla çox vaxt üst-üstə düşmür.
“28 May” metrosunun yaxınlığında baş verən bir hadisə bu problemin nə qədər real olduğunu bir daha göstərdi: gözlənilən avtobus təxminən 20 dəqiqəlik gecikmə ilə gəldi. Bu, ilk baxışdan kiçik bir detal kimi görünə bilər, lakin gündəlik işə, təhsilə və ya digər vacib görüşlərə tələsən insanlar üçün 20 dəqiqəlik gecikmə ciddi nəticələrə səbəb ola bilər — gecikmiş iclas, buraxılmış dərs, ya da sadəcə günün planlarının pozulması.
Təəssüf ki, bu cür gecikmələr təkcə bir gün və ya bir marşrutla məhdudlaşmır. Bakı sakinlərinin böyük əksəriyyəti oxşar təcrübələri mütəmadi olaraq yaşayır: avtobusların gəliş vaxtının qeyri-müəyyənliyi və real cədvəllərin olmaması, sıxlıq saatlarında marşrutlarda avtobus sayının kifayət qədər olmaması, bəzi marşrutlarda isə əksinə eyni vaxtda bir neçə avtobusun arxa-arxaya gəlməsi, həmçinin sərnişin məlumatlandırma sistemlərinin (real vaxtlı izləmə, elektron lövhələr və s.) effektiv işləməməsi.
İctimai nəqliyyatın tənzimlənməsi, marşrut şəbəkəsinin planlaşdırılması və icraçı şirkətlərin fəaliyyətinə nəzarət AYNA-nın əsas vəzifələrindən biridir. Vətəndaşların gözləntisi sadədir: elan olunmuş vaxt cədvəllərinə əməl edilməsi, marşrutların adekvat sıxlıqla işləməsi və hər hansı pozuntu halında effektiv geri-bildirim mexanizmlərinin mövcudluğu.
Bu gözləntilərin qarşılanmaması yalnız əməliyyat səviyyəsində qüsur deyil, eyni zamanda institusional planlaşdırma və idarəetmə sahəsində boşluqların göstəricisidir. Əgər bir qurum ictimai nəqliyyatın təşkilinə cavabdehdirsə, bu sahədəki davamlı problemlər həmin qurumun fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi zamanı əsas meyarlardan biri olmalıdır.
Vətəndaşların gözləntiləri çox da yüksək deyil. Sadəcə elan olunan cədvəllərə uyğun, etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən nəqliyyat xidməti. Bunun üçün real vaxtlı monitorinq sistemlərinin tam funksional şəkildə işə salınması və ictimaiyyətə açıq olması, sıxlıq saatlarında marşrut tezliyinin artırılması, gecikmələr və xidmət keyfiyyəti ilə bağlı şikayətlərin sayının və həll olunma statistikasının müntəzəm açıqlanması, eləcə də sərnişinlərdən gələn rəylərin nəzərə alınması üçün şəffaf əks-əlaqə kanallarının yaradılması zəruridir.
Bakı kimi sürətlə inkişaf edən bir şəhərdə ictimai nəqliyyatın keyfiyyəti təkcə gündəlik rahatlıq məsələsi deyil — şəhərin tıxac probleminin həllində, ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılmasında və sosial bərabərliyin təmin olunmasında da həlledici rol oynayır. Bu baxımdan, məsuliyyət daşıyan qurumların performansının ictimai müzakirə mövzusuna çevrilməsi tamamilə təbii və zəruridir.