Azərbaycanda sırf 3 uşaqlı ailə statusuna görə ayrıca aylıq “uşaq pulu” hazırda nəzərdə tutulmur. Bununla belə, ilin sonunadək 3 uşaqlı ailələr üçün yeni müavinətin tətbiqi hüquqi baxımdan mümkün olsa da, hazırda bununla bağlı rəsmi şəkildə qəbul edilmiş qərar yoxdur.
Bunu Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin İqtisadiyyat İnstitutunun “İnklüziv sosial inkişaf” şöbəsinin müdiri, iqtisad elmləri doktoru, professor Rəsmiyyə Sabir (Abdullayeva) KONKRET.az-a açıqlamasında bildirib.
Professorun sözlərinə görə, 2026-cı ilin sonunadək 3 uşaqlı ailələr üçün yeni ödənişin tətbiqi ilə bağlı qərar qəbul edilərsə, bunun üçün müvafiq normativ-hüquqi baza yaradılmalıdır.
“Azərbaycanda demoqrafik vəziyyət qiymətləndirilərkən 3 uşaqlı ailələr üçün ayrıca müavinətin tətbiqi sosial-demoqrafik alət kimi nəzərdən keçirilə bilər. Son illərdə ölkədə doğum göstəricilərində azalma müşahidə olunur. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, 2023-cü ildə Azərbaycanda 112 620 uşaq doğulduğu halda, 2024-cü ildə bu göstərici 102 310 olub.
2026-cı ilin ilk 6 ayında isə Azərbaycanda 40 798 uşaq doğulub. Bu, 2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 4 818 nəfər azdır. Əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən doğum əmsalı da 9,0-dan 8,0-a enib. Eyni zamanda, ölüm əmsalı 5,8-dən 6,0-a yüksəlib”, – deyə Rəsmiyyə Sabir bildirib.
Professor hesab edir ki, doğum əmsalının azalması demoqrafik siyasətin yalnız ailələrə sosial yardım məsələsi kimi deyil, həm də əhalinin təkrar istehsalı baxımından nəzərdən keçirilməsini zəruri edir.
“Dövlət doğumu stimullaşdırmaq məqsədilə 3 uşaqlı ailələr üçün yeni müavinət tətbiq edə bilər. 2024-cü ildə doğum sırasına görə üçüncü uşaqların sayının 16 733 olduğu bildirilir. Bu göstərici belə bir sosial dəstək mexanizminin əhatə dairəsinin nisbətən məhdud ola biləcəyini göstərir.
Demoqrafik proseslərdə baş verən dəyişikliklər yaxın gələcəkdə demoqrafik yükü artıra bilər. Əhalinin tərkibində pensiya yaşında olanların payının artması, gənc əhalinin payının isə azalması sosial təminat sistemi üçün əlavə yük yaradacaq”, – deyə professor vurğulayıb.
Rəsmiyyə Sabir qeyd edib ki, 3 uşaqlı ailələrə veriləcək dəstək həm sosial, həm də demoqrafik siyasət aləti kimi qiymətləndirilə bilər. Onun fikrincə, 3 və daha çox uşağı olan ailələr üçün ailə kapitalı mexanizminin formalaşdırılması da məqsədəuyğun olardı.
Aynurə İsmayıl
KONKRET.az