Hələ sağlığında Mikelancelo və Tisianla bir sırada tutulurdu – İntibah dövrünün qeyri-adi qadın rəssamıbackend

Hələ sağlığında Mikelancelo və Tisianla bir sırada tutulurdu – İntibah dövrünün qeyri-adi qadın rəssamı

Sofonisba Angissola İntibah dövrünün ən maraqlı və qeyri-adi taleyə malik rəssamlarından biri olub. O, hələ sağlığında Mikelancelo və Tisian kimi böyük sənətkarlarla bir sırada tutulur, yaradıcılığı ilə dövrünün sənət dünyasında xüsusi yer qazanırdı.

Sofonisba ailə portreti janrının inkişafına mühüm töhfə verib, beş kralın hakimiyyət dövrünü görüb, 88 yaşında son avtoportretini çəkib. 96 yaşında isə həyat yoldaşının qucağında dünyasını dəyişib.

O, altı bacının ən böyüyü idi. Sofonisbanın anası qızının cəmi beş yaşı olarkən vəfat etmişdi. Nəcib nəslə mənsub olsa da, maddi vəziyyəti ağır olan atası isə qeyri-adi uzaqgörənliyi ilə seçilirdi.

Altı qızının hər birinə cehiz hazırlamaq üçün kifayət qədər vəsaiti olmayan ata çıxış yolunu onların təhsilində gördü. Qızlarını yalnız ev işlərinə deyil, latın dilinə, musiqiyə və rəssamlığa da yiyələndirdi. Bu qərar sonradan ailənin taleyini dəyişəcəkdi.

XVI əsrin 50-ci illərində İtaliyada qadın rəssam görmək nadir hadisə idi. Qadınlara anatomiya, xüsusilə də kişi anatomiyası öyrədilmirdi. Çılpaq naturanı təsvir etmək qadın üçün qəbuledilməz sayılırdı. Halbuki bunu bacarmamaq peşəkar rəssam üçün ciddi çatışmazlıq hesab olunurdu. Beləliklə, qadın rəssamlar özləri üçün süni şəkildə yaradılmış bir maneə ilə üz-üzə qalırdılar.

Sofonisba isə bu maneəni fərqli yanaşma ilə aşdı. O, qadınlara qapalı olan sahələrdə kişilərlə rəqabət aparmağa çalışmaq əvəzinə, yaradıcılığının istiqamətini dəyişdi. Mifoloji süjetlərə, idealizə edilmiş bədən təsvirlərinə deyil, real insanların həyatına üz tutdu. Xüsusilə uşaqların portretlərini çəkməyə üstünlük verdi.

Onun istedadı tezliklə diqqət çəkdi. Hətta böyük Mikelancelo da Sofonисbanın yaradıcılığını yüksək qiymətləndirdi. Bu, gənc rəssamın şöhrətinin genişlənməsində mühüm rol oynadı.

Bir müddət sonra Alba hersoqu Sofonisbaya öz portretini sifariş verdi. Nəticədən heyran qalan hersoq onun haqqında İspaniya sarayında da danışılmasına səbəb oldu. Nəticədə 1559-cu ildə İspaniya kralı II Filipp Sofonisbanı Madridə dəvət etdi.

Sarayda onu kraliçanın xanımı vəzifəsinə qəbul etsələr də, əslində Sofonisba həm də saray rəssamı kimi fəaliyyət göstərirdi. Həmin dövrün ictimai qaydalarını nəzərə alsaq, bu, qadın üçün görünməmiş uğur idi.

O, kraliçaya rəsm çəkməyi öyrədir, kral ailəsinin üzvlərinin portretlərini yaradırdı. Maraqlıdır ki, saray xanımı statusu ona digər rəssamların malik olmadığı müəyyən sərbəstlik də verirdi. Sofonisba əsərlərini yalnız sifariş əsasında deyil, bəzən öz zövqü və yaradıcılıq həvəsi ilə də çəkə bilirdi.

Onun sənətinə maraq getdikcə artırdı. Müxtəlif yerlərdən insanlar yanına gələrək rəssamlıq öyrənir, onunla sənət haqqında müzakirələr aparırdılar. Sofonisbanın uğuru sonrakı nəsillərdən olan qadın rəssamlar üçün də yeni imkanların yaranmasına təkan verdi.

Yaşlandıqca görmə qabiliyyəti zəifləsə də, sənətə marağını itirmədi. 92 yaşında katarakta səbəbindən rəssamlıq imkanları məhdudlaşanda diqqətini gənc istedadların yetişdirilməsinə və onlara dəstək göstərməyə yönəltdi.

1624-cü ildə məşhur flamand rəssamı Antonis van Deyk onu ziyarət etdi. Görüş zamanı Sofonisba artıq çox yaşlı olsa da, onun iti zəkası və canlı düşüncəsi rəssamı heyran etmişdi. Van Deyk gündəliyində bu görüş barədə ətraflı qeydlər aparmış, Sofonيسbanın profilini də çəkmişdi.

Sofonisba Angissolanın həyatı yalnız istedadlı bir rəssamın uğur hekayəsi deyil. Bu, qadınların sənət və cəmiyyət həyatında ciddi məhdudiyyətlərlə üzləşdiyi bir dövrdə özünə yol açmağı bacaran güclü iradəli insanın həyat tarixçəsidir.

O, imkanların məhdud olduğu yerdə yeni imkanlar yaratdı, cəmiyyətin qoyduğu sərhədləri istedadı və zəhməti ilə aşdı. Onun ömür yolu sübut edir ki, həqiqi istedad qarşısında bağlı görünən qapılar da açıla bilər.

Bəzən insanın böyüklüyü ona verilən imkanlarla deyil, imkanların olmadığı şəraitdə nələrə nail olması ilə ölçülür.

Rəsmiyyə Şərifova,
KONKRET.az

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

*

*

*