“Festivallar bölgələrin tanıdılması üçün güclü vasitədir. Lakin festivalın özü hələ tam turizm məhsulu demək deyil. Əsas məqsəd tədbirə gələn ziyarətçini bölgədə bir neçə gün qalan, yerli xidmətlərdən istifadə edən və yenidən səfər etmək istəyən turistə çevirmək olmalıdır.
2026-cı ilin yanvar–iyun aylarında ölkənin hotel və hotel tipli müəssisələrində gecələmələrin sayı əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8,3 faiz azalaraq 1,81 milyona enib. Gecələmələrin 58,8 faizi Bakının payına düşüb, xarici qonaqların hotel gecələmələrinin isə 81,9 faizi paytaxtda cəmləşib. Ölkə üzrə nömrə fondunun birdəfəlik istifadə əmsalı 19,3 faiz təşkil edib və əksər bölgələrdə bu göstərici 15 faizdən aşağı qalıb. Bu rəqəmlər göstərir ki, regional turizmdə əsas məsələ yalnız daha çox tədbir keçirmək deyil, həmin tədbirləri gecələmə və yerli iqtisadi gəlir yaradan turizm məhsulları ilə əlaqələndirməkdir”.
Bu fikirləri Azərbaycan Hotellər və Restoranlar Assosiasiyasının İdarə Heyətinin sədri Samir Dübəndi KONKRET.az-a açıqlamasında səsləndirib.
“Bu baxımdan hər festival ətrafında iki-üç günlük hazır səyahət paketlərinin hazırlanması məqsədəuyğun olardı. Məsələn, tədbirin keçirildiyi əraziyə yaxın kəndlər, təbiət marşrutları, tarixi abidələr, sənətkarlıq emalatxanaları, yerli mətbəx, şərabçılıq və fermer təsərrüfatları vahid proqram çərçivəsində birləşdirilə bilər. Festival bileti ilə muzeyə giriş, bələdçili ekskursiya, nəqliyyat və qonaq evində yerləşməni əhatə edən kombinə edilmiş paketlər ziyarətçilərin bölgədə qalma müddətini və xərclərini artıracaq. Beləliklə, festival birgünlük tədbirdən çıxaraq bütöv regional turizm təcrübəsinin başlanğıc nöqtəsinə çevriləcək.
İkinci mühüm istiqamət turistik kəndlərin və kiçik ailə bizneslərinin dəstəklənməsinin genişləndirilməsidir. Azərbaycanda artıq başlanan “Turistik kənd” layihəsi çərçivəsində Ləzə, İlisu və Sarıbaş kəndlərində 20 qonaq evinin avadanlıqla təmin olunması, növbəti qrant layihələri çərçivəsində isə Sım, Qrız, İvanovka, Duruca və Bibiyani kəndlərində infrastrukturun, ekoloji təşəbbüslərin və yeni turizm məhsullarının dəstəklənməsi nəzərdə tutulur. Bu yanaşma mərhələli şəkildə digər perspektivli yaşayış məntəqələrinə də tətbiq oluna bilər. Burada söhbət yalnız qonaq evlərindən deyil, həm də sanitar qovşaqların yaradılmasından, nişanlanmış piyada və velosiped marşrutlarından, tullantıların idarə olunmasından, turist məlumat lövhələrinin quraşdırılmasından, təhlükəsizlik və əlçatanlığın təmin edilməsindən gedir”.
Ekspert vurğulayır ki, eyni zamanda mövcud destinasiya menecmenti təşkilatlarının imkanlarının gücləndirilməsi, bələdiyyələr, sahibkarlar və yerli icmaların iştirakı ilə regional turizm planlarının hazırlanması da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
“Xarici təcrübə göstərir ki, uğurlu turizm bölgələri yalnız reklam hesabına deyil, məhz belə idarəetmə modeli sayəsində inkişaf edir. İrlandiyanın ‘Wild Atlantic Way’ marşrutu üzrə hər ərazi üçün yerli tərəfdaşlarla birlikdə beşillik destinasiya və turizm təcrübəsi planları hazırlanır. Sloveniyada isə destinasiya və turizm müəssisələri ekoloji, sosial və idarəetmə meyarları əsasında ‘Slovenia Green’ sistemi ilə qiymətləndirilir. OECD-nin 2026-cı il hesabatında da regional turizmin inkişafı üçün məlumatlara əsaslanan destinasiya planlarının hazırlanması, yerli iştirakın təmin edilməsi və iqtisadi, sosial, ekoloji göstəricilərin birlikdə qiymətləndirilməsi əsas prioritetlər kimi qeyd olunur.
Nəhayət, hər festivalın nəticəsi yalnız iştirakçı sayı ilə deyil, yaratdığı gecələmələrin sayı, orta qalma müddəti, turist xərcləri, yerli sahibkarlardan edilən satınalmalar, yeni iş yerləri, təkrar səfər niyyəti, sakinlərin məmnunluğu və ətraf mühitə təsiri kimi göstəricilər əsasında qiymətləndirilməlidir. Bu layihələr ardıcıl şəkildə və yerli xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla həyata keçirilərsə, Azərbaycanın bölgələri ayrı-ayrı tədbirlərlə deyil, ilboyu yaşanan fərqli turizm təcrübələri ilə tanınacaq”.
Samir Dübəndi qeyd edib ki, “Festival bölgənin işığını yandırır, həmin işığı bütün il boyu qoruyan isə keyfiyyətli turizm məhsulu, rahat infrastruktur və yerli insanların bu inkişafda real pay sahibi olmasıdır.
İnanıram ki, dövlət dəstəyinin davamlılığı, özəl sektorun fəallığı və yerli icmaların iştirakı sayəsində bölgələrimizin turizm potensialı yaxın illərdə daha dolğun şəkildə reallaşacaq. Turizm və qonaqpərvərlik sənayesinə yönələn investisiyalar, yeni marşrutların yaradılması, kiçik sahibkarlığın, qonaq evlərinin, hotellərin və ictimai iaşə müəssisələrinin dəstəklənməsi regionlarda həm keyfiyyətli turizm mühitinin formalaşmasına, həm də yeni məşğulluq və gəlir imkanlarının yaranmasına töhfə verəcək”.
Aynurə İsmayıl,
KONKRET.az