Süni intellektin sürətli inkişafı və iri texnologiya şirkətlərinin media bazarına artan təsiri Almaniyada jurnalistikanın gələcəyini sual altına qoyur. Yeni araşdırmaya görə, 2035-ci ilədək ölkədə çalışan peşəkar jurnalistlərin sayı ssenaridən asılı olaraq 12–50 faiz azala bilər. Media şirkətlərinin gəlirləri də ciddi şəkildə aşağı düşə bilər.
KONKRET.az xəbər verir ki, ARD, ZDF və Deutschlandradio-nun sifarişi ilə aparılan tədqiqatda Almaniya media bazarının növbəti 10 ildə inkişafı üçün dörd mümkün ssenari təqdim olunub. Onlardan ən pessimist olanı süni intellektin və texnologiya nəhənglərinin media sənayesinə təsirinin daha da güclənməsini nəzərdə tutur.
Araşdırmaya əsasən, 2023-cü ildə Almaniyada təxminən 40 min peşəkar jurnalist fəaliyyət göstərib. Proqnozlara görə, 2035-ci ilədək onların sayı müxtəlif ssenarilər üzrə 12–50 faiz azala bilər. Eyni zamanda, media şirkətlərinin reklamdan və kontent satışından əldə etdiyi gəlirlər də əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşə bilər.
Texnologiya nəhəngləri medianı ələ keçirə bilər
“Big Tech Takeover” – “İT nəhənglərinin bazarı ələ keçirməsi” adlandırılan ssenari xüsusilə narahatedici hesab olunur. Bu variantda texnologiya korporasiyalarının media bazarına təsiri o həddə çatır ki, ənənəvi media qurumları əsasən həmin platformalar üçün kontent hazırlayan təchizatçılara çevrilirlər.
Belə şəraitdə istifadəçilərin hansı xəbərləri, videoları və digər materialları görəcəyini daha çox texnologiya şirkətlərinin platformaları müəyyənləşdirə bilər. Qəzetlər, televiziya kanalları və digər ənənəvi media qurumları isə öz auditoriyalarına birbaşa çıxış imkanlarını itirmək və hazırladıqları materiallardan gəlir əldə etməkdə çətinlik çəkmək riski ilə üzləşə bilərlər.
Bu ssenari reallaşarsa, media şirkətlərinin reklam və kontent satışından əldə etdiyi gəlirlər 43 faizə qədər azala bilər. Ən əlverişli ssenaridə isə gəlir itkisi təxminən 10 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırılır.
Tədqiqat necə hazırlanıb?
Araşdırma Köln Texniki Universiteti və Tallin Universitetinin alimlərinin iştirakı ilə hazırlanıb. Tədqiqatçılar çoxsaylı elmi araşdırmaları və hesabatları təhlil edib, həmçinin sahə üzrə ekspertlər arasında sorğu keçiriblər.
Toplanmış məlumatlar əsasında Almaniya media bazarının gələcək inkişafını əks etdirən dörd ssenari formalaşdırılıb. Bu ssenarilər qaçılmaz nəticələri deyil, mövcud tendensiyaların müxtəlif istiqamətlərdə inkişafı halında yarana biləcək ehtimalları göstərir.
Araşdırma bir daha ortaya qoyur ki, süni intellektin yayılması və texnologiya şirkətlərinin güclənməsi media sənayesi üçün ciddi çağırışlara çevrilir. Qarşıdakı illərdə bu proseslərin jurnalistlərin məşğulluğuna, media qurumlarının maliyyə dayanıqlılığına və ənənəvi KİV-in auditoriya ilə münasibətlərinə necə təsir göstərəcəyi əsas müzakirə mövzularından biri olacaq.
Natiq Səlim,
KONKRET.az