Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Ermənistanın keçmiş prezidenti, Xocalı soyqırımının əsas təşkilatçılarından biri Robert Köçəryana təbrik məktubu göndərib.

Kremlin dərc etdiyi məktubda Putin Rusiyanın Köçəryanın “ölkələrimiz arasında dostluq, müttəfiqlik əlaqələrinin inkişafına” verdiyi töhfəni “unutmadığını” vurğulayıb və ona “hazırda sizin və ailə üzvlərinizin qarşılaşdığı sınaqlar qarşısında mətinlik” arzulayıb.

KONKRET.az xəbər verir ki, təbrik Ermənistanda Köçəryanın ətrafında yaranmış yeni siyasi gərginlik fonunda səslənib və buna görə də adi protokol jesti çərçivəsindən xeyli kənara çıxır. Xüsusilə əlamətdardır ki, Moskva Ermənistandakı daxili siyasi mübarizədə əvvəllər mərc etdiyi siyasətçiyə öz rəğbətini bir daha nümayiş etdirir.

Azərbaycan üçün Köçəryan fiqurunun tamamilə başqa, qat-qat ağır tarixi ölçüsü var. O, 1980-ci illərin sonlarında Qarabağ hərəkatının əsas iştirakçılarından biri olub və Qarabağdakı erməni separatçı strukturlarının təhlükəsizlik və müdafiə sisteminin formalaşmasında birbaşa iştirak edib. Buna görə də Azərbaycan ictimai şüurunda Köçəryan qonşu ölkənin sadəcə keçmiş prezidenti deyil. Bu, Azərbaycan üçün müharibə, itkilər və milli faciə ilə əlaqəli dövrün əsas simalarından biridir.

Məhz buna görə də tamamilə qanunauyğun sual yaranır: əgər Moskva Azərbaycanda münasibətin həddən artıq neqativ olduğu siyasətçilərlə əlaqə saxlamağı özünün suveren hüququ hesab edirsə, o zaman hansı əsasla Bakının Volodimir Zelenski ilə təmaslarına ağrılı reaksiya verməlidir?

Axı Azərbaycan Kremlə Rusiya prezidentinin kimin ad gününü təbrik etməli olduğunu diktə etmir. Bakı Moskvadan erməni siyasətçilərlə təmasları razılaşdırmağı tələb etmir və Rusiya üçün “icazə verilən” həmsöhbətlər siyahısı müəyyənləşdirməyə çalışmır. Deməli, eyni prinsip əks istiqamətdə də işləməlidir.

Volodimir Zelenski aprel ayında rəsmi səfərlə Azərbaycanda olub və Prezident İlham Əliyev tərəfindən qəbul edilib. Üstəlik, bu münasibətlərin siyasi əsası dünən və ya Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlandıqdan sonra yaranmayıb. Birgə mətbuat konfransında İlham Əliyev xatırladıb ki, Azərbaycan və Ukraynanın strateji tərəfdaşlığı haqqında sənədlər hələ 2008 və 2011-ci illərdə imzalanıb və suverenliyin, ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı dəstəklənməsini nəzərdə tutur.

Digər tərəfdən, Kreml çox gözəl başa düşür ki, Bakı və Kiyevin münasibətləri Moskvaya qarşı nümayişkaranə addım deyil, Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət istiqamətidir.

Lakin Rusiya tərəfi bu təmasların inkişafına ciddi reaksiya verib. Zelenskinin Azərbaycanı Rusiya və ABŞ ilə danışıqlar meydançası kimi nəzərdən keçirmək təklifindən sonra Kreml belə bir variantın hələlik müzakirə olunmadığını bəyan etməyə tələsdi. Daha sonra Dmitri Peskov artıq birbaşa Moskva ilə Bakının Ukrayna məsələsində fikir ayrılıqlarından danışır və Rusiyanın Azərbaycanın mövqeyini səhv hesab etdiyini qeyd edirdi.

Və dərhal Kreml öz zəncirli itlərini Bakının üstünə saldı: teleqram-kanallarda və ayrı-ayrı KİV-lərdə Bakının tənqidi başladı. Əlbəttə ki, Moskva Bakı ilə razılaşmaya bilər. Rusiyanın öz maraqları, müharibəyə dair öz baxışı və öz xarici siyasəti var. Lakin o zaman Kreml çoxdan Azərbaycana da eyni hüququ — öz maraqlarını, tərəfdaşlarını və xarici siyasət kursunu müstəqil şəkildə müəyyən etmək hüququnu tanımalıdır.

Və burada Rusiyanın postsovet məkanına yanaşmasındakı problem bir daha xüsusilə nəzərə çarpır. Moskva çox vaxt qonşu dövlətlərin siyasi qüvvələri ilə öz əlaqələrini maraqlarının təbii təzahürü hesab edir, həmin dövlətlərin müstəqil xarici siyasət addımları isə çox zaman izahat tələb edən nəsə kimi qəbul olunur. Rusiya Köçəryanla onilliklər boyu sıx münasibətlər saxlaya bilər — buna “müttəfiqlik əlaqələri” deyilir, lakin Azərbaycan Zelenskini qəbul edən kimi dərhal sual yaranır ki, bu səfərin arxasında nə dayanır, o, kimə qarşı yönəlib və Bakı Kiyevlə münasibətlərdə nə qədər irəli getməyə hazırdır.

Məhz belə asimmetriya qıcıq yaradır.

Üstəlik, Köçəryanın təbrikini müstəsna olaraq dövlət protokolu ilə izah etmək olmaz. O, artıq uzun illərdir Ermənistanın prezidenti deyil. Üstəlik, bu gün Ermənistan hökumətinin rəsmi rəhbəri Moskva ilə olduqca mürəkkəb münasibətləri olan Nikol Paşinyandır.

Bakı üçün Köçəryan heç də neytral təqaüdçü deyil, müharibə, Azərbaycan ərazilərinin işğalı və Xocalı faciəsi ilə bağlı olan həmin dövrün əsas siyasi xadimlərindən biridir. Və əgər Kreml Ukraynaya münasibətdə öz tarixi həssaslığının nəzərə alınmasını tələb edirsə, Azərbaycanın tarixi yaddaşına qarşı da eyni həssaslığı nümayiş etdirmək məntiqli olardı.

Beynəlxalq münasibətlər ümumiyyətlə “mənə icazə verilən şey sənə qadağan olunmalıdır” prinsipi ilə pis işləyir. (Mənbə: Minval.az)

Natiq Səlim,

KONKRET.az