Çin Özbəkistan və Qazaxıstanla həftəlik aviareyslərin sayına qoyulan məhdudiyyətləri artırmağa razılıq verib. Eyni zamanda, Mərkəzi Asiyanın iki qonşu ölkəsi arasında imzalanan ayrıca razılaşma Daşkənd, Almatı və Astana istiqamətlərində uçuşların sayının artırılmasına imkan yaradacaq. Aviaşirkətlər yeni regional marşrutların açılmasını nəzərdən keçirsələr də, artan əməliyyat xərcləri əsas problemlərdən biri olaraq qalır.
Müvafiq razılaşmalar Daşkənddə keçirilən Mərkəzi Asiya–Çin (C5+1) Mülki Aviasiya Sahəsində Əməkdaşlıq üzrə İşçi Qrupunun üçüncü iclasında əldə olunub.
Özbəkistan–Çin reyslərinin sayı 114-ə çatdırılır
Özbəkistan və Çin arasında əldə olunan razılaşmaya əsasən, iki ölkə arasında həftəlik aviareyslərin sayı 100-dən 114-ə qaldırılacaq.
Qazaxıstan isə Çinlə ayrıca razılaşma imzalayıb. Sənədə əsasən, iki ölkə arasında həftəlik uçuşların icazə verilən sayı 150-dən 180-ə çatdırılacaq. Bununla yanaşı, aviaşirkətlərin xidmət göstərə biləcəyi istiqamətlər siyahısına Çendu və Qaşqar şəhərləri də əlavə olunub.
Qeyd edək ki, 2024-cü ilin yanvarında Özbəkistanın Nəqliyyat Nazirliyi ilə Çinin Mülki Aviasiya Administrasiyası bu təşəbbüsün birgə inkişaf etdirilməsi barədə razılıq əldə etmişdi.
Özbəkistan Nəqliyyat Nazirliyinin Hava Nəqliyyatı İdarəsinin rəisi Camoliddin Nazarovun sözlərinə görə, ölkə Çin və Mərkəzi Asiyanın qonşu dövlətlərindən Avropaya uçan sərnişinlərin Özbəkistan hava limanlarında tranzit imkanlarından istifadə etməsini hədəfləyir.
Qırğızıstan da 2024-cü ildə bu təşəbbüs çərçivəsində Çinlə öz memorandumunu imzalayıb.
Qırğızıstan Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi direktorunun müavini Kanat Toloqonov bildirib ki, 2025-ci ildə çinli həmkarlarla əməkdaşlıq çərçivəsində yeni hava dəhlizi açılıb.
2026-cı ilin aprelində Çinin Chengdu Airlines aviaşirkəti ölkənin qərbində yerləşən Qaşqar şəhəri ilə Qırğızıstanın ikinci böyük şəhəri Oş arasında həftəlik birbaşa uçuşlara başlayıb. Reyslər Çin istehsalı olan C909 təyyarələri ilə həyata keçirilir.
Qazaxıstan Mülki Aviasiya Komitəsinin rəhbəri Saltanat Tompiyevanın sözlərinə görə, ölkənin aviaşirkətləri Pekin və Şanxay kimi böyük aviasiya qovşaqları ilə yanaşı, Çinin digər şəhərlərinə də uçuşlar təşkil etməkdə maraqlıdırlar.
Mərkəzi Asiya ölkələri arasında uçuşlar da artırılır
Daşkənddə keçirilən görüşdə Mərkəzi Asiya dövlətlərinin öz aralarındakı aviasiya əlaqələrinin genişləndirilməsi ilə bağlı da razılıqlar əldə olunub.
Özbəkistan və Qazaxıstan Daşkənd–Almatı, eləcə də Daşkənd–Astana marşrutlarının hər biri üzrə həftəlik uçuşların icazə verilən sayını 42-dən 60-a çatdırmaq barədə razılığa gəliblər. İki ölkə arasında digər istiqamətlər üzrə həftəlik reyslərin sayı isə 14-dən 20-yə qaldırılacaq.
Qazaxıstan Mülki Aviasiya Komitəsi hesab edir ki, bu dəyişikliklər iki ölkə arasında artan sərnişin tələbatının ödənilməsinə kömək edəcək.
Vietjet Qazaqstan aviaşirkəti 2025-ci ilin noyabrında Astanadan Bişkek və Səmərqəndə birbaşa uçuşlara başlayıb. 2026-cı ilin əvvəlində isə hər iki istiqamət üzrə reyslərin tezliyi artırılıb.
Aviaşirkətin baş direktoru Adilbek Umraliyev Euronews-a açıqlamasında bildirib ki, daha kiçik regional şəhərlərlə hava əlaqələrinin genişləndirilməsi üçün də ciddi imkanlar mövcuddur. O, xüsusilə Buxara və Səmərqəndin turizm potensialını vurğulayaraq, bu şəhərlərin kifayət qədər böyük imkanlara malik olduğunu qeyd edib.
Artan xərclər aviaşirkətlər üçün əsas maneədir
Sərhədlərarası yeni marşrutların açılmasını nəzərdən keçirən aviaşirkətlərin qarşısında duran əsas problemlərdən biri əməliyyat xərclərinin artmasıdır.
Adilbek Umraliyevin sözlərinə görə, yanacağın qiymətinin və hava limanı rüsumlarının yüksəlməsi regional uçuşları daha baha başa gələn fəaliyyətə çevirir.
O, bu xərclərin azaldılması və ölkələrarası aviadaşımaların sərnişinlər üçün daha əlçatan olması məqsədilə aviasiya qurumları ilə aviaşirkətlər arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Digər mühüm amil isə sərnişin tələbatıdır. Xüsusilə müntəzəm beynəlxalq uçuşların təşkilinə çalışan kiçik şəhərlər üçün bu məsələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Kanat Toloqonovun sözlərinə görə, belə marşrutların davamlı fəaliyyət göstərməsi üçün hər bir ölkədə kifayət qədər sərnişin axını, biznes fəallığı və iqtisadi tələbat olmalıdır.
Beləliklə, Çin və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında aviasiya əlaqələrinin genişləndirilməsi regionun nəqliyyat və turizm imkanlarını artırmaqla yanaşı, Daşkənd, Almatı və Astana kimi şəhərlərin beynəlxalq tranzit mərkəzlərinə çevrilməsi perspektivini də gücləndirir.
Ağagül Mürsəlov,
KONKRET.az